Osin về tết 

ĐĂNG QUANG |

Gọi cho bạn hỏi chuẩn bị tết nhứt tới rồi, tính bao giờ về thăm quê. Bạn nói đang đau đầu vì chuyện osin, còn mình chưa biết tính sao. Chuyện chi rứa? Ừ, thì ở Quảng vô Sài Gòn kiếm việc làm, cưới vợ, rồi sinh con đẻ cái, suốt ngày đi làm nên phải thuê người giúp việc. Tiền lương hẳn hoi, sắm sẵn cái điện thoại cầm tay, mỗi quý cho “về phép” một lần chừng ít ngày, nhưng đến độ này, osin xin về quê thì chuyện mới phải lo. Sắm sanh áo mới, lì xì, nhưng ngặt nhất là thời gian. Suốt năm đi làm, giờ ôm con về quê thì xa ngái, ở lại Sài Gòn thì phải làm việc nhà, quẩn quanh buồn chết đi được, bạn chép miệng thở dài.

Chuyện lo cho osin về tết cũng lắm tình huống. Ngay ở Tam Kỳ thôi, có đứa em làm viên chức nhà nước, vợ công nhân, nhưng cũng phải thuê người làm vì vợ em sinh đôi, phải ở trọ. Ngoài tiền thuê nhà, còn tiền ăn sáng, tiền chợ, tiền sữa, tiền điện, tiền nước, sắm máy giặt, tủ lạnh, ti vi chỉ thiếu máy… rửa chén thôi, nhưng tiền công cho osin cũng hết hơn 2 triệu đồng mỗi tháng. Và cũng phải sắm thêm cái điện thoại di động cho osin, đi đâu gọi về chừng chừng. Khi osin về thăm quê thì lo đủ thứ, quà cho cha mẹ họ, ít tiền xe đò. Rứa mà còn sợ họ bỏ về luôn không vào lại. Tết thì khỏi nói, ít cũng nửa tháng osin vắng mặt, mà tết tới thì đủ thứ phải vắt chân lên cổ mà chạy. Những ngày này, khi osin báo sẽ về quê để lo cúng kiếng, thăm ông bà, vậy cũng phải chuẩn bị mấy phần quà, hẹn hò đò đưa, sợ dỗi hờn thì sinh chuyện.

Tính cũng chẵn 10 năm, năm 1994 phim Osin của Nhật chiếu trên tivi, từ đó mà “chết tên” để chỉ cái nghề người giúp việc nhà. Hồi đó, cái nghề này nghe xa lạ, mười năm rồi thành quen. Mấy năm gần đây, nghề làm osin trở nên thịnh, nhất là ở các thành phố, trung tâm tỉnh lỵ nhiều viên chức hay ở các khu vực gần khu công nghiệp có nhiều công nhân. Thực ra, người giúp việc có từ thời xưa. Chỉ khác lúc đó gọi là đầy tớ của chủ, người làm thì gọi là “đi ở đợ”. Bây chừ thì cuộc thế đã khác, chủ thuê người làm đôi khi phải “kính thưa osin” để cầu họ giúp việc một cách nhiệt thành. Nếu không, nhiều khi bị nhũng nhiễu, rước họa vào nhà cũng vì osin. Vì vậy, như GS-TS. Lê Thị Quý - Viện trưởng Viện Nghiên cứu giới & phát triển cho rằng, công tác quản lý nghề giúp việc ở nước ta hiện đang bị thả nổi.

Ở các thành phố lớn như TP.HCM, có hơn 10 trung tâm giới thiệu việc làm và doanh nghiệp tư nhân chuyên cung ứng người giúp việc nhà đã qua đào tạo cơ bản. Tuy nhiên, theo báo chí phản ánh là trên thực tế, giúp việc nhà chủ yếu là nghề phát triển một cách tự phát nhiều hơn.

Quy định của luật pháp cho nghề này chưa rõ lắm. Tuy nhiên theo Luật Lao động (điều 16, bộ luật mới có hiệu lực từ 1.5.2013), thì những trường hợp thuê lao động dài hạn phải có hợp đồng bằng văn bản. Trường hợp giao kết bằng miệng thì chỉ được thuê dưới 3 tháng. Song, ở những tỉnh lẻ như Quảng Nam, hẳn có làm việc từ nửa năm đến cả năm thì chắc ít người ký hợp đồng. Bởi vì tìm osin ở đây chủ yếu thông qua giới thiệu người ở quê.

Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) dự báo số lượng việc làm trong ngành “hoạt động làm thuê trong các hộ gia đình” năm 2015 sẽ tăng lên khoảng 63% so với năm 2008. Bởi thế nói chuyện osin còn dài tập là vì vậy. Quảng Nam đang công nghiệp hóa, đô thị hóa, nghề này cũng có cơ phát triển.

Osin về tết, ngẫm ra, có phải chỉ người giúp việc nhà thôi đâu. Phàm những người làm thuê, làm công ăn lương cũng lo tính nghỉ được ít ngày tết về thăm ông bà, cha mẹ, thắp hương cho tổ tiên. Ôi, biết bao chuyện khi cái tết đã cận kề!

ĐĂNG QUANG