Làng hến

;
Thứ Sáu, 28/07/2006, 14:01 [GMT+7]

Đầu tiên, chỉ đơn giản là lội xuống sông, lấy tay cào hến vào rổ, rửa sạch rồi đổ vào thúng gánh về. Đó là khi sông còn rất nhiều hến. Sau đó, việc cào hến được tiến hành bằng cách dùng công cụ là cái cào, như đã mô tả, nhưng chủ yếu vẫn là phải lội xuống sông. Về sau nữa, người ta dùng ghe chèo, người đứng trước chèo đôi cho ghe đi tới, người ngồi sau cầm cái cào mà cào xuống lòng sông, xúc hến lên. Bây giờ thì người ta dùng ghe máy, kèm hai cái cào sâu xuống sông, ở hai bên mạn ghe, rồi nổ máy cho ghe chạy từ từ, để cào hến. Khi đã cào được khoảng 40-50 ang thì người ta cho ghe chạy về bến, đem hến đãi cho hết rác, cát sạn. Xong, hến con thì bán cho bạn hàng; số còn lại thì nấu, lấy ruột hến để làm thức ăn. Cũng nhiều khi người ta đãi hến xong, mới bán ruột hến. Các nhà hàng có bán món đặc sản hến, thường mua ruột hến đã được đãi sạch như thế này.

Đặc biệt, những năm gần đây, khi đời sống xã hội đã tương đối được nâng cao, thì hến không chỉ còn là món ăn dân dã như ngày trước, mà đã trở thành một món đặc sản; chẳng hạn như món hến xào lăn trong các nhà hàng, khách sạn. Mặt khác, người ta cũng dùng hến làm thức ăn cho con tôm ở các hồ nuôi.

Chính từ những nhu cầu thực tế của xã hội như vậy, nên làng hến Tân Hội ngày xưa chẳng những không mất nghề, mà còn tồn tại và phát triển thành làng hến Tân Phú ngày nay. Cả làng cùng đổ ra sông cào hến, ngay cả những người chuyên làm nông cũng sắm sửa ghe thuyền đi cào hến. Và nghề cào hến ở Tân Hội đã lan nhanh sang các thôn Phú Đông (trước đây là làng Phú Nhuận), thôn 6, thôn 7 (trước đây là làng Quảng Phú Tây), thôn 8 (cũng còn gọi là thôn An Hà); ba thôn vừa kể thuộc phường An Phú, Tam Kỳ.

Có một thực tế là, ngày trước người ta chỉ cần ra khúc sông trước làng là có thể cào được rất nhiều hến. Còn ngày nay, ở Tân Phú có đến khoảng 200 ghe lớn, nhỏ cùng đi khai thác hến, nên hến ít dần đi, có lúc trở thành khan hiếm. Vì thế, nhiều khi người dân Tân Phú phải đi cào hến tận Tam Thanh, Tam Hòa, kể cả có khi ra đến Duy Hải (Duy Xuyên), Hội An. Mặc dù vậy, qua thời gian, nghề cào hến vẫn được dân làng Tân Hội xưa gìn giữ và phát triển, như một làng nghề truyền thống, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương. Và làng Tân Hội, thôn Tân Phú ngày nay, cũng còn được gọi một cách dân dã, thân mật và hết sức đặc trưng : Làng Hến (1).
-----------
(1) Trong bài, chúng tôi có sử dụng một vài tư liệu của Trường THCS Tam Phú, Tam Kỳ.

Nguyễn Giao Thủy

.
.
.
.
.