Mùa xuân uống rượu tà vạt

;
Thứ Bảy, 19/02/2011, 02:24 [GMT+7]
Khách theo đường ĐT 604 lên dốc Kiền, tới thôn RaVăh, xã ATing (Đông Giang) là đến nhà "lão bà Cơ Tu”, người chuyên “cất” loại rượu tà vạt nổi tiếng của vùng Trường Sơn Đông năm xưa. Cụ Cờlâu Bếu, 78 tuổi cho biết: “Người Cơ Tu gọi rượu này là “buoh tà vạt”, người Kinh gọi là rượu đoác.

alt
“Sơn nữ” Bhnướch Thị Oom  mang rượu xuống đãi khách.           Ảnh: K.L

Đây là loại rượu không thể thiếu trong các lễ hội, ngày tết của đồng bào Cơ Tu bao đời". Nhiều “Tây ba lô” trên đường du khảo Trường Sơn đã đặt cho nó biệt danh “Sâm banh tà vạt”.

Chị Bhnướch Thị Oom, con gái cụ Cờlâu Bếu cho biết, không phải ai cũng có thể làm rượu tà vạt được. Trước tiên, phải chọn những cụm tà vạt sống ở gần khe, hố, lựa những cây to, mập mạp để “lấy nước”. Sau khi phát dọn quanh các gốc tà vạt đã chọn, tùy theo cây cao thấp, người dân làm một cái thang bằng cây và dây rừng từ gốc lên đến các buồng trái. Quy trình sản xuất rượu tà vạt khá phức tạp và phải có bí truyền. Ba ngày một lần, người ta dùng dùi cui đẽo bằng cây rừng đập nhẹ xung quanh cuống của buồng trái. Mỗi lần đập khoảng một vài giờ. Sau 4-5 lần đập, người ta cắt ngang cuống buồng trái,sau đó dùng cọng cây môn nước giã dập và bịt ngay đầu mới cắt, bên ngoài bọc bằng lá rừng và buộc lại… gọi là “nhử nước”. Tùy theo cây, có thể nhử ba hoặc bốn lần mới ra nước. Khi thấy mặt vết cắt nhỏ giọt nhanh, đều thì gạt bỏ lớp “chất nhử” và treo một cái can để hứng; có thể dùng ống nhựa, lồ ô, giang… để dẫn nước vào can. Để dung dịch này lên men, người Cơ Tu dùng vỏ cây chuồn (một loại cây chắc, nặng và có vị đắng) đập cho mềm rồi bỏ vào can rượu, tùy khẩu vị mà cho vỏ cây chuồn vào can nhiều hay ít. Khi rượu đã lên men sẽ có màu trắng đục.

Một cây tà vạt cho từ 10 - 15 lít rượu. Mỗi ngày, 2 lần sáng và chiều, người ta đi lấy rượu. Cây có thể cho rượu trong thời gian 2 -3 tháng, với số lượng khoảng 300 lít. Tà vạt ra hoa, có trái liên tục nên rượu tà vạt có thể sản xuất quanh năm; nhưng rượu có chất lượng tốt nhất là vào mùa xuân và mùa hè.

Các già làng Cơ Tu cho biết, rượu tà vạt là rượu của Yàng (trời), được tiết ra từ những cây tà vạt vạm vỡ, vững chắc nhằm chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt. Đầu xuân, người Cơ Tu gặp nhau tại gươl chúc phúc và cùng uống rượu tà vạt để cầu mong Yàng ban cho sức khỏe, ấm no, hạnh phúc.

KHÁNH LOAN

.
.
.
.
.