GS-TSKH. Đặng Huy Huỳnh - anh hùng đa dạng sinh học khu vực ASEAN

;
Thứ Ba, 16/01/2018, 16:06 [GMT+7]

(QNO) - GS-TSKH. Đặng Huy Huỳnh (SN 1933, quê Quảng Nam), nguyên Viện trưởng Viện Sinh thái và tài nguyên sinh vật (Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam), Chủ tịch Hội đồng Cây di sản, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam - là người Việt đầu tiên được vinh danh Anh hùng đa dạng sinh học khu vực ASEAN.

GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh.
GS-TSKH. Đặng Huy Huỳnh. Ảnh: Y.N

Bạn của thiên nhiên

Hơn 60 năm nghiên cứu, GS-TSKH. Đặng Huy Huỳnh đã có hơn 160 công trình khoa học trên tạp chí trong và ngoài nước; 15 cuốn sách chuyên khoa tài nguyên, động - thực vật sinh hóa và bảo tồn đa dạng sinh thái.

Cuộc đời ông có sự gắn kết kỳ lạ giữa đời lính và đời nghiên cứu. Ông từng là bộ đội ở chiến trường miền Nam, rồi làm quân tình nguyện ở nước bạn Lào và Campuchia. Hầu như trong suốt thời gian chiến tranh, ông đều sống dựa vào rừng. Chính vì sự gắn bó này mà ông có một tình yêu đặc biệt với thiên nhiên. “Trong khoảng thời gian dài chiến đấu cùng đồng đội, anh em chiến sĩ sống qua ngày từ những nguồn thực phẩm thiên nhiên có sẵn trong rừng. Thiên nhiên đã giúp đỡ mình, thậm chí cứu chữa mình và đồng đội trong những năm tháng sống với rừng. Tôi và thiên nhiên trở thành bạn như vậy đó” - ông nói.

Sau khi tập kết ra Bắc, ông thi đỗ vào Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và chọn ngành sinh học. Từ đó, ông gắn bó và dành trọn thời gian nghiên cứu về thiên nhiên, về sinh học, luôn cố gắng bảo vệ sinh vật và cân bằng môi trường sống.

GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh được Thủ Tướng Nguyễn Xuân Phúc trao tặng hoa trong buổi gặp mặt đồng hương tỉnh Quảng Nam tại Hà Nội.
GS-TSKH. Đặng Huy Huỳnh được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trao tặng hoa trong buổi gặp mặt đồng hương tỉnh Quảng Nam tại Hà Nội. Ảnh: Y.N

Những năm 80 của thế kỷ trước, dựa trên nền tảng sinh thái học, GS. Huỳnh đã nghiên cứu và thử nghiệm nhân nuôi thành công một số loài động vật có giá trị kinh tế cao như nai, hươu sao, nhím, ba ba, ếch... Từ đó, ông xây dựng thành quy trình chăn nuôi hợp lý cho một số địa phương áp dụng trong chương trình xóa đói giảm nghèo. Thậm chí hiện ngoài 85 tuổi, khi đã có nhiều đóng góp và cống hiến cho ngành sinh học Việt Nam nhưng ông vẫn miệt mài học hỏi, tìm tòi nghiên cứu không ngừng nghỉ.  

Đam mê nghiên cứu khoa học

Bằng tình yêu rừng, yêu thiên nhiên, GS. Huỳnh đã dốc hết tâm sức nghiên cứu các công trình tài nguyên thiên nhiên. Ông luôn xem cuộc sống của các loài động, thực vật cũng giống như con người, cũng có một thế giới riêng với nhiều chức năng quan trọng, có vai trò riêng trong sự cân bằng sinh thái.

Ông tâm sự: “Cả cuộc đời tôi dường như gắn liền với những chuyến đi dài và các công trình nghiên cứu khoa học. Đối với tôi nghiên cứu khoa học là nguồn sống mà tôi không thể thiếu. Đến nay, các công trình nghiên cứu của tôi đã có thành quả và được ghi nhận là đóng góp có ích cho xã hội”. Chính vì niềm đam mê đó mà ông lặn lội đường xa, không tiếc công sức, chỉ mong rằng kết quả nghiên cứu của mình có ích cho xã hội, cho cộng đồng.

GS Đặng Huy Huỳnh giới thiệu các loại sinh vật được ông nghiên cứu và đưa về bảo tàng.
GS-TSKH. Đặng Huy Huỳnh giới thiệu các loại sinh vật được ông nghiên cứu và đưa về bảo tàng. Ảnh: Y.N

Hầu như các tỉnh, thành trong cả nước đều in dấu chân GS. Đặng Huy Huỳnh. Những chuyến đi chỉ nhằm mục đích bảo tồn cây di sản, bảo vệ những động vật có nguy cơ tuyệt chủng. Tuy nhiên, trăn trở nhất của ông là hiện nay nhiều dự án đang triển khai theo hướng nặng về kinh tế mà xem nhẹ môi trường và đa dạng sinh học.

GS-TSKH. Đặng Huy Huỳnh được trao tặng gần 20 huân huy chương các loại, trong đó có hai lần được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học công nghệ. Ông cũng là người sáng lập Bảo tàng Di sản Việt Nam.

Nhà khoa học này cũng có nhiều đóng góp trong việc đánh giá hiện trạng đa dạng sinh học của Việt Nam dưới tác động của biến đổi khí hậu; xây dựng Luật Bảo vệ, phát triển rừng, Luật Đa dạng sinh học. Ông đã thiết lập và quản lý các khu bảo tồn, hỗ trợ các cộng đồng địa phương trong việc sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên. Trong vòng 7 năm, với tư cách Chủ tịch Hội đồng Cây di sản Việt Nam, ông cùng các nhà khoa học thuộc lĩnh vực sinh học, lâm học, bảo vệ thực vật đã giúp 2.700 cây được chứng nhận là cây di sản.

Mới đây, ông được nhận danh hiệu Anh hùng đa dạng sinh học ASEAN. Tuy nhiên, ông tâm niệm: “Đây là vinh dự không chỉ cho riêng tôi mà là cho nhân dân Việt Nam, cho các nhà khoa học Việt Nam, đặc biệt những nhà khoa học trong lĩnh vực môi trường và đa dạng sinh học”. Với số tiền thưởng 5.000 USD, ông dành 2.000 USD góp vào quỹ hoạt động của Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam, 1.000 USD làm quỹ khuyến học của Viện Sinh thái và tài nguyên sinh vật. Còn những chi phí để tham gia hoạt động bảo vệ cây ở khắp các tỉnh, thành trong nước, GS-TSKH. Đặng Huy Huỳnh thường trích từ lương hưu của mình.

NGUYỄN THỊ YẾN NHI

.
.
.
.
.