Tiếng vang ở viện dân biểu Trung kỳ năm 1938!

;
Thứ Hai, 19/06/2006, 08:33 [GMT+7]

Năm 1937, Phan Thanh được Đảng đưa ra ứng cử vào Viện Dân biểu Trung Kỳ. Nơi anh ra ứng cử là hai huyện Đại Lộc - Hòa Vang. Được nhân dân nhiệt liệt ủng hộ, Phan Thanh đã trúng cử với phiếu áp đảo. Là dân biểu của Viện Dân biểu Trung Kỳ nhưng Phan Thanh vẫn sống  ở  Hà Nội, dạy học  ở Trường Tư thục Thăng Long.

Tháng 9-1938, Phan Thanh từ Hà Nội vào Huế để tham gia các cuộc diễn thuyết, các cuộc đấu tranh công khai nhằm bảo vệ quyền lợi của dân chúng.

Lúc này, khâm sứ Trung Kỳ cùng với Chính phủ bù nhìn đưa ra bản dự án tăng thuế và buộc Viện Dân biểu Trung Kỳ thông qua. Trước tình hình  này, Đảng đã tổ chức quần chúng đấu tranh, kết hợp chặt chẽ cuộc đấu tranh giữa bên ngoài và bên trong nghị trường.

Trước ngày khai mạc kỳ họp của Viện Dân biểu Trung Kỳ, khắp các tỉnh  ở  Trung Kỳ, từ thành thị đến nông thôn đều có những cuộc biểu tình của quần chúng phản đối dự án thuế mới.  Ở  khắp các làng xã, nhân dân tập hợp  đòi giảm thuế.

Ngày 19-9-1938, tại Viện Dân biểu Trung Kỳ, Phan Thanh  đã tỏ rõ là một đại biểu  xuất sắc của  Mặt trận Dân chủ.

Thay mặt cho tiểu ban phản biện đối với dự án thuế mới, Phan Thanh hùng hồn phát biểu trước Viện Dân biểu. Bằng tài hùng biện vốn có với khả năng phân tích sắc sảo, chặt chẽ, Phan Thanh chỉ ra rằng,  nếu  thực hiện dự án thuế mới của khâm sứ Trung Kỳ thì số người dân được giảm thuế không  bao nhiêu; ngược lại số người dân phải đóng thuế nhiều hơn mức thuế cũ sẽ tăng lên rất nhiều. Ông  yêu cầu Viện Dân biểu Trung Kỳ phản đối việc áp dụng dự án thuế mới và yêu cầu Chính phủ  bảo hộ đưa ra một dự án thuế mới khác, ngõ hầu có thể thực hiện được.

Từng tràng vỗ tay vang dội hoan nghênh bài phát biểu của Phan Thanh.

Tối ngày 19-9-1938, Viện Dân biểu Trung Kỳ đã biểu quyết bác bỏ dự án mới về thuế của khâm sứ Trung Kỳ.

Tờ  báo "Phơrăng - Annam" đưa tin về kết quả phiên họp ngày 19-9-1938 :  "Nghị án thuế - đa số nghị viên không tán thành".
Báo "Phơrăng - Annam" là tờ báo chống Cộng khét tiếng nhưng cũng phải thừa nhận thắng lợi của phiên họp ở  Viện Dân biểu Trung Kỳ, không dám đưa tin xuyên tạc và đả kích.

Sự kiện ngày 19-9-1938 ở   Viện Dân biểu tại Huế không chỉ đã bác bỏ được một dự án thuế có tính chất thực dân mà còn gây được tiếng vang lớn trong xã hội, cổ vũ tinh thần đấu tranh của quần chúng đòi tự do, dân chủ, cơm áo, hòa bình dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Năm 1939, khi Phan Thanh qua đời, Báo Notre Voix  (Tiếng nói của chúng ta) - một tờ báo tiếng Pháp công khai - hợp pháp của Đảng viết : "Phan Thanh là một chiến sĩ vĩ đại vì sự nghiệp của quần chúng. Anh có một vốn kiến thức cơ bản uyên bác, vững vàng, một tinh thần kiên quyết khác thường.

Lần đầu tiên có một người đã cất lên được tiếng nói của quần chúng ở Viện Dân biểu Trung Kỳ".

Nhớ về Phan Thanh những năm 1936 - 1939, Đại tướng Võ  Nguyên Giáp viết trên tạp chí "Khoa học và phát triển" (số 76/2001) : "Hồi đó, hoạt động nghị trường là một lĩnh vực vừa sôi động, vừa quyết liệt ở  trên diễn đàn nghị viện, tiếng nói của anh lúc nào cũng vang, gây sôi nổi  cho dư luận, gây phấn khởi cho đồng bào, đồng chí, gây sự lúng túng e sợ cho các đối thủ ... Anh là một tài năng".

“Vè Phan Thanh" ở  Quảng Nam có những lời  ca ngợi anh :

Anh Thanh nào phải ai đâu.
Hàng trăm thứ thuế  yêu  cầu  bớt đi
... Anh là ông nghị có công
Lợi quyền dân  chúng hết lòng đấu  tranh.

Sự kiện chống thuế   ở  Viện Dân biểu  Trung Kỳ ngày 19-9-1938 là một nét  son đẹp trong cuộc đời  của một chiến sĩ yêu nước đã qua  đời  khi còn rất trẻ.

Phạm Hồng Việt 

.
.
.
.
.