Hai địa danh lịch sử và hai quyết định lịch sử

;
Thứ Sáu, 01/09/2006, 12:25 [GMT+7]

Có biết bao địa danh trên đất Quảng Nam rạng rỡ và hào hùng, mãnh liệt trong Cách mạng Tháng Tám  - 1945 : Hội An, Điện Bàn, Duy Xuyên, Tam Kỳ, Đại Lộc, Quế Sơn... và nhiều nơi khác.

Nhưng có hai địa danh  được nhắc đến một cách trân trọng khi kể về Cách mạng Tháng Tám - 1945 ở Quảng Nam : đó là xã Tam Xuân thuộc huyện Núi Thành ngày nay và làng Bích Trâm thuộc xã Điện Hòa (Điện Bàn) hiện tại. Chính tại ngôi nhà của ông Nguyễn Chiến ở Tam Xuân, Tỉnh ủy Quảng Nam đã có một quyết định nhạy bén và sáng suốt -  phát động nhân dân Quảng Nam khởi nghĩa giành chính quyền, dù chưa  nhận  được lệnh của Trung ương. Quyết định ấy đã được Tỉnh ủy nhất trí thông qua nhanh chóng trong ngày 15-8-1945, sau khi được  tin phát xít Nhật đầu hàng đồng minh. Đây hoàn toàn không phải là một sự nóng vội. Dám có một quyết định kịp thời và táo bạo như vậy vì Tỉnh ủy Quảng Nam đã vận dụng đúng đắn, sáng tạo chỉ thị "Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta !” từ sau ngày Nhật đảo chính Pháp (9-3-1945). Chỉ thị ấy chỉ rõ phải tích cực chuẩn bị lực lượng để khi thời cơ xuất hiện, sẵn sàng tổng khởi nghĩa. Chỉ thị ấy còn  dự báo rằng, nếu Nhật đã bại trận, khi quân đội phát xít Nhật đã rệu rã thì lúc đó, dù quân đồng minh chưa đổ bộ vào Đông Dương, cuộc tổng khởi nghĩa của nhân dân ta vẫn bùng nổ và toàn thắng.

Tỉnh ủy Quảng Nam quyết định tổng khởi nghĩa trên địa phương mình vào lúc chỉ thị phát động tổng khởi nghĩa trên toàn quốc của Trung ương từ Tân Trào (Tuyên Quang) còn đang trên đường chuyển đến các tổ chức Đảng trong cả nước. Sự kịp thời, nhạy bén của Tỉnh ủy đã làm cho cuộc khởi nghĩa trong tỉnh diễn ra sớm (18-8-1945) - một ngày trước Hà Nội - và do đó đã góp phần tích cực vào thắng lợi chung của cuộc tổng khởi nghĩa trong cả nước. Cùng với Quảng Nam, còn có ba tỉnh khác khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi trong ngày 18-8-1945 là Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh.

Sau khi có quyết định tổng khởi nghĩa trên toàn tỉnh, bộ phận thường trực của Ủy ban Bạo động tỉnh (Trần Văn Quế, Nguyễn Xuân Nhĩ, Võ Toàn, Nguyễn Thúy, Lê Thanh Hải) đã chọn làng Bích Trâm ở Điện Hòa làm nơi đặt trụ sở của cơ quan lãnh đạo khởi nghĩa. Làng Bích Trâm cận kề với làng Hà Thanh và La Thọ, nằm giữa đường tàu hỏa và quốc lộ 1A, cách đường xe lửa chừng 0,5km và quốc lộ 1A khoảng 2km; cách Vĩnh Điện 6km. Hà Thanh - Bích Trâm tiếp giáp với huyện Hòa Vang (Đà Nẵng). Nơi đây quần chúng tốt, có tổ chức đảng từ  năm 1930. La Thọ từng là nơi đặt trụ sở của Xứ ủy Trung Kỳ thời kỳ đồng chí Lê Chưởng làm Bí thư Xứ ủy.

Đặt trụ sở ở Bích Trâm, cơ quan lãnh đạo khởi nghĩa của tỉnh vừa thuận tiện trong việc chỉ đạo, nắm tình hình, vừa tương đối an toàn. Những ngày chuẩn bị khởi nghĩa, nhà ông Tú Vân (Nguyễn Xuân Vân) rất sôi nổi, rộn rịp. Tại đây, liên lạc viên các phủ - huyện dồn dập đến đưa tin và nhận chỉ thị . Ở các gia đình chung quanh, có người lo đánh máy chữ,  in truyền đơn, may cờ, in biểu ngữ để kịp phân phát cho nhân dân.

Và cũng tại nhà ông Tú Vân, Thường trực Ủy ban lãnh đạo khởi nghĩa của tỉnh đã có một quyết định cũng rất quan trọng, có quan hệ mật thiết với thắng lợi nhanh chóng của cuộc khởi nghĩa. Đó là quyết định để Hội An khởi nghĩa giành chính quyền đầu tiên trong tỉnh.

Lúc đầu, Ủy ban lãnh đạo khởi nghĩa dự định khởi nghĩa sẽ diễn ra trước ở các phủ - huyện, sau đó sẽ tập trung lực lượng kéo về giành chính quyền ở Hội An. Nhưng vào ngày 16-8-1945, nhận thấy Ủy ban khởi nghĩa thị xã Hội An nhanh chóng được thành lập, đã sẵn sàng tổ chức và lãnh đạo quần chúng nổi dậy; khi tình thế cách mạng trực tiếp đã xuất hiện ở trung tâm đầu não của địch trong tỉnh; khi lực lượng cứu quốc 2.200 người với gần 1.000 tự vệ sẵn sàng chờ lệnh, Thường trực Ủy ban Bạo động tỉnh đóng tại Bích Trâm đã thay đổi chủ trương, quyết định  cho phép Hội An được cướp chính quyền sớm ngay trong đêm 17-8-1945. Quyết định đó  làm cho lực lượng phản động ở thị xã không kịp trở tay. Từ Hội An, ngày 18-8-1945 thắng lợi của cuộc khởi nghĩa giành chính quyền lan rộng ra khắp các huyện trong tỉnh. Tiếng thanh la, trống, mõ vang dội từ địa phương này sang địa phương khác. Quần chúng rầm rập kéo đi giành chính quyền với mọi thứ vũ khí : giáo, mác, dao, rựa, gậy gộc. Cờ đỏ sao vàng rợp trời từ làng này sang làng khác, từ huyện này sang huyện khác.

Sức mạnh trong cuộc tổng khởi nghĩa là sức mạnh của quần chúng có sự lãnh đạo đúng đắn của  Đảng. Và những chủ trương kịp thời, sáng suốt của cơ quan lãnh đạo tỉnh được quyết định tại Tam Xuân và Bích Trâm (Điện Hòa) có ý nghĩa quyết định đối với thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám - 1945 trên đất Quảng Nam

Phạm Hồng Việt

.
.
Các tin khác
.
.
.