Làm công tác giáo dục chính trị trong nhà lao Hội An

;
Thứ Hai, 23/10/2006, 15:54 [GMT+7]

Xuống Hội An, Ban Liên lạc xác định  công tác quan trọng là tuyên truyền,  giáo dục  cho nhau về tinh thần cách mạng cũng như những hiểu biết về Đảng, về phương pháp hoạt động cách mạng để sau khi ra tù có thể tiếp tục hoạt động. Một trong những công việc đầu tiên được Ban Liên lạc chú ý thực hiện là tổ chức dịch quyển Lịch sử Đảng Cộng sản Liên Xô từ tiếng Pháp sang tiếng Việt để có tài liệu cho tù nhân học tập và đưa ra bên ngoài để cán bộ,  đảng viên và cơ sở chưa bị bắt sử dụng.

Quyển Lịch sử Đảng Cộng sản Liên Xô được đưa vào nhà lao Hội An để dịch là của đồng chí Nguyễn Thành Hãn, nguyên   Bí thư Tỉnh ủy lúc chưa bị bắt,  nhận từ Xứ ủy Trung kỳ,  chôn giấu  tại  nhà ở  Trà Kiệu (nay thuộc xã Duy Sơn, huyện Duy Xuyên). Được sự hướng dẫn của đồng  chí Nguyễn Thành Hãn,  đồng  chí  Huỳnh Cự (không bị bắt giam) đào lên,  chuyển cho cơ sở của ta trong lính khố xanh cất giấu bên vườn Tòa Công sứ. Cơ sở của ta tháo ra từng phần  và chuyển dần vào trong nhà lao để anh em tiến hành việc dịch.

Để bọn cai tù không phát hiện, đồng chí Nguyễn Thúy  có sáng kiến,  làm hai chiếc đèn dầu rất nhỏ lồng vào trong hộp   giấy  và mỗi lần dịch thì nằm dưới sàn ngủ rồi trùm một chiếc chiếu lên không để ánh sáng lọt ra ngoài. Với cách làm này, dù bọn cai tù có mở cửa lao giữa ban ngày cũng không sao phát hiện được.

 Đồng chí Tran  Tống,  nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy là người đóng vai trò chủ yếu trong việc dịch sách từ tiếng Pháp sang tiếng Việt. Các đồng chí Trương Nhi, Trương Kim Ấn,  Ngô Huy Diễn là những người viết chữ  đẹp  thay nhau ghi chép bằng những dòng chữ nhỏ xíu lên trang giấy.  Công việc này được  tiến hành  liên tục cả  năm 1940.

Có trong tay tập lịch  sử  đảng Cộng sản Liên Xô  được dịch từ tiếng Pháp - sang tiếng Việt,  cùng với vốn kiến thức  tích lũy  được đồng chí Trần  Tống soạn  ra một  số chuyên   đề làm  bài giảng huấn luyện. Đồng  chí Trần Tống biên soạn được chuyên  đề nào,   Ban Liên lạc và sau đó là chi ủy nhà lao tổ chức huấn luyện cho tù nhân  và chuyển dần ra bên ngoài đến   đó. Các chuyên đề đã biên soạn được  ở  trong nhà lao Hội An gồm có : - Cách mạng tư sản dân quyền chuyển lên cách mạng xã hội chủ nghĩa; - Chủ nghĩa Cộng sản và xã hội tương lai; - Đảng cách mạng kiểu mới của giai cấp công nhân; - Những nguyên tắc xây dựng Đảng- Đảng Cộng sản;  - Nông dân  và liên  minh công nông; -  Thời cơ để Cách mạng nổ ra và thắng lợi; - Lý luận chủ  nghĩa duy vật biện  chứng và chủ nghĩa duy  vật lịch sử; - Vấn đề dân  tộc trong cách mạng; - Điều lệ tóm tắt của  Đảng Cộng sản Đông Dương; - Công tác chi bộ với nhan đề “Bước đường đi".

Riêng nội dung tài liệu “Bước đường đi”  nêu lên tình hình kết nạp đảng viên có những lệch lạc về thành phần giai cấp cơ bản,  dẫn đến  việc lãnh đạo thực hiện đấu tranh giai cấp  ở cơ sở không triệt để, có nhiều hạn chế. Thứ hai,  nghĩa quan trọng của việc phải nâng cao trình  độ hiểu biết  về chính trị và khả năng công tác vận động cách mạng cho cán bộ,  đảng viên để  bảo đảm lãnh đạo cách mạng đạt hiệu quả. Thứ ba, vai trò của công tác tuyên truyền cổ động và giáo dục chính trị cho quần chúng và cơ sở cách mạng. Thứ tư, việc tổ chức các đoàn thể như  nông hội,  công hội,  hội phụ nữ... và đưa quần chúng lên mặt trận đấu tranh... Nội dung từng vấn đề của tài liệu này đều gắn lý luận với thực tiễn; nêu lên những biểu hiện lệch lạc,  yếu kém từ  thực tiễn, qua đó uốn  nắn,  hướng dẫn cách  khắc phục. 

Ngoài các tài liệu nêu  trên,  những năm  1942-1943, trong nhà lao  Hội An còn nhận được  các tài liệu từ bên ngoài gửi vào như : Chương  trình, Điều lệ của Mặt  trận Việt Minh; Điều lệ  của các đoàn thể cứu  quốc thư kêu gọi bằng  chữ Hán của đồng chí   Nguyễn Ái  Quốc; Năm bước công tác vận động  quần chúng; báo Cờ Độc  lập... Các tài liệu này,  cùng với các tài liệu biên  soạn, đã được dùng huấn  luyện trong nhà lao. 

 Việc tổ chức huấn luyện trong nhà lao thông qua Ban  Liên lạc chi bộ. Các bài huấn luyện được anh em phân công nhau truyền đạt.  Lúc chưa  bị  đày  đi    Buôn Ma  Thuột cuối năm 1940, đồng chí Trần Tống chịu trách nhiệm giảng về vấn đề   lý luận cơ bản,  đồng chí Nguyễn  Xuân  Nhĩ giảng về  vấn đề vận động  quần chúng. Ban Liên  lạc chủ  trương tổ chức huấn luyện cho những anh em có mức án một hai năm,  để  số anh em này ra trước hoạt động. Chọn số anh em tù có trình độ văn hóa, có trí  nhớ tốt, như  :  Trương  Nhi, Ngô Huy Diễn, Dương Kim Ấn ... cùng với các đồng chí nòng cốt,  các lớp  học trước. Các đồng chí này đọc thuộc lòng các tài liệu, bài giảng,  rồi phân công phụ trách từng  tổ nhóm hai, ba người đưa nhau xuống gầm sàn ngủ, chỗ lỗ thông hơi, xem như để thở không khí,  mà sự thật là dự huấn luyện,  nghe giảng bài,  thảo luận hoặc đến các giờ ra sân thở không khí, cứ  hai,  ba  người vừa bá vai nhau, vừa  đi trong sân, vừa nghe huấn luyện. Nhưng đồng chí biết chữ thì  chuyển tài liệu để luân phiên đọc,  sau đó nêu thắc mắc,  trao đổi,  thảo luận,  giải đáp  ở  tổ, nhóm.

Công việc huấn luyện  và  học tập trong nhà tù được tiến hành từ  năm 1940 và duy trì đến năm 1945. Số  lượng tù nhân  chính trị được huấn luyện ngày  một nhiều.  Nhờ đó, hết lớp này đến  lớp  khác lần lượt ra tù và  hoạt động có tác dụng  tốt cho phong trào. Đồng chí Trương Kiểm (tức Trương Chí Cương, nguyên Bí thư Tỉnh ủy  kể : "Cuối năm 1940, tôi ra tù nhờ đã được học tập Điều lệ Đảng trong tù,  tôi tự động  thành lập một chi bộ Đảng và sau chi kiểm tra, đồng chí Võ Toàn (tức Võ  Chí Công) đã công nhận chi bộ này". Còn đồng chí  Trần Minh Hoàng viết : "Chính nhờ trường học trong nhà tù đã nâng cao trình độ lý luân cách mạng cho tôi,  sau khi ra tù tôi hoạt động cách mạng hăng say. Ngày khởi nghĩa cướp chính quyền (Cách mạng Tháng Tám năm 1945)  ở  địa phương, tôi được Ủy ban khởi nghĩa dân tộc xã cử  đứng lên diễn thuyết. Tôi  nói một mạch, rất hùng hồn,  thu hút được người nghe...".

Có thể nói, các hoạt độngvề giáo dục chính  trị,  tuyên truyền là một hoạt động đáng chú ý  của các chiến sĩ cách mạng bị địch bắt giam trong nhà lao Hội An  những năm 1940 đến năm 1945. Trong điều kiện bị địch giam cầm và theo dõi gắt gao nhưng các chiến sĩ cách mạng vẫn sáng tạo ra nhiều hình thức giáo dục chính  trị với nội dung phù hợp với từng đối tượng và  hoàn cảnh cụ thể. Điều  này càng chứng tỏ công  tác tư tưởng cần được  tiến hành thường xuyên  và trong bất cứ hoàn   cảnh nào; và có như vậy  công tác tư tưởng mới  được xác định phải đi trước một bước trong toàn bộ công tác xây dựng Đảng của Đảng ta.

PHAN XUÂN QUANG(Bài viết có sử dụng tư liệu  về Lịch sử nhà lao Hội An)

.
.
.
.
.