Kích cầu du lịch với “lực hút” sự kiện

QUỐC TUẤN |

Sản phẩm độc đáo là yếu tố tiên quyết để thu hút khách du lịch và sự kiện là một trong những thành tố quan trọng để tạo ra các sản phẩm du lịch đặc sắc, hấp dẫn. Hơn hai thập kỷ chuyển mình của du lịch địa phương, sự kiện du lịch đã góp phần quan trọng trong việc “kéo” khách về Quảng Nam dù đâu đó vẫn chưa thể hoàn hảo như mong đợi.

Sự kiện “Đêm phố cổ” vẫn được du khách đón nhận trong hơn hai thập niên qua. Ảnh: Q.T
Sự kiện “Đêm phố cổ” vẫn được du khách đón nhận trong hơn hai thập niên qua. Ảnh: Q.T

SỨC BẬT TỪ SỰ KIỆN

Từ một di sản buồn tẻ, chưa có dấu ấn đậm nét đáng kể với du khách, chương trình “Đêm phố cổ” được tổ chức và duy trì thành công cho đến hôm nay ở Hội An đã mở ra “lối đi” kích cầu du lịch bằng sự kiện cho các điểm du lịch. Qua nhiều năm, không gian, loại hình, quy mô của sự kiện đã lan tỏa mạnh mẽ để du khách khám phá nét đẹp xứ Quảng một cách bài bản, thuận lợi hơn.

Điểm nhấn tạo nên thương hiệu

Có thể xem ngày 8.9.1998 chính là “cột mốc” khai sinh ra sự kiện du lịch của Quảng Nam khi Đề án “Ngày phố cổ tại khu phố cổ Hội An” (tiền thân của sự kiện “Đêm phố cổ Hội An”) chính thức vận hành. Ông Võ Phùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Nam, thời điểm đó là Phó Trưởng ban Thường trực thực hiện đề án chia sẻ, khi thực hiện các hoạt động tái hiện thì ban đầu có tác động đến nếp sinh hoạt thường nhật của người dân khi phải cấm phương tiện lưu thông, tắt đèn chiếu sáng hiện đại… nhưng đến bây giờ chương trình không những được duy trì mà còn cải tiến, nâng cấp cho thấy tính đúng đắn và hiệu quả của sự kiện này.

Theo phản hồi của các đơn vị du lịch, lữ hành, sự kiện “Đêm phố cổ Hội An” được du khách vô cùng yêu thích, minh chứng qua việc trong những ngày diễn ra sự kiện thì bình quân lượng khách lưu trú tại các khách sạn trên địa bàn thành phố tăng lên đến 262% so với những ngày còn lại. Ngoài việc tổ chức định kỳ vào ngày 14 âm lịch hàng tháng, đã có khoảng 90 “Đêm phố cổ” đột xuất được tổ chức để phục vụ các đoàn khách đối ngoại quan trọng, các hội nghị, hội thảo quốc tế… Vào năm 2004, sự kiện này cũng được Thời báo Kinh tế Việt Nam trao giải “The Guide Awards”. Lận đận qua hai đợt dịch Covid-19 trong năm nay, một trong những hoạt động đầu tiên của TP.Hội An để vực dậy du lịch địa phương vẫn là tái hiện “Đêm phố cổ” - điều đó cho thấy tầm quan trọng của sự kiện này.

Với sự kiện Festival Di sản Quảng Nam, đây lại là một “tổ hợp” các sự kiện đặc sắc, ngày càng đa dạng các “nguyên liệu” hình thành lễ hội như văn hóa, thể thao... đến hẹn lại lên trở thành một thương hiệu thu hút du khách gần xa. Theo ông Nguyễn Thanh Hồng - Giám đốc Sở VH-TT&DL, chuỗi sự kiện Festival - Di sản Quảng Nam (trước đó là Quảng Nam - Hành trình Di sản) bắt đầu tổ chức định kỳ từ năm 2003 cũng đã góp phần đáng kể trong việc dần thúc đẩy du lịch mở về phía nam, phía tây của tỉnh thay vì chỉ gói gọn trong hai di sản văn thế giới như trước đó.

Một “điểm hẹn mới” nổi bật thời gian qua có tính lan tỏa rất lớn chính là show diễn “Ký ức Hội An”. Chương trình nghệ thuật thực cảnh này đã chạm mốc 1 triệu khách thưởng thức chỉ sau hơn một năm công diễn vào tháng 9.2019. Hiếm có sự kiện nào trong ngành du lịch nhanh chóng nhận được sự quan tâm cũng như ghi nhận từ trong nước, quốc tế như “Ký ức Hội An”. Tháng 3.2019, hãng thông tấn Reuters ghi nhận đây là chương trình biểu diễn thực cảnh đẳng cấp thế giới; tháng 7.2019, “Ký ức Hội An” tiếp tục nhận giải thưởng chương trình thực cảnh tái hiện lịch sử hàng đầu” do Tạp chí du lịch Wonderlust Tips tổ chức; đến tháng 9.2019, show diễn này được vinh danh giải thưởng “The Guide Awards”.

Lan tỏa và cơ hội

Từ những “cú hích” đầu tiên làm nền móng tại Hội An, không gian tổ chức sự kiện để kích cầu du lịch đã lan tỏa đến nhiều địa phương khác trên địa bàn tỉnh và bước đầu “ghi điểm” trong lòng du khách. Vốn là địa phương đang bước đầu tạo lập nền móng để trở thành trung tâm du lịch phía nam của tỉnh, lễ hội “Tam Kỳ - mùa hoa sưa” là một sản phẩm đột phá có tính định kỳ để du khách muốn “có hẹn” với Tam Kỳ. Ông Nguyễn Minh Nam - Phó Chủ tịch UBND TP.Tam Kỳ thông tin, tại lễ hội mùa hoa sưa năm 2019 thành phố đã thu hút hơn 20 nghìn lượt khách chỉ trong vài ngày. Đây là con số rất đáng khích lệ, chứng tỏ sức hút của sự kiện. Rất tiếc trong mùa hoa sưa năm nay lễ hội này đã bị hoãn do dịch bệnh, dù vậy sự kiện hứa hẹn vẫn sẽ là sản phẩm chủ lực với nhiều điều mới mẻ, độc đáo hơn trong những năm tới.

Cách đây đúng ba năm, vào tháng 10.2017, chợ sâm Ngọc Linh (huyện Nam Trà My) lần đầu ra đời và duy trì hoạt động hiệu quả cho đến nay thu hút hàng chục ngàn lượt du khách tham quan, mua sắm mở ra thêm một lối đi cho du lịch vùng cao. Trước đó, một số điểm du lịch cộng đồng phía tây của tỉnh đã trở thành điểm đến quen thuộc của du khách. Tuy nhiên để hình thành một sự kiện mang tính định kỳ hàng tháng vừa hấp dẫn du khách vừa tạo ra giá trị doanh thu cao cho cộng đồng thì chợ sâm Ngọc Linh là một hình mẫu để phát triển, nhân rộng tùy theo đặc thù địa phương. Phiên chợ này trong thời gian tới được kỳ vọng sẽ là một nguồn cung khách để kết nối đến hai điểm du lịch mang sắc màu riêng của đại ngàn là vườn sâm Ngọc Linh - Tăk Ngo và làng văn hóa cộng đồng Mô Chai (xã Trà Linh) vốn còn rất hoang sơ, hùng vĩ.

Tại hội thảo “Liên kết khai thác du lịch nông nghiệp, văn hóa, sinh thái dựa vào cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới tại Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung” diễn ra tại TP.Tam Kỳ vào cuối năm ngoái, nhiều chuyên gia, doanh nghiệp du lịch có chung nhận định khu vực nông thôn Quảng Nam có nhiều cơ hội phát triển du lịch thể thao, du lịch sức khỏe bằng việc xen ghép tổ chức các sự kiện thi đấu cùng với Đà Nẵng hoặc Hội An do có địa hình đa dạng, cảnh quan hữu tình.

Thực tế, tại cuộc thi Raid Amazones 2019, 300 nữ vận động viên quốc tế vô cùng hào hứng khi được trải nghiệm thi đấu kayah tại hồ Phú Ninh (huyện Phú Ninh), chạy bộ, bơi xuồng trên sông Trường Giang (huyện Thăng Bình) và đua xe đạp ở huyện Nông Sơn kết hợp khám phá lịch sử, văn hóa, đời sống của người dân bản địa. Ông Nguyễn Thanh Hồng cho biết, cuối tháng 11 này sự kiện “Diễn đàn Liên kết phát triển du lịch Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh và Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung” sẽ được tổ chức tại huyện Duy Xuyên. Bên lề chương trình sẽ có một loạt sự kiện được tổ chức trải khắp địa bàn tỉnh tạo điều kiện hâm nóng hoạt động du lịch trong bối cảnh ngành du lịch gặp nhiều khó khăn như hiện nay.

ĐỊNH HÌNH ĐÔ THỊ SỰ KIỆN

Một điểm đến thường xuyên có những sự kiện hay, hấp dẫn thì chắc chắn sẽ là “thỏi nam châm” hút khách ở mọi thời điểm trong năm. Hội An với nền tảng các sự kiện sẵn có cùng với dư địa “nguyên liệu” còn dồi dào là địa điểm thích hợp nhất để hướng đến đô thị sự kiện tầm vóc quốc gia trong tương lai gần.

 

Lợi thế từ “quỹ”  sự kiện

Ngoài những sự kiện đã định vị thương hiệu lâu nay, theo thời gian Hội An vẫn tiếp tục sản sinh một số sản phẩm đặc trưng khác dựa vào “vốn” văn hóa, thiên nhiên của địa phương và được du khách đánh giá cao. Vài năm gần đây, nếu đến đô thị cổ này trong những tháng đầu năm, du khách sẽ thỏa thích rong chơi xuyên suốt “chùm” sự kiện. Có thể kể đến ngày hội quật cảnh Cẩm Hà (đầu tháng Chạp), lễ hội đèn lồng (dịp Tết Âm lịch), lễ hội Cầu Bông Trà Quế (mùng 7 tháng Giêng), lễ hội làng Gốm Thanh Hà (mùng 10 tháng Giêng), lễ hội giỗ Tổ nghề Mộc Kim Bồng (trong nửa đầu tháng Giêng), Tết Nguyên tiêu (rằm tháng Giêng), ngày hội bắp nếp Cẩm Nam (sau rằm tháng Giêng)… Đây là cơ sở để kích cầu du lịch, kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Dù vậy, Hội An vẫn còn hướng đến mục tiêu xa hơn là mở rộng phạm vi tổ chức sự kiện trở nên xuyên suốt trong năm. Dự kiến tháng 11 tới đây sễ tổ chức thí điểm lễ hội làng nghề - phiên chợ nghệ thuật để tạo ra thêm một sự kiện kích cầu trong mùa thấp điểm du lịch. Bên cạnh đó, thành phố đang nghiên cứu cho phép đầu tư thí điểm mô hình xe ô tô bán hàng ăn uống định kỳ để tạo thành khu ăn uống tập trung, tổ chức chợ phiên Làng Gốm, Festival ẩm thực làng quê và đăng cai giải dù lượn các câu lạc bộ toàn quốc tại Cù Lao Chàm để tăng tần suất diễn ra sự kiện nhằm kích cầu, phục hồi du lịch.

Ông Nguyễn Văn Sơn - Chủ tịch UBND TP.Hội An cho biết: “Hội An đang từng bước hướng tới một thành phố sự kiện có đặc trưng riêng kết hợp yếu tố đương đại và truyền thống. Hội An đã và đang tích cực liên kết với nhiều tổ chức quốc tế, địa phương kết nghĩa trong nước tạo ra các sự kiện độc đáo như lễ hội bia Đức, hội thi hợp xướng quốc tế, những ngày văn hóa Hội An - Cao Lãnh (Đồng Tháp). Ngoài thế mạnh văn hóa thì các sự kiện thể thao tại Hội An ngày càng mở rộng quy mô và sức hút ở các nội dung chạy marathon, đua ghe… với rất nhiều du khách trong, ngoài nước tham gia”.

Tiếp sức với xã hội hóa

Với thành công ban đầu của lễ hội biển An Bàng lần đầu được tổ chức vào tháng 7.2020, từ năm 2021 nếu tình hình thuận lợi thành phố sẽ vận động doanh nghiệp xây dựng và thực hiện sản phẩm Festival biển An Bàng (phường Cẩm An) có tính định kỳ để phục vụ khách du lịch. Theo đó, mỗi tháng lễ hội sẽ có chủ đề riêng, hướng đến nhu cầu của khách du lịch như lễ hội Giáng sinh, chào năm mới (tháng 12, tháng 1); lễ hội bánh mì kẹp và bia (tháng 3); lễ hội tình yêu mùa hè (tháng 6); lễ hội ma - halloween (tháng 10)… Được biết, Hội An đang lập phương án mở rộng vùng hoạt động của hoạt động thể thao biển đồng thời kêu gọi nhà đầu tư phát triển sản phẩm, đẩy mạnh hoạt động du lịch ở lĩnh vực nhiều tiềm năng này.

Bên cạnh các sự kiện truyền thống của Hội An thì việc xã hội hóa các sự kiện quảng bá du lịch đã chứng minh sự hiệu quả từ nguồn lực và năng lực của cộng đồng doanh nghiệp. Qua 4 lần tổ chức, liên hoan ẩm thực quốc tế Hội An đã tạo ra dấu ấn riêng biệt trong lĩnh vực du lịch ẩm thực đồng thời góp thêm một “đốm sáng” vào “bầu trời” sự kiện ở đô thị cổ này. Theo bà Trịnh Diễm Vy - Giám đốc Công ty TNHH tổ chức sự kiện ẩm thực Hội An (đơn vị phối hợp tổ chức liên hoan) chia sẻ: “Với tiềm năng về ẩm thực của Hội An thì chỉ một vài sự kiện về lĩnh vực này trong năm là chưa đủ để đáp ứng nhu cầu của du khách và bản thân tôi mong muốn những doanh nghiệp khác sẽ tiếp tục chung tay tạo ra thêm nhiều sản phẩm hấp dẫn hơn nữa”.  

Dù còn ở quy mô vừa và nhỏ nhưng với tần suất đều đặn, nhiều sự kiện đặc thù do cộng đồng khởi nghiệp, nhóm doanh nghiệp Hội An tổ chức vận hành cũng góp phần tạo nên hình hài cho đô thị sự kiện trong tương lai như “Chợ phiên Hội An”, “bia hơi đồng giá thứ Hai hàng tuần”… Chợ phiên làng chài Tân Thành (Cẩm An) ra mắt vào tháng cuối 9.2020 cũng là một sự kiện mới được “khai sinh” từ ý tưởng ban đầu của 10 doanh nghiệp đóng chân xung quanh khu vực diễn ra chợ phiên. Theo ông Phan Xuân Thanh - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Nam, những sự kiện kiểu như phiên chợ này được hỗ trợ tổ chức rồi giao cho cộng đồng cư dân và doanh nghiệp tại đó tự vận hành là hợp lý bởi theo thời gian chính họ sẽ nhận ra du khách cần gì từ phiên chợ rồi chính họ sẽ cải tạo, cải tiến sản phẩm để duy trì hiệu quả của sự kiện.

TIẾP THÊM SÁNG TẠO, KHẮC PHỤC LỐI MÒN

Có nhiều cách để cơ quan quản lý, chính quyền địa phương hay doanh nghiệp tạo ra thương hiệu cho sự kiện nhưng tựu trung nền tảng cốt lõi để mỗi sự kiện tạo tiếng vang đều cần phải đậm đà hơi thở bản địa và chứa đựng yếu tố sáng tạo.

Sự gần gũi, độc đáo là yếu tố tạo ra sự hấp dẫn cho chợ phiên làng chài Tân Thành. Ảnh: Q.T
Sự gần gũi, độc đáo là yếu tố tạo ra sự hấp dẫn cho chợ phiên làng chài Tân Thành. Ảnh: Q.T

Mới mẻ và sáng tạo

Nếu một lần dọc ngang chợ phiên làng chài Tân Thành, du khách sẽ trải nghiệm nhiều điều thú vị mà không dễ địa điểm nào khác mang lại. Không cửa hiệu, bảng hiệu cầu kỳ, không rác thải nhựa. Chỉ là những gian hàng đơn sơ, người địa phương bán đặc sản, đồ cũ, đồ nhà làm... Chợ tan, người bán tự động dọn dẹp trả lại mặt bằng sạch sẽ cho vỉa hè. Một “chợ phiên đường phố” đích thực. Thế là đủ cho khách thích thú. Ông Nguyễn Sự - nguyên Bí thư Thành ủy Hội An cho rằng: “Sự kiện đâu cần là cái chi quá to tát. Là ở góc đường phố cổ có đám trẻ chơi ô ăn quan, là ở cánh đồng ngoại ô có lễ hội thả diều hay trên dòng sông, bãi biển có những cuộc đua ghe, đua thuyền. Chỉ cần đối với khách họ thấy lạ lẫm và có chỗ để chơi là sự kiện đã có cơ hội lớn để tạo ra sức hút rồi”.

Và với những điều lạ lẫm, đôi khi sự sáng tạo kết hợp với tính nhân văn sẽ mở ra cơ hội bằng những sự kiện tưởng chừng như chỉ dừng lại ở mức ý tưởng. Đó là sự kiện “Vớt rác trên sông Hoài” bằng thuyền kayah. Dần dà, cứ mỗi thứ Bảy hàng tuần hoạt động “Hội An Clean up” khiến bao du khách và cộng đồng cả khách Tây lẫn Ta hào hứng chờ đợi để tham gia. 

Mới mẻ cũng là yếu tố rất cần thiết để duy trì “tên tuổi” dài lâu cho sự kiện. Bà Vũ Thị Phương - Tổng Giám đốc Gami Hospitality, đơn vị vận hành công viên Ấn tượng Hội An cho biết: “Chúng tôi luôn cố gắng tìm tòi, đổi mới show diễn “Ký ức Hội An” để show diễn sau luôn thú vị, mới mẻ hơn show diễn trước. Khi đó du khách sẽ cảm nhận được sự khác biệt và vẫn muốn quay lại nơi đây vào lần sau”.

Tránh rập khuôn

Những năm gần đây, một số địa phương trên địa bàn tỉnh đã cố gắng tạo ra “Ngày hội văn hóa - thể thao - du lịch” với kỳ vọng đưa các sự kiện này trở thành điểm nhấn thu hút khách du lịch. Tuy nhiên đến nay hầu hết vẫn loay hoay tìm giải pháp định vị dấu ấn cho sự kiện. Có thể kể đến các sự kiện dạng này như “Ngày hội văn hóa - thể thao - du lịch biển Điện Bàn”, “Ngày hội văn hóa du lịch Đại Bình - Nông Sơn” thậm chí là “Festival du lịch biển Tam Kỳ”. Trên thực tế, các chương trình này vẫn chưa thoát khỏi được hình bóng của một sự kiện phong trào thiếu tính lan tỏa và chủ thể hưởng ứng chủ yếu là cư dân địa phương. Ông Nguyễn Xuân Hà - Phó Chủ tịch UBND thị xã Điện Bàn nhìn nhận: “Qua các lần sự kiện diễn ra thì ban tổ chức nhận thấy chương trình roadshow, nhạc hội nhận được sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng và du khách nên chúng tôi sẽ cố gắng cải tiến, đa dạng thêm các sản phẩm này trong lần tổ chức tới để tạo ra sức hút mạnh mẽ hơn”.   

Các sự kiện tổ chức ở Hội An vốn đã có sẵn ít nhiều lợi thế khi được tiếp cận với lượng lớn khách du lịch. Tuy nhiên, nếu chỉ làm theo phong trào và không cập nhật, đổi mới, nhiều sản phẩm du lịch chỉ “cầm cự” được một thời gian đầu sau khi ra đời và dần suy thoái qua thời gian. Chợ đêm du lịch Hội An là một minh chứng, ra đời khoảng đầu năm 2018 ở gần ngay khu phố cổ nhưng vẫn thường xuyên rơi vào tình trạng ế ẩm. Theo nghiên cứu của JICA, ít nhất 80% các mặt hàng lưu niệm được bày bán tại Hội An không có xuất xứ bản địa. Đây là hạn chế lớn khiến sự kiện ít nhiều thiếu nội lực để lan tỏa. Ông Lê Ngọc Thuận - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Nam bộc bạch: “Với những điểm đến mới đầu tư, phát triển du lịch, việc mở những phiên chợ là rất cần thiết. Tuy nhiên, chúng ta không nên rập khuôn chỗ nào cũng gán tên là “chợ đêm” mà cần phải có yếu tố sáng tạo ngay từ cái tên đại loại như “chợ hoàng hôn” thì sẽ dễ hấp dẫn, tạo sự tò mò với khách hơn”.