Giáo dục đạo đức và pháp luật cho học sinh

XUÂN PHÚ |

Sau hội thi hùng biện câu chuyện tình huống đạo đức và pháp luật dành cho học sinh (HS) bậc THPT năm 2014, năm nay hội thi tương tự dành cho HS bậc THCS vừa được Sở GD-ĐT tổ chức.

Sôi động hội thi

Năm học 2015-2016, các trường THCS trên địa bàn tỉnh đồng loạt tổ chức hội thi hùng biện câu chuyện tình huống đạo đức và pháp luật. Đây được coi là đợt “thu hoạch” thông qua các giờ học chính khóa và ngoại khóa. Cuối tháng 11 vừa qua, 19 HS THCS sau khi vượt qua cuộc “sát hạch” tại hội thi cấp phòng GD-ĐT đã đại diện cho các huyện, thị xã, thành phố tham gia vòng thi chung khảo hội thi hùng biện câu chuyện tình huống đạo đức và pháp luật do Sở GD-ĐT tổ chức. Nói về mục đích của hội thi, ông Nguyễn Công Thành - Phó Giám đốc Sở GD-ĐT cho rằng nhằm tuyên truyền, tạo ra sự chuyển biến trong nhận thức, giáo dục đạo đức và pháp luật trong HS cũng như đội ngũ cán bộ, giáo viên và toàn xã hội. Đồng thời đây còn là dịp đánh giá lại công tác phổ biến, giáo dục đạo đức và pháp luật trong nhà trường hiện nay. “Hội thi được tổ chức từ từng trường học, phòng GD-ĐT rồi mới đến Sở GD-ĐT, tạo ra một không khí sôi nổi trong học đường. Qua đó góp phần tuyên truyền, giáo dục đạo đức, pháp luật trong HS hiệu quả hơn hẳn so với các tiết dạy trên lớp” - ông Thành nói.

Khác với những hội thi như thuyết trình văn học hay kể chuyện theo sách, hội thi hùng biện đòi hỏi HS phải có sự nghiên cứu, lựa chọn những câu chuyện có thật, các nhân vật có thật trong đời sống xã hội để đưa vào đề tài dự thi. Với khả năng quan sát, suy ngẫm và hùng biện của mình, mỗi đề tài được thể hiện tại hội thi là một thông điệp nhiều ý nghĩa. Chẳng hạn, đề tài “Bài học nhớ đời” của Huỳnh Thị Thu Dung (Đại Lộc) hay “Xin đừng cướp mất ba tôi” của Bùi Thị Thùy Trâm (Đại Lộc) đề cập vấn nạn tai nạn giao thông và bài học làm người. Trong khi đó, với sự dẫn dắt duyên dáng và mạch lạc, Mai Nguyễn Quỳnh Nhi (Đông Giang) qua đề tài “Tự trọng - một nhân cách cao đẹp” hay Nguyễn Thị Thu Hiền (Nam Giang) đề tài “Giá trị của lòng yêu thương và sự tha thứ” đã chia sẻ cho người nghe về phẩm chất tốt đẹp trong mỗi con người như câu nói mà Bác đã chiêm nghiệm: “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn/ Phần nhiều do giáo dục mà nên”.

Hội thi là dịp tuyên truyền, giáo dục đạo đức và pháp luật cho HS hiệu quả nhất. Ảnh: X.PHÚ
Hội thi là dịp tuyên truyền, giáo dục đạo đức và pháp luật cho HS hiệu quả nhất. Ảnh: X.PHÚ

đề tài “Bệnh vô cảm” của Lê Đoàn Bảo Giang (Quế Sơn) đã “đánh thức” ý thức, trách nhiệm của giới trẻ và cả người lớn với lời kêu gọi ở phần kết: “Vô cảm - một căn bệnh đáng lo và bạn ơi, xin đừng để trái tim băng giá, tâm hồn xơ cứng”. Còn với Huỳnh Viết Nam (Tam Kỳ), đề tài “Chú bé bán báo” vừa khơi gợi thông điệp thấm đẫm tình yêu thương của một chú bé nghèo luôn tìm cách giúp đỡ mẹ bớt khó khăn, vừa như một buổi tuyên truyền pháp luật nhưng lại khá nhẹ nhàng, dễ đi vào lòng người. Tương tự, thông qua câu chuyện về du khách đến tham quan Mỹ Sơn và Hội An, Lê Nguyễn Thu Trang (Hội An) đã đưa ra thông điệp kêu gọi mọi người cùng chung tay bảo vệ 2 di sản văn hóa thế giới.

Tìm giải pháp

Cùng với tổ chức hội thi để đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục cho HS, lần đầu tiên Sở GD-ĐT cũng đã mở hội thảo giáo dục đạo đức và pháp luật trong trường phổ thông nhằm tìm ra các giải pháp thực hiện có hiệu quả công tác giáo dục trong thời gian đến. Hội thảo thu hút sự tham gia và tham luận của ngành chức năng của tỉnh như Sở Tư pháp, Công an tỉnh, các trường THPT trên địa bàn tỉnh. Theo ông Mai Văn Hà - Phó trưởng phòng Cảnh sát Hình sự (Công an tỉnh), để phòng ngừa và ngăn chặn tội phạm hình sự do người chưa thành niên gây ra một cách chủ động, thiết thực cần kết hợp đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, từ phòng ngừa xã hội đến phòng ngừa nghiệp vụ. Vì vậy, cần được triển khai thường xuyên, kết hợp chặt chẽ giữa  giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội.

Hội thi hùng biện câu chuyện tình huống đạo đức và pháp luật HS THCS tỉnh Quảng Nam năm 2015 do Sở GD-ĐT tổ chức thu hút 19 thí sinh đại diện cho các huyện, thị xã, thành phố. Các thí sinh trải qua các phần thi gồm chuẩn bị một bài viết, hùng biện và xử lý tình huống trả lời câu hỏi của ban giám khảo. Kết quả, Bùi Thị Thùy Trâm (Đại Lộc) và Mai Nguyễn Quỳnh Như (Đông Giang) xuất sắc giành giải nhất.

Hiện nay, giáo dục đạo đức và pháp luật cho HS trong nhà trường được thực hiện bằng nhiều hình thức, từ giờ dạy chính khóa trong môn Giáo dục công dân hoặc được tích hợp, lồng ghép trong các môn học xã hội đến các hoạt động ngoại khóa, tiết chào cờ đầu tuần, sinh hoạt Đoàn. Nhiều trường học đã có những cách làm đa dạng, phong phú, đem lại hiệu quả cao trong công tác tuyên truyền. Chẳng hạn, Trường THPT Sào Nam với câu lạc bộ tuổi trẻ với pháp luật “Hãy nói cùng chúng tôi”, “Tư vấn học đường”, “Khi tôi 18” hay Trường THPT Nam Giang với mô hình tổ Pháp chế làm nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật. Trong khi đó, một số trường tập trung phát huy vai trò của Đoàn thanh niên trong công tác giáo dục đạo đức và pháp luật cho HS. Trường THPT Lương Thế Vinh (Điện Bàn) phát động “Chi đoàn 3 không” nhằm thường xuyên tuyên truyền giáo dục pháp luật, qua đó kịp thời điều chỉnh những hành vi lệch chuẩn của HS. Với Trường THPT Phan Bội Châu (Tam Kỳ), Đoàn trường tổ chức nhiều hoạt động như tổ chức các buổi sinh hoạt truyền thống nhân kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam, Quân đội nhân dân Việt Nam, hội nghị phòng chống bạo lực học đường…

Theo Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Thanh Quốc, dù toàn ngành đã chú trọng hơn và đưa ra nhiều biện pháp nhằm tăng cường công tác giáo dục đạo đức và pháp luật nhưng đến nay vẫn chưa đạt được kết quả như mong muốn. Phương pháp và nội dung giáo dục còn hạn chế, giáo dục kỹ năng sống cho HS chưa được thực hiện tốt; đội ngũ giáo viên dạy bộ môn Giáo dục công dân chưa được quan tâm đúng mức; việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình, xã hội trong quản lý HS chưa chặt chẽ. Vì vậy, thời gian tới, các trường học không chạy theo thành tích, đầu tư cho các môn thi cử mà xem nhẹ các môn xã hội, nhất là giáo dục công dân. Tập trung đẩy mạnh hơn nữa việc tuyên truyền, giáo dục cho HS về đạo đức và pháp luật; xác định tầm quan trọng và bố trí đúng giáo viên giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân; sử dụng mềm dẻo các biện pháp giáo dục để uốn nắn, giúp các em hoàn thiện hơn về nhân cách; khai thác có hiệu quả các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, chào cờ đầu tuần, hoạt động ngoại khóa.

XUÂN PHÚ