Học sinh Quảng Nam tại kỳ thi học sinh giỏi quốc gia: Chưa thể hiện được mình

XUÂN PHÚ |

Hàng năm có khá nhiều học sinh (HS) Quảng Nam đỗ thủ khoa các trường đại học lớn trên cả nước với số điểm rất cao nhưng tại kỳ thi HS giỏi quốc gia lại không thể hiện được nhiều. Năm nay, một lần nữa học trò đất Quảng chỉ có được kết quả “khiêm tốn”.

Năm nào Quảng Nam cũng có nhiều học sinh đỗ thủ khoa đại học, nhưng lại không giành được giải cao tại kỳ thi HS giỏi quốc gia.Trong ảnh: Các thủ khoa đại học năm 2012. Ảnh: X.PHÚ
Năm nào Quảng Nam cũng có nhiều học sinh đỗ thủ khoa đại học, nhưng lại không giành được giải cao tại kỳ thi HS giỏi quốc gia.Trong ảnh: Các thủ khoa đại học năm 2012. Ảnh: X.PHÚ

Thụt lùi

Kết quả đạt được tại kỳ thi HS giỏi quốc gia lớp 12 năm học 2012 - 2013 vừa qua của đoàn Quảng Nam khiến nhiều người bất ngờ. Với hơn 50 HS dự thi ở 9 môn (Toán, Văn, Lý, Hóa, Sinh, Sử, Địa, Tin học và tiếng Anh) nhưng Quảng Nam chỉ giành được 16 giải (trong số hơn 2.100 giải của cả nước), trong đó có 5 giải ba và 11 giải khuyến khích. Đây có thể coi là bước thụt lùi của phong trào HS giỏi đất Quảng, vì nhiều năm qua, dù kết quả chưa cao nhưng cũng khá hơn hẳn so với năm nay. Chẳng hạn, năm học 2011 - 2012 HS Quảng Nam giành 15 giải và có đến 3 giải nhì, 3 giải ba (trừ môn tin học, các môn thi khác đều có giải). Trước đó, năm học 2010 - 2011, học trò Quảng Nam cũng giành được 22 giải với 2 giải nhì, 5 giải ba cùng 15 giải khuyến khích. Xa hơn một chút, năm học 2009 - 2010, trong số 17 giải Quảng Nam giành được, có 1 giải nhì, 7 giải ba.

Không chỉ số lượng giải ít, chất lượng giải thấp, HS Quảng Nam cũng thường chỉ có thể cạnh tranh ở những môn khoa học xã hội vốn không được nhiều tỉnh, thành phố coi trọng. Còn ở những bộ môn có “sức nặng” như Toán, Lý, Hóa, cơ hội giành giải cao cho HS đất Quảng vẫn còn rất thấp. Hiếm hoi lắm Quảng Nam mới có giải nhì môn Toán do Phạm Tuấn Anh (trường THPT Chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm) đoạt được tại kỳ thi HS giỏi quốc gia năm học 2010 - 2011, còn phần lớn  các giải cao giành được trong các năm gần đây đều thuộc về các môn khoa học xã hội. Ngoài duy nhất giải nhì môn Toán vừa kể, 4 giải nhì còn lại kể từ năm học 2010 - 2011 là thành quả ở các môn Văn (2 giải), Địa (2 giải).  Năm nay, trong số 5 giải ba, chỉ có 1 giải môn Toán, 4 giải còn lại thuộc về các môn Tin học, tiếng Anh, Địa và Văn.

Những con số đáng suy ngẫm

Trong khi Quảng Nam chỉ giành được 16 giải và không có giải nhì tại kỳ thi HS giỏi quốc  gia năm học 2012 - 2013  thì các địa phương lân cận lại giành được kết quả tốt hơn hẳn. Như tỉnh Quảng Ngãi có 19 giải (trong đó có 1 giải nhì, 7 giải ba), Quảng Trị 15 giải (1 giải nhì, 5 giải ba), Quảng Bình 26 giải (1 giải nhất, 3 giải nhì, 9 giải ba), Bình Định 31 giải (12 giải ba). Đáng chú ý, trong số 67 giải của TP.Đà Nẵng, HS Quảng Nam học tại trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn chiếm 11 giải, trong đó có 3 giải nhì, 6 giải ba.

Theo ý kiến của nhiều cán bộ quản lý và giáo viên công tác lâu năm, dù hằng năm ngành đều tổ chức kỳ thi HS giỏi cấp tỉnh để chọn đội tuyển bồi dưỡng tham gia kỳ thi HS giỏi quốc gia nhưng kết quả vẫn chưa đạt yêu cầu đề ra. Chúng ta vẫn còn dựa quá nhiều vào các môn Sử, Địa để có thành tích. Chẳng hạn, năm học 2009 - 2010 cả tỉnh giành 17 giải thì các môn Sử, Địa chiếm đến 6 giải; năm học 2010 - 2011 hai môn này cũng có 6 giải, còn năm nay là 4 giải.

Cần thay đổi

Một giáo viên cho rằng, hằng năm tỉnh tốn một khoản ngân sách khá lớn đầu tư cho công tác bồi dưỡng HS giỏi, từ chuyện ăn ở tập trung của học sinh, trả tiền giảng dạy cho giáo viên. Thế nhưng, thành tích gặt hái được tại đấu trường danh giá dành cho học trò cả nước này đối với Quảng Nam chẳng được bao nhiêu. Khi còn là Phó Giám đốc Sở GDĐT phụ trách giáo dục phổ thông, ông Trương Văn Huyên cho rằng có rất nhiều nguyên nhân khiến Quảng Nam không đạt được kết quả cao tại các kỳ thi HS giỏi quốc gia. Trước hết, đó là do chất lượng đội ngũ giáo viên tham gia bồi dưỡng chưa cao, tài liệu giảng dạy còn hạn chế. Ngoài ra, thời gian tập trung bồi dưỡng cho HS quá ngắn cũng phần nào ảnh hưởng đến kết quả thi. Cũng theo ông Huyên, năng lực của HS Quảng Nam không phải kém so với các địa phương khác. Nhiều em ra học ở Đà Nẵng rất giỏi, giành nhiều giải cao. Vấn đề là chúng ta chưa có giải pháp hữu hiệu để nâng cao chất lượng bồi dưỡng, nhất là tập trung xây dựng trường THPT Chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm phát triển.

Rõ ràng, nguồn chất xám của đội tuyển tỉnh chủ yếu tập trung ở trường chuyên tỉnh. Thực tế cho thấy, những năm qua, trường THPT Chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn là hạt nhân khi đem về hầu hết các giải thưởng HS giỏi quốc gia cho tỉnh. Tại kỳ thi HS giỏi quốc gia năm nay, trong tổng số 16 giải, HS trường Nguyễn Bỉnh Khiêm chiếm đến 11 giải (trong đó có 4 trong số 5 giải ba). Tuy nhiên, so với sự đầu tư mạnh mẽ của tỉnh trong thời gian qua, nhất là chế độ chính sách cho HS, giáo viên theo Nghị quyết 12 (19.7.2011) HĐND tỉnh, kết quả đạt được là chưa đáp ứng yêu cầu và mong muốn của xã hội. Trong khi đó, nhiều năm qua, không ít giải cao tại kỳ thi HS giỏi quốc gia là do sự nỗ lực của các em HS trường THPT. Năm nay, 5 HS đến từ các trường THPT Trần Quý Cáp, Nguyễn Trãi (Hội An), Tiểu La (Thăng Bình), Sào Nam (Duy Xuyên), Nguyễn Duy Hiệu (Điện Bàn) được vinh danh trên bảng vàng. Trước đó, năm học 2011 - 2012, các trường THPT Huỳnh Thúc Kháng (Tiên Phước) và Nguyễn Hiền (Duy Xuyên) giành được 2 giải nhì trong số 3 giải của tỉnh. Điều này cho thấy, để có được kết quả cao tại kỳ HS giỏi quốc gia, không thể trông chờ vào duy nhất nguồn tài năng từ hạt nhân là trường THPT Chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm (và sắp tới đây là trường THPT Chuyên Bắc Quảng Nam).

Hằng năm, Quảng Nam nằm trong tốp đầu những địa phương có nhiều HS đỗ thủ khoa các trường đại học lớn trên cả nước với số điểm rất cao, nhưng tại kỳ thi HS giỏi quốc gia lại chưa bao giờ thể hiện được nhiều, thậm chí thua xa các tỉnh lân cận. Đó là điều trăn trở không chỉ đối với các thầy, cô giáo và học trò mà còn của toàn xã hội, cần các nhà quản lý ngành GDĐT sớm tìm lời giải.

XUÂN PHÚ