Chi trả dịch vụ môi trường rừng: Minh bạch giám sát

;
Thứ Năm, 11/07/2019, 14:50 [GMT+7]

Quảng Nam đã và đang mở rộng đối tượng chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) theo cách tiếp cận mới nhằm giám sát chặt chẽ dòng tiền sử dụng và hướng đến mục tiêu bảo vệ, phát triển hệ sinh thái rừng bền vững hơn.

Đồng tiền chi trả DVMTR được giám sát chặt chẽ từ những cuộc họp dân như thế này. Ảnh: T.HỮU
Đồng tiền chi trả DVMTR được giám sát chặt chẽ từ những cuộc họp dân như thế này. Ảnh: T.HỮU

Nhiều năm qua, dự án Trường Sơn xanh do Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tài trợ tiến hành thí điểm chi trả dịch vụ hấp thu và lưu trữ các bon của rừng (C-PFES) tại Quảng Nam và Thừa Thiên Huế. Đây là 2 địa phương được chọn nghiên cứu tính khả thi triển khai C-PFES. Kết quả nghiên cứu ban đầu của nhóm tư vấn C-PFES cho thấy, trữ lượng các bon rừng tại Quảng Nam đạt hơn 266 triệu tấn CO2, khả năng hấp thụ khoảng 10,6 tấn CO2/ha/năm; còn trữ lượng tại Thừa Thiên Huế đạt hơn 117 triệu tấn CO2, khả năng hấp thụ khoảng 12,1 tấn CO2/ha/năm. Hiện nay, tỉnh đang tiếp tục sắp xếp, cải tổ, tinh gọn bộ máy kiểm lâm, đồng thời thay đổi các mô hình quản lý, bảo vệ rừng (BVR). Quan điểm nhất quán của tỉnh là việc chi trả DVMTR sẽ do lực lượng BVR chuyên trách đảm nhiệm nhằm xây dựng một đội ngũ chuyên nghiệp và hiệu quả.

Trong khi đó, ở hầu hết địa phương được hưởng DVMTR, Quỹ Bảo vệ - phát triển rừng tỉnh đã hoàn thành tập huấn hướng dẫn chủ rừng, cộng đồng và nhóm hộ thành thạo sử dụng máy tính bảng, quản trị cơ sở dữ liệu liên quan đến DVMTR trên nền WebGIS; ứng dụng phần mềm Androi để theo dõi, báo cáo diễn biến tài nguyên rừng và đất lâm nghiệp. Giám đốc Quỹ Bảo vệ - phát triển rừng tỉnh Huỳnh Đức đánh giá, so với cách theo dõi diễn biến tài nguyên rừng truyền thống (sử dụng các biểu mẫu trên giấy in), phương pháp này đảm bảo hệ thống theo dõi diễn biến tài nguyên rừng hoạt động hiệu quả hơn bằng cách cải thiện chất lượng số liệu (thông qua chức năng GPS), tăng cường độ tin cậy của số liệu (thông qua các bức ảnh chụp được gắn thẻ địa lý) và nâng cao tính hiệu quả trong quản lý số liệu (bằng việc chuyển dữ liệu dạng số và sử dụng máy chủ đặt tại trung ương).

Theo báo cáo của Quỹ Bảo vệ - phát triển rừng tỉnh, số tiền chi DVMTR lần 1 năm 2019 là hơn 15 tỷ đồng, số chưa chi hơn 17,5 tỷ đồng. Năm 2019, thực hiện theo quy định Nghị định số 156, ngày 16.11.2018 của Chính phủ, Quỹ Bảo vệ - phát triển rừng tỉnh tham mưu UBND tỉnh ra quyết định phê duyệt các cơ sở công nghiệp phải chi trả DVMTR. Trong 2 tháng 5 & 6.2019, Quỹ Bảo vệ - phát triển rừng tỉnh đã ký hợp đồng với 24/44 doanh nghiệp, đơn vị sản xuất phải chi trả DVMTR; dự kiến tháng 7 này tiếp tục ký hợp đồng với 20 đơn vị còn lại.

Các chủ rừng lớn (khu bảo tồn thiên nhiên, ban quản lý rừng phòng hộ) đang thực hiện hệ thống theo dõi diễn biến tài nguyên rừng minh bạch và hiệu quả. Đây cũng là một trong những điều kiện cần có để Quảng Nam nhận được chi trả dựa vào kết quả thực hiện REDD+ (giải quyết sự tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu thông qua giảm phát thải khí nhà kính do mất rừng, suy thoái rừng, tăng cường, bảo tồn trữ lượng các bon rừng và quản lý rừng bền vững) trong khuôn khổ các thỏa thuận quốc tế về biến đổi khí hậu. Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh, triển khai REDD+, nhiều nơi tập trung vào xây dựng và thực hiện phương án quản lý rừng bền vững; hoàn thiện việc giao đất gắn với giao rừng; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp cho cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng; xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện thí điểm chính sách hưởng lợi từ rừng tự nhiên đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng được giao rừng; xây dựng và phát triển quỹ tín dụng cộng đồng để hỗ trợ và tăng năng suất cây trồng, đa dạng hóa các sản phẩm từ vườn rừng.

Ngành nông nghiệp tỉnh cho rằng, DVMTR là nguồn tài chính bền vững đầu tư cho các hoạt động quản lý, BVR. Tính đến nay, Quảng Nam có hơn 410 nghìn héc ta rừng cần quản lý bảo vệ; nếu không có DVMTR,  theo ước tính tỉnh chỉ đủ ngân sách phân bổ chi cho quản lý BVR  khoảng 30 nghìn héc ta. Thời gian qua, nhiều diện tích dù đã giáo khoán BVR từ chính sách chi trả DVMTR vẫn bị xâm hại, triệt hạ gỗ..., nhưng lực lượng chức năng vẫn chưa có biện pháp xử lý cứng rắn với đối tượng được giao BVR. Theo ý kiến của các chuyên gia, nhiều địa phương thiếu hệ thống giám sát - đánh giá bài bản và khoa học việc chi trả DVMTR. Do vậy, Quỹ Bảo vệ phát triển rừng Việt Nam đề xuất nhiều giải pháp như thúc đẩy mô hình đồng quản lý trong hệ thống rừng đặc dụng, hợp tác công - tư để triển khai hiệu quả kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng; phải có hệ thống gồm dân, chủ rừng, kiểm lâm tham gia giám sát đánh giá kết quả thực hiện chi trả DVMTR.

TRẦN HỮU

.
.
.
.
.