Liên kết sản xuất nông nghiệp: Vai trò của kinh tế tập thể

;
Thứ Ba, 09/01/2018, 13:37 [GMT+7]

Liên kết sản xuất giữ vai trò then chốt trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Quảng Nam đã có những tiền đề quan trọng, tuy nhiên vẫn cần những đột phá để đẩy mạnh liên kết sản xuất nông nghiệp trong thời gian đến.

Chuỗi rau sạch của tỉnh đã có thành công bước đầu nhờ đưa vào siêu thị. Ảnh: N.Q.V
Chuỗi rau sạch của tỉnh đã có thành công bước đầu nhờ đưa vào siêu thị. Ảnh: N.Q.V

Những thành quả

Chủ trương liên kết sản xuất trong ngành nông nghiệp được Sở NN&PTNT triển khai trong nhiều năm qua. Đến thời điểm này đã có hơn 30 công ty liên kết với nông dân Quảng Nam, cung ứng giống để nông hộ sản xuất lúa giống trên tổng diện tích khoảng 6.000ha rồi bao tiêu sản phẩm. Trong đó, diện tích canh tác lúa lai F1 chiếm 80%, còn lại là lúa thuần. Ông Lê Muộn - Phó Giám đốc Sở NN&PTNT cho rằng, liên kết sản xuất giống lúa lai thu được năng suất trung bình hơn 3 tấn/ha, giúp nông hộ thu lãi hơn 1,5 lần so với canh tác lúa truyền thống. Từ vài mô hình trình diễn, đến nay toàn tỉnh có khoảng 150 cánh đồng mẫu lớn sản xuất lúa giống. Ở các xã xây dựng nông thôn mới, người nông dân liên kết sản xuất lúa giống thu được giá trị kinh tế hơn 30% so với trước. “Mặc dù có xảy ra một số ít trục trặc, nhưng nhìn chung liên kết sản xuất lúa giống trên địa bàn tỉnh ổn định. Từ chỗ sơ khai, đến nay Quảng Nam đã trở thành một trong những trung tâm sản xuất lúa giống hàng hóa lớn với sự tham gia của hầu hết doanh nghiệp đi đầu ở lĩnh vực này trên phạm vi cả nước” - ông Lê Muộn nói.

Cũng trên lĩnh vực trồng trọt, Quảng Nam đang xây dựng nhiều mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi. Có thể kể đến rau sạch Mỹ Hưng (xã Bình Triều, Thăng Bình), sau sạch Bàu Tròn (xã Đại An, Đại Lộc), rau Trà Quế (xã Cẩm Hà, TP.Hội An), rau sạch Trường Xuân (TP.Tam Kỳ). Các mô hình nói trên đều triển khai trồng trọt theo hướng VietGAP. Ông Lê Trọng Quốc - Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Nông nghiệp Đại An cho biết, đến thời điểm này, gần 50ha đất canh tác các loại rau quả ở ven sông Quảng Huế đều phát triển tốt. Diện tích trồng rau quả này đều được hợp tác xã liên kết với các doanh nghiệp để bao tiêu đầu ra cho sản phẩm. “Chúng tôi đang liên hệ với nhiều cấp, ngành của huyện, tỉnh để tìm cách vay vốn của các tổ chức tín dụng, đầu tư lớn cho sản xuất. Kỳ vọng là mở nhà máy sơ chế rau sạch, mua xe tải lớn chở hàng hóa ra các siêu thị, đầu mối thương mại lớn để cung ứng theo hợp đồng cam kết từ trước. Chuỗi cung ứng sản phẩm được sản xuất khép kín sẽ tiếp tục nâng cao giá trị kinh tế thu được trên một đơn vị diện tích canh tác” - ông Lê Trọng Quốc nói. Mô hình nói trên là hoàn toàn có cơ sở bởi đến thời điểm này, rau sạch Trà Quế, rau sạch Mỹ Hưng, rau sạch Trường Xuân đã có mặt và đem đến nhiều lựa chọn cho khách hàng ở các siêu thị lớn như Co.opMart Tam Kỳ hay Big C Đã Nẵng.

Trên phạm vi chăn nuôi, Quảng Nam đã xây dựng chuỗi cung ứng thịt heo triển khai tại huyện Thăng Bình với 17 hộ chăn nuôi và 1 cơ sở giết mổ, kinh doanh, quy mô 30 con/lứa, xuất bán 10 tấn thịt heo an toàn/tháng. Mô hình cung ứng chuỗi thịt heo an toàn tiếp tục được triển khai tại TP.Tam Kỳ trong năm 2017 với 7 hộ chăn nuôi, 1 cơ sở giết mổ, cung cấp hàng chục tấn thịt sạch ra thị trường qua 2 điểm bán ở thị trường này.

Cần cú hích mới

Triển khai 5 chuỗi nông sản sạch
Thực hiện sự chỉ đạo của UBND tỉnh, ngành NN&PTNT đã xây dựng 5 chuỗi sản phẩm an toàn gồm heo, gà, tôm, rau, nước mắm. Các địa phương đã đồng loạt bắt tay triển khai nhưng đến thời điểm này, chuỗi tôm sạch đã bị loại bỏ vì tôm thương phẩm chủ yếu phục vụ xuất khẩu chứ thị trường trong nước hạn chế. Đối với chuỗi thịt gà, triển khai ở Tổ hợp tác chăn nuôi gà Mười Tín (xã Tam Thăng, TP.Tam Kỳ) có quy mô 35 nghìn con/lứa với 6 hộ nuôi cùng địa phương tham gia, sản lượng hơn 200.000kg thịt gà/năm. Mô hình sản xuất khép kín này hứa hẹn tạo hướng đi mở cho ngành chăn nuôi trong bối cảnh cứ hễ được mùa thì gặp mất giá.

Theo Sở NN&PTNT, liên kết sản xuất theo chuỗi là vận động nội tại của ngành nông nghiệp, nếu không thực hiện, người nông dân sẽ bị... bỏ rơi trong nền kinh tế thị trường. Thành công bước đầu trong liên kết sản xuất là đáng ghi nhận, nhưng tựu trung vẫn chỉ mới là liên kết ngang. Thực chất của liên kết ngang mới chỉ là sản xuất theo... gia công, nghĩa là doanh nghiệp đặt hàng, cung ứng giống còn người nông dân chỉ thực hiện canh tác, sản xuất rồi doanh nghiệp đến thu mua khi đến hẹn. Với cách hợp tác này, nông dân rất bị động, thực tế không ít hợp đồng liên kết lỏng lẻo khiến nông hộ chịu thiệt. Ông Lê Muộn cho rằng, chính bản thân nông dân riêng lẻ không thể kết nối rồi phối hợp với doanh nghiệp để liên kết sản xuất mà mô hình này bắt buộc phải được thông qua hợp tác xã hay chí ít là tổ hợp tác. Trong khi đó, dù được khuyến khích với rất nhiều cơ chế, hỗ trợ nhưng phần đông hợp tác xã trên địa bàn vẫn còn nhỏ lẻ, hoạt động manh mún. “Cái khó nhất trong liên kết sản xuất ngành nông nghiệp qua kinh tế tập thể là hợp tác xã hay tổ hợp tác là không đủ điều kiện pháp lý để vay vốn của các tổ chức tín dụng, đầu tư lớn cho sản xuất hàng hóa. Vì đất đai hay cơ ngơi không phải do họ tự làm ra mà do Nhà nước cấp nên không thể thế chấp vay vốn. Hợp tác xã cũng cần luồng gió mới vì thế hệ trẻ vốn năng động, giàu sức sáng tạo lại không mặn mà tham gia hợp tác xã” - ông Lê Muộn nói.

Ông Lê Muộn cho rằng, muốn tái cơ cấu ngành nông nghiệp đúng định hướng thì nhất thiết phải thực hiện hiệu quả liên kết sản xuất theo chuỗi. Muốn vậy, bắt buộc phải nâng cao vai trò hoạt động của kinh tế tập thể. Theo đó, phải giải quyết 2 yếu kém lớn của kinh tế tập thể là nguồn vốn đầu tư và nguồn nhân lực quản lý. Về vốn, ông Muộn đề xuất Quỹ hỗ trợ hợp tác xã Quảng Nam với nguồn vốn ủy thác 50 tỷ đồng từ Nhà nước không nên cho hợp tác xã vay mà lấy đó làm cơ sở để bảo lãnh cho vay vốn thông qua các ngân hàng thương mại trên địa bàn. Về nhân lực, cần có sự lôi kéo, hấp dẫn các trí thức trẻ tham gia hợp tác xã, giải quyết giúp họ tâm lý kinh tế hợp tác xã vốn là nơi tập hợp của... người già. Để thực hiện điều đó thì các mô hình khởi nghiệp của thanh niên, tuổi trẻ tại Quảng Nam cần đi vào chiều sâu để họ trở thành những nhân tố chính, tham gia và thay máu cho kinh tế hợp tác xã khởi sắc.

NGUYỄN QUANG VIỆT

.
.
.
.
.