Phát triển mô hình kinh tế hợp tác & hợp tác xã: Nhiều hạn chế

;
Thứ Năm, 11/07/2019, 09:57 [GMT+7]

Những năm qua, Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy kinh tế hợp tác và hợp tác xã (HTX) phát triển; tuy nhiên lĩnh vực này vẫn còn bộc lộ không ít tồn tại.

Các HTX cần tiếp cận nhiều kênh vốn ưu đãi để có điều kiện đầu tư phát triển sản xuất – kinh doanh. Ảnh: VĂN SỰ
Các HTX cần tiếp cận nhiều kênh vốn ưu đãi để có điều kiện đầu tư phát triển sản xuất – kinh doanh. Ảnh: VĂN SỰ

Chuyển biến tích cực

Ông Hồ Dậy - Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh cho biết, giai đoạn 2013 - 2018 Quảng Nam thành lập mới 135 HTX, 115 tổ hợp tác (THT) và giải thể 11 HTX hoạt động không hiệu quả. Theo thống kê, ngoài 2.417 THT thì hiện nay trên địa bàn tỉnh có tổng cộng 329 HTX và 1 liên hiệp HTX. Trong đó, có 243 HTX nông nghiệp, 56 HTX công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, 11 HTX vận tải, 3 quỹ tín dụng nhân dân, 16 HTX hoạt động trên các lĩnh vực khác và 1 liên hiệp HTX nông nghiệp. Sau khi chuyển đổi mô hình hoạt động theo Luật HTX năm 2012, các HTX đã từng bước củng cố bộ máy, xây dựng phương án sản xuất - kinh doanh phù hợp với tình hình thực tế. Nhờ vậy, những năm qua nhiều đơn vị đã nâng cao được quy mô hoạt động và mức lãi thu về.

Theo ông Dậy, đối với 243 HTX nông nghiệp, 6 năm qua hầu hết đã tập trung đáp ứng các dịch vụ cơ bản phục vụ sản xuất nông nghiệp cho thành viên và hộ nông dân. Đặc biệt, nhờ các HTX đẩy mạnh việc liên doanh, liên kết nên rất nhiều hộ thành viên và nông dân đã hợp tác với các doanh nghiệp tổ chức sản xuất giống lúa hàng hóa cùng một số loại cây trồng cạn chủ lực theo phương thức bao tiêu sản phẩm. Hướng liên kết sản xuất này đã giúp người dân yên tâm về đầu ra nông sản và nâng cao giá trị kinh tế trên cùng đơn vị diện tích.

Trong khi đó, những năm qua hầu hết HTX công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp vẫn duy trì được sản xuất, thích ứng tốt hơn với cơ chế thị trường, tích cực trong việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho thành viên và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương. Từ năm 2013 đến nay các HTX hoạt động trên lĩnh vực vận tải, tín dụng và một số ngành nghề khác cũng tạo được bước chuyển rõ nét. Tính đến thời điểm này, tổng số thành viên của các HTX và liên hiệp HTX nêu trên là 227.997 người. Doanh thu bình quân hằng năm của 1 HTX đạt hơn 2,5 tỷ đồng và lợi nhuận bình quân đạt 123 triệu đồng/HTX/năm. Thời gian qua, lĩnh vực kinh tế HTX đã giải quyết công ăn việc làm thường xuyên cho 1.645 lao động với mức thu nhập bình quân 36 - 42 triệu đồng/người/năm.

Mô hình liên kết sản xuất ớt xuất khẩu giữa HTX Nông nghiệp Lệ Bắc (xã Duy Châu, Duy Xuyên) với doanh nghiệp đã giúp người dân nâng cao hiệu quả kinh tế và ổn định đầu ra sản phẩm.
Mô hình liên kết sản xuất ớt xuất khẩu giữa HTX Nông nghiệp Lệ Bắc (xã Duy Châu, Duy Xuyên) với doanh nghiệp đã giúp người dân nâng cao hiệu quả kinh tế và ổn định đầu ra sản phẩm.

Thực hiện các Nghị quyết số 113 (ngày 30.7.2008) và số 124 (ngày 11.7.2014) của HĐND tỉnh, trong giai đoạn 2013 - 2018, ngân sách nhà nước các cấp đã chi gần 20 tỷ đồng để hỗ trợ, khuyến khích đổi mới, phát triển kinh tế hợp tác và HTX. Đặc biệt, thực hiện Nghị quyết số 34 (ngày 9.12.2011) của HĐND tỉnh, từ năm 2012 - 2018 Quỹ hỗ trợ phát triển HTX của tỉnh đã giải ngân hơn 96 tỷ đồng vốn vay ưu đãi cho 122 THT và 54 HTX để có điều kiện đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu và phát triển sản xuất - kinh doanh, mở rộng các loại hình dịch vụ.

Nhiều trở lực

Đề nghị đánh giá hiệu quả chính sách hỗ trợ HTX
Trước những bất cập từ thực tế, nhiều ý kiến đề nghị HĐND tỉnh yêu cầu UBND tỉnh chỉ đạo ngành chuyên môn và chính quyền các địa phương tập trung rà soát, đánh giá hiệu quả của việc thực hiện các chính sách về hỗ trợ đổi mới, phát triển kinh tế hợp tác, HTX giai đoạn 2013 - 2018. Trên cơ sở đó, tham mưu HĐND tỉnh ban hành nghị quyết mới theo hướng tích hợp toàn bộ các chính sách liên quan.
Về chính sách thu hút người có trình độ đại học và ngành học phù hợp về công tác tại các HTX, cần mở rộng đối tượng hỗ trợ chứ không nên khu biệt ở vị trí giám đốc và phó giám đốc. Đối với chính sách tín dụng, cần đơn giản hóa hồ sơ thủ tục, sửa đổi quy chế - điều lệ cho vay theo hướng nới rộng đối tượng và bổ sung cơ chế cho vay vốn lưu động. Còn đối với chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, cần xem xét nâng mức hỗ trợ và mở rộng thêm đối tượng thụ hưởng là các HTX phi nông nghiệp...

Trước Kỳ họp lần thứ 10 - HĐND tỉnh khóa IX, Ban Kinh tế & ngân sách HĐND tỉnh tiến hành khảo sát thực tế và làm việc với nhiều địa phương, đơn vị về tình hình đổi mới, phát triển kinh tế hợp tác, HTX giai đoạn 2013 - 2018.

Theo ông Nguyễn Đức - Trưởng ban Kinh tế & ngân sách HĐND tỉnh, mặc dù việc tư vấn, hướng dẫn hoạt động HTX đã được chú trọng nhưng hồ sơ, quy trình thủ tục còn nhiều nên số HTX tiếp cận còn khó khăn. Cạnh đó, khâu thẩm định phương án, định hướng hoạt động của THT, HTX khi thành lập mới chưa chặt chẽ, một số nơi thành lập mới THT, HTX có biểu hiện đối phó để đạt tiêu chí số 13 trong bộ 19 tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Trong khi đó, việc theo dõi các THT, HTX sau khi thành lập chưa được quan tâm dẫn đến một số THT, HTX hoạt động không hiệu quả, thậm chí có HTX gần như không hoạt động (có 12/85 HTX thành lập theo tiêu chí số 13 hoạt động cầm chừng, yếu kém). Đáng nói, có tình trạng một số HTX nông - lâm - ngư nghiệp đăng ký kinh doanh nhiều ngành nghề, lĩnh vực khác nhau nhưng khi hoạt động thì HTX chủ yếu tổ chức sản xuất - kinh doanh các loại hình dịch vụ phi nông nghiệp nhằm mục đích hưởng cơ chế, chính sách ưu tiên cho HTX nông nghiệp.

Nhiều ý kiến nhìn nhận rằng, hiện nay phần lớn các HTX trên địa bàn tỉnh có quy mô nhỏ, thiếu cán bộ quản lý trẻ có trình độ năng lực, còn lúng túng trong việc định hướng, xây dựng kế hoạch sản xuất - kinh doanh. Một số HTX chưa thực hiện tốt công tác quản lý vốn, tài sản, quy chế quản lý tài chính. Có HTX chưa giải quyết dứt điểm công nợ, tồn tại 2 cổ phần xã viên. Đa số HTX nông nghiệp vẫn còn hoạt động sản xuất - kinh doanh đơn điệu trên nền tảng những mối liên kết đã có, những dịch vụ truyền thống như thủy nông, sản xuất lúa giống hàng hóa, cung ứng vật tư nông nghiệp… Việc liên doanh, liên kết thực hiện các khâu trong sản xuất - chế biến - bảo quản - tiêu thụ nông sản giữa HTX với hộ nông dân và các doanh nghiệp chưa được chú trọng đúng mức, hiệu quả còn hạn chế, lợi ích mang lại cho thành viên chưa cao nên người nông dân và thành viên chưa thật sự gắn bó, mặn mà với HTX.

Mới đây, Ban Kinh tế & ngân sách HĐND tỉnh tổ chức hội nghị tham vấn về các cơ chế, chính sách hỗ trợ đổi mới, phát triển kinh tế hợp tác, HTX trên địa bàn Quảng Nam giai đoạn 2013 - 2018 và những giải pháp thực hiện thời gian tới. Tại diễn đàn này, nhiều đại biểu cho rằng, một số cơ chế, chính sách về hỗ trợ đổi mới, phát triển kinh tế hợp tác, HTX vẫn còn không ít bất cập dẫn đến hiệu quả mang lại chưa cao. Theo đó, chính sách hỗ trợ hạ tầng có sự trùng lắp giữa cơ chế của trung ương và tỉnh về đối tượng, nội dung hỗ trợ nhưng mức hỗ trợ lại khác nhau. Điều kiện cho vay của Quỹ hỗ trợ phát triển HTX còn vướng mắc về cơ chế thế chấp và bảo lãnh tín dụng. Trong khi đó, đối tượng được hỗ trợ của chính sách thu hút người có trình độ đại học và ngành học phù hợp về công tác tại các HTX còn hạn chế. Ngoài ra, chính sách hỗ trợ thuế thu nhập còn rườm rà về hồ sơ thủ tục và yêu cầu phải xây dựng dự án, trong khi mức hỗ trợ không nhiều...

NGUYỄN SỰ

.
.
.
.
.