Cơ chế hỗ trợ giảm tổn thất hải sản sau khai thác: Ngư dân chưa tiếp cận

;
Thứ Sáu, 03/11/2017, 13:44 [GMT+7]

Quyết định 68/2013/QĐ-TTg về cho vay vốn, hỗ trợ ngư dân đầu tư máy móc, thiết bị để giảm tổn thất hải sản sau khai thác được Thủ tướng Chính phủ ban hành từ năm 2013, nhưng đến nay vẫn chưa có ngư dân nào trên địa bàn tỉnh tiếp cận.

Ngư dân Nguyễn Quang Tiến không thể vay vốn theo cơ chế để mua sắm lại tời kéo lưới bị hỏng. Ảnh: N.Q.V
Ngư dân Nguyễn Quang Tiến không thể vay vốn theo cơ chế để mua sắm lại tời kéo lưới bị hỏng. Ảnh: N.Q.V

Cơ chế còn xa

Theo Bộ NN&PTNT, sản lượng hải sản ngư dân cả nước đánh bắt được lên đến 2,2 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, tỷ lệ tổn thất sau khai thác lên tới 20 - 25%, ước tính thất thoát hơn 400 nghìn tấn, mất mát 8.000 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu là tàu khai thác hải sản của ngư dân có hầm bảo quản không đạt yêu cầu. Ngày 14.11.2013, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 68/2013/QĐ-TTg, đến ngày 20.3.2014, Bộ NN&PTNT ban hành Thông tư 08/2014/TT-BNNPTNT, thống kê cụ thể các máy móc, thiết bị mà ngư dân có thể vay vốn để đầu tư giảm tổn thất hải sản sau khai thác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Đó là thiết bị dò cá; thu, thả lưới, câu; thông tin liên lạc, buồng cấp đông; hầm bảo quản sản phẩm gắn thiết bị lạnh, làm nước đá; máy lọc nước biển thành nước ngọt sử dụng trên tàu cá, tàu dịch vụ hậu cần phục vụ đánh bắt xa bờ. Ngân hàng Nhà nước cũng đã vào cuộc, ban hành thông tư hướng dẫn các điều kiện ngư dân được hưởng hỗ trợ, mức hỗ trợ lãi suất và thời gian áp dụng. Theo đó, mức vay tối đa ngư dân có thể tiếp cận để mua các loại máy, thiết bị kể trên bằng 100% giá trị hàng hóa. Nhà nước sẽ hỗ trợ 100% lãi suất vốn vay trong 2 năm đầu sau khi ngư dân vay vốn, hỗ trợ 50% trong năm thứ 3. Thời hạn cho vay do ngân hàng thương mại và ngư dân quyết định; Nhà nước chỉ hỗ trợ lãi suất vốn vay trong 3 năm đầu tiên.

Ông Nguyễn Hữu Định - cán bộ phụ trách thủy sản của UBND xã Tam Quang (Núi Thành) nói: “Nhà nước ban hành chính sách là 1 chuyện, còn thực hiện chính sách đó là chuyện khác của các ngân hàng thương mại. Chúng tôi phổ biến chính sách này đến ngư dân, mong các ngân hàng tạo điều kiện để ngư dân tiếp cận nhưng chưa có ngư dân nào trên địa bàn được thụ hưởng. Chúng tôi có trao đổi với ngành nông nghiệp của tỉnh nhiều lần nhưng được giải thích là có nhiều cái bí, chính sách chưa đi vào cuộc sống được”. Trong khi đó, ông Nguyễn Quang Tiến (thôn An Hải Tây, xã Tam Quang) - chủ tàu cá QNa-91471 có công suất 450CV theo nghề lưới vây cho biết: “Tôi được biết Nhà nước có hỗ trợ một số ngư dân như anh Phạm Xuân Lệ, Phạm Xuân Anh (thôn Sâm Linh Tây, xã Tam Quang) vốn đầu tư máy dò cá ngang, hầm bảo quản hải sản bằng vật liệu Polyurethane hiện đại, tời kéo lưới... bằng các cơ chế riêng. Nghề lưới vây cần nhất 3 loại thiết bị này để tăng năng lực sản xuất và nâng cao giá trị hải sản sau khai thác. Đóng được tàu lớn tôi đã hết vốn rồi nên muốn vay vốn của ngân hàng để đầu tư theo chính sách của Nhà nước nhưng không được”.

Phụ thuộc vào ngân hàng

Đội tàu 67 hoạt động tương đối ổn định
Theo Sở NN&PTNT, đến thời điểm này, 24 tàu vỏ gỗ và 2 tàu vỏ composite được đóng mới theo Nghị định 67 hoạt động ổn định, không bị trở ngại về kỹ thuật, hiệu quả sản xuất ở mức tương đối khá. Đối với 32 tàu cá vỏ thép, tình trạng kỹ thuật của thân tàu, máy chính đẩy tàu tương đối ổn định, không có tình trạng phải nằm bờ do hư hỏng. Một số tàu có trang thiết bị khai thác, ngư lưới cụ, hầm bảo quản bị hư hỏng đến nay đã được khắc phục và tiếp tục đi vào sản xuất. Các tàu cá làm các nghề lưới chụp, lưới vây, câu mực khơi đạt sản lượng ở mức tương đối. Các tàu cá vỏ thép làm nghề lưới rê hỗn hợp có hiệu quả khai thác thấp. Tuy các tàu này cố gắng hoạt động kiêm các nghề lờ lươn, lồng bẫy nhưng thu nhập vẫn không cao.

Ông Ngô Tấn - Phó Giám đốc Sở NN&PTNT cho biết sau khi Chính phủ ban hành cơ chế hỗ trợ lãi suất vốn vay giúp ngư dân đầu tư máy móc, thiết bị, hạn chế tổn thất hải sản sau khai thác, UBND tỉnh đã ban hành Công văn số 1618/UBND-KTN ngày 7.5.2014 về tổ chức triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ ngư dân ứng dụng công nghệ mới trong đánh bắt hải sản, bảo quản sản phẩm sau khai thác. Sở NN&PTNT đã ban hành Công văn số 1296/SNN&PTNT-BVNLTS ngày 4.8.2014, phổ biến, hướng dẫn thực hiện đến các địa phương có nghề cá. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có ngư dân Quảng Nam nào tiếp cận được cơ chế. Nguyên nhân là các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh chưa tổ chức triển khai chính sách này. Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Xuân Hùng - Giám đốc Agribank chi nhánh huyện Núi Thành cho rằng, về nguyên tắc, chỉ khi nào ngư dân thực hiện đầy đủ các quy trình thủ tục, hồ sơ và tính khả thi của dự án đầu tư khi vay vốn thì ngân hàng mới có thể xem xét. Tuy nhiên, đến nay chưa có ngư dân nào đến liên hệ vay vốn để đầu tư giảm tổn thất hải sản sau khai thác nên ngân hàng chưa có “cơ hội” triển khai. Theo ông Hùng, Agribank chi nhánh huyện Núi Thành sẵn sàng triển khai cơ chế tín dụng này nếu ngư dân đáp ứng đủ các điều kiện vay vốn. Tuy nhiên, để được vay nguồn vốn này, ngư dân sẽ gặp nhiều khó khăn vì thủ tục rất rườm rà, quy định nghiêm ngặt.

Theo ông Trần Quang Hổ - Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Quảng Nam, việc tiếp cận chính sách ưu đãi vốn vay của ngư dân thông qua các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh tương đối dễ dàng trong thời gian qua. So với các tỉnh, thành khác trên cả nước thì triển khai Nghị định 67 của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản tại Quảng Nam rất đáng ghi nhận. Việc khó tiếp cận vốn vay để nâng cao khả năng sản xuất là do ngư dân chưa có kinh nghiệm trong việc lập hồ sơ vay vốn, lập phương án sản xuất cũng như chứng minh khả năng tài chính của mình khi vay vốn. Mặt khác, trình độ nhân lực của ngư dân còn hạn chế, vận hành máy móc, thiết bị hiện đại còn lúng túng nên khó có thể thuyết phục các ngân hàng thương mại cho vay để đầu tư. Còn ông Trần Quang Kiến - Chủ tịch Hội nghề cá Quảng Nam cho rằng việc quyết định có cho ngư dân vay vốn để đầu tư máy móc, thiết bị nhằm giảm tổn thất hải sản sau khai thác hay không là do ngân hàng thương mại tự quyết. Để khơi thông cơ chế hỗ trợ vốn vay này, rất cần tiếng nói chung của nhiều phía, đặc biệt là sự nhiệt tình của các ngân hàng thương mại. “Thời gian đến, chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương của tỉnh để đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giúp ngư dân tiếp cận, vay vốn” - ông Kiến nói.

NGUYỄN QUANG VIỆT

.
.
.
.
.