Phát triển hợp tác xã nông nghiệp: Cần động lực mới

NGUYỄN SỰ |

Hôm qua 31.10, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Trí Thanh và ông Harm Haverkort - Giám đốc Tổ chức Phát triển Hà Lan SNV (gọi tắt là Agriterra) tại Việt Nam đồng chủ trì hội thảo xây dựng kế hoạch phát triển mô hình hợp tác xã nông nghiệp ở Quảng Nam giai đoạn 2018 - 2020. Tham gia hội thảo, nhiều đại biểu đề xuất nhiều giải pháp để tạo cú hích mạnh cho lĩnh vực này trong những năm tới…

Quang cảnh cuộc hội thảo diễn ra tại TP. Tam Kỳ hôm qua 31.10.Ảnh: VĂN SỰ
Quang cảnh cuộc hội thảo diễn ra tại TP. Tam Kỳ hôm qua 31.10.Ảnh: VĂN SỰ

Tích cực hỗ trợ phát triển

Ông Võ Bảy - Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã (HTX) Quảng Nam cho biết, tính đến cuối tháng 10.2017 toàn tỉnh có hơn 2.500 tổ hợp tác, 216 HTX, 1 liên hiệp HTX hoạt động với các ngành nghề như nông nghiệp, công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp, giao thông vận tải, y tế, xây dựng, môi trường, quỹ tín dụng nhân dân, dịch vụ tổng hợp... Riêng trên lĩnh vực nông nghiệp, hiện có 180 HTX và 1 liên hiệp HTX đang sản xuất – kinh doanh. Để tạo động lực cho kinh tế hợp tác phát triển, những năm qua tỉnh đã ban hành một số cơ chế, chính sách hỗ trợ thiết thực. Chỉ tính riêng trong 2 năm 2016 - 2017, ngân sách tỉnh đã chi 8,4 tỷ đồng hỗ trợ 42 HTX đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, giải ngân 40 tỷ đồng vốn vay ưu đãi cho 172 tổ hợp tác và HTX, hỗ trợ 1,6 tỷ đồng cho 20 sinh viên tốt nghiệp đại học về làm giám đốc và phó giám đốc tại các HTX theo diện thu hút...

Thời gian qua, Tổ chức Agriterra cũng giúp Quảng Nam nhiều khâu trong việc phát triển kinh tế HTX. Theo đó, Agriterra đã mời các chuyên gia từ Hà Lan tới đánh giá các dịch vụ do Trung tâm Tư vấn - hỗ trợ HTX và doanh nghiệp vừa & nhỏ (thuộc Liên minh HTX tỉnh) cung cấp. Qua đó, xác định lỗ hổng trong nhu cầu và cung ứng dịch vụ nhằm hướng tới mục tiêu chuyên nghiệp hóa các dịch vụ cung cấp cho HTX dựa trên nhu cầu thực tế và xây dựng chiến lược hoạt động để trung tâm này phát triển bền vững về mặt tài chính, tạo ra mức độ cam kết cao hơn cho các thành viên tham gia hệ thống dịch vụ. Ngoài ra, Agriterra còn tổ chức nhiều đợt đánh giá và thu thập thông tin tại các HTX Nông nghiệp Ái Nghĩa (Đại Lộc), Điện Quang, Điện Phước 1, Quỹ tín dụng nhân dân Gò Nổi (Điện Bàn) để từ đó có cơ sở đào tạo về hệ thống quản lý tài chính cơ bản, đặc biệt là chú trọng đến việc lập kế hoạch tài chính và kiểm soát nội bộ cho những đơn vị này.

Nhận diện những  thách thức

Ông Harm Haverkort – Giám đốc Tổ chức Agriterra tại Việt Nam cho biết, để có những tư liệu cơ bản phục vụ hội thảo này, thời gian qua Agriterra đã tiến hành 2 đợt khảo sát, thu thập thông tin từ nhiều cơ quan có liên quan ở Quảng Nam. Theo ông Harm Haverkort, qua tìm hiểu cho thấy việc phát triển mô hình HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh còn gặp rất nhiều trở lực. Điều trước tiên là niềm tin của các thành viên HTX và những tổ chức, cá nhân khác đối với HTX còn thấp chủ yếu do nhận thức và hiểu biết của người dân về HTX còn hạn chế. Cạnh đó, khâu quản lý yếu kém cũng như việc kinh doanh kém hiệu quả, cùng với những hậu quả xấu để lại của các HTX cũ là một yếu tố làm giảm sút lòng tin của người dân...

Ông Harm Haverkort cho rằng, năng lực quản lý yếu kém của nhiều ban quản trị đã dẫn đến việc HTX thiếu tầm nhìn, thiếu kế hoạch sản xuất - kinh doanh dài hạn và hiệu quả mang lại thấp. “Năng lực yếu kém của đội ngũ cán bộ HTX là do trình độ học vấn thấp, thiếu những kiến thức, kinh nghiệm về quản trị và quản lý cũng như kỹ năng trong việc xây dựng tầm nhìn, các kế hoạch sản xuất - kinh doanh dài hạn, ngắn hạn. Đa số thành viên ban quản trị là người lớn tuổi nên họ thiếu động lực và thiếu tham vọng để thực hiện những thay đổi” - ông Harm Haverkort nói.

Theo nhiều đại biểu, việc sản xuất nhỏ lẻ, manh mún và công nghệ lạc hậu là những yếu tố liên quan đến khối lượng, chất lượng hàng hóa. Số lượng ít, chất lượng thấp và không đồng đều là rào cản lớn cho việc tiếp cận thị trường của các HTX nông nghiệp. Khi cán bộ HTX không có kiến thức, kỹ năng lập chiến lược, kế hoạch kinh doanh và tìm kiếm thị trường, marketing thì vấn đề tiếp cận thị trường để bán sản phẩm càng khó khăn hơn. Một số ý kiến khác nhìn nhận, những năm qua đa số HTX nông nghiệp thiếu vốn sản xuất - kinh doanh nhưng không vay được vốn từ ngân hàng hay các tổ chức tín dụng...

Đồng bộ nhiều giải pháp

Nhiều đại biểu cho rằng, để tạo cú hích trong phát triển mô hình HTX nông nghiệp, cần phải có những giải pháp hiệu quả. Theo ông Võ Bảy, thời gian đến ngành liên quan và chính quyền các địa phương cần đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, tập huấn Luật HTX năm 2012 nhằm thống nhất nhận thức trong toàn bộ hệ thống quản lý nhà nước, nhân dân về bản chất, giá trị của HTX. Cạnh đó, phải tiếp tục chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực quản lý, điều hành, marketing của đội ngũ cán bộ HTX nông nghiệp. Đồng thời, có chính sách thu hút cán bộ trẻ tốt nghiệp đại học, cao đẳng có trình độ và năng lực về làm việc lâu dài tại các HTX.

Trong khi đó, ông Harm Haverkort đề nghị những cơ quan có trách nhiệm của tỉnh cần trợ giúp các HTX nông nghiệp trong việc tham gia liên kết chuỗi giá trị sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển ngành nghề và đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, tiếp cận thị trường. Đồng thời hỗ trợ các HTX xây dựng nhãn hiệu, thương hiệu sản phẩm nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường. Đặc biệt, nhất thiết phải tăng cường nguồn lực tài chính và năng lực hoạt động của Quỹ hỗ trợ phát triển HTX, tạo điều kiện cho các HTX tiếp cận nguồn vốn vay từ quỹ để đầu tư phát triển. Các ngân hàng thương mại cũng nên tạo điều kiện về mặt thủ tục và cơ chế cho vay để HTX tiếp cận được nguồn vốn tín dụng phục vụ sản xuất - kinh doanh.

Nhiều ý kiến khác đề nghị tỉnh tạo điều kiện thuận lợi để các HTX nông nghiệp đầu tư phát triển công nghệ cao, ứng dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật phù hợp nhằm phát triển mạnh sản xuất - kinh doanh theo hướng tạo ra nhiều sản phẩm mới có chất lượng, đáp ứng nhu cầu thực tiễn để có giá trị gia tăng cao…

NGUYỄN SỰ