Đổi thay Măng Lùng

TRƯƠNG HUYNH |

Làng Măng Lùng thuộc thôn 2 xã Trà Linh (Nam Trà My), theo tiếng Xê Đăng có nghĩa là sương mù. Ở độ cao hơn 1.000m trên sườn núi Ngọc Linh nhưng cuộc sống của người Xê Đăng nơi đây không còn nghèo đói là nhờ trồng sâm Ngọc Linh.

Cách trung tâm huyện gần 40km nhưng muốn lên tới nơi phải mất hơn nửa ngày đường vì Măng Lùng nằm chót vót trên sườn núi Ngọc Linh cao 2.596m, mây mù giăng bao phủ quanh năm. Nơi đây có cây sâm Ngọc Linh - loại dược liệu quý hiếm, đã giúp người dân thoát được đói nghèo. Bây giờ cả làng đều lo trồng sâm làm giàu, không phải phá rừng tỉa rẫy như trước đây. Ban đêm làng đã có điện thủy luân, có âm nhạc thay tiếng thú rừng. Người Măng Lùng kể rằng, trước đây cuộc sống khó khăn, chật vật, quanh năm bám rẫy trồng bắp, trồng sắn nên tình trạng thiếu đói diễn ra thường xuyên. Cái bụng già làng không vui, cái thân lũ trẻ trong làng kiệt quệ. Cơm ăn không đủ no, áo mặc không đủ ấm. Nhiều người cũng muốn tìm cho mình con đường làm ăn, khổ một nỗi, làng nằm ở địa hình dốc núi cao và quá xa xôi hẻo lánh, nuôi bò thì bị chết vì rét lạnh, trồng lúa nước một năm chỉ cấy được một vụ, năng suất bấp bênh. Đời sống cơ cực, túng thiếu đủ bề.

Anh Nguyễn Văn Lượng trong ngôi nhà đầy đủ tiện nghi.
Anh Nguyễn Văn Lượng trong ngôi nhà đầy đủ tiện nghi.

Thế nhưng, 15 năm trở lại đây, khi cây sâm Ngọc Linh được mọi người trong và ngoài nước biết đến, cuộc sống dân làng nơi đây đã thoát khỏi cảnh cơ cực. Làng Măng Lùng đã thay da, đổi thịt. Cái tên Măng Lùng ngày càng xuất hiện nhiều trên truyền thông. Người dân xứ sở sâm Ngọc Linh đã biết trồng và khai thác cây thuốc quý để có một cuộc sống khá giả. Làng Măng Lùng có hơn 50 hộ với hơn 200 nhân khẩu. Cả làng đều tham gia trồng sâm Ngọc Linh. Mỗi gia đình đều có  1 - 2 vườn sâm. Việc đi nương, đi rẫy chỉ là phụ vào những ngày sâm rụi lá, ngủ đông. Hiện ở Măng Lùng nhà trồng nhiều nhất có tới 30.000 gốc sâm trên 10 năm tuổi, nhà ít nhất cũng được 1.000 gốc. Sâm được người dân trồng trên khu rừng già cách làng khoảng một giờ đi bộ. Hiện tại, sâm 10 năm tuổi có giá bán tại vườn là 3 - 4 triệu đồng/lạng. củ sâm có trọng lượng từ 1 lạng trở lên,  giá khoảng 4 - 5 triệu đồng/lạng. Người trồng sâm Ngọc Linh nhiều nhất ở Măng Lùng là anh Nguyễn Văn Lượng. Hiện gia đình anh có 2 vườn sâm với hơn 20 nghìn cây trên 10 tuổi và gần 5 nghìn cây sâm giống trị giá hàng chục tỷ đồng. Anh Lượng được mệnh danh là vua sâm Ngọc Linh ở Nam Trà My nhờ tích lũy được nhiều kinh nghiệm. Năm ngoái gia đình anh tự bỏ ra hơn 500 triệu đồng để mua lưới B40 về rào quanh vườn rộng cả héc ta. Để giúp người dân trong làng phát triển sâm, anh Lượng cũng bán cây giống giá rẻ và thành lập tổ gồm 10 hộ ở Măng Lùng trồng sâm. Nhờ đó, có đủ nhân công thay nhau chăm sóc, bảo vệ cho cây sâm quý.

Sâm Ngọc Linh – Tương lai thịnh vượng cho làng Măng Lùng. Ảnh:T.Huynh
Sâm Ngọc Linh – Tương lai thịnh vượng cho làng Măng Lùng. Ảnh:T.Huynh

Việc bảo tồn và phát triển cây sâm Ngọc Linh đã mang lại nguồn lợi kinh tế đáng kể cho người Xê Đăng ở Măng Lùng. Bình quân mỗi năm, có hộ thu nhập từ 100 triệu đến gần 1 tỷ đồng. Có tiền, người dân đã biết sắm sửa, lo toan cho cuộc sống gia đình. Cả làng nhà nào cũng có ti vi, máy phát điện thủy luân, đầu đĩa... Một số hộ còn mua gạch men dưới xuôi lên lót nền nhà, mua chăn nệm lót ngủ cho ấm áp. Hàng ngày các thương buôn cõng cá tươi, thịt, rau lên bán ngay tại làng để phục vụ nhu cầu tiêu dùng cho người dân.

Ở Trà Linh, Măng Lùng được xem là làng khá giả nhất xã, bởi không còn hộ nghèo đói. Tinh thần đoàn kết trong nhân dân luôn được thắt chặt. Các gia đình  biết giúp đỡ về giống sâm và chia sẻ kinh nghiệm trồng để cùng nhau xây dựng cuộc sống sung túc.

Từ những củ sâm Ngọc Linh quý hiếm mà ngôi làng Măng Lùng đã thực sự đổi thay rõ rệt. Nhà cửa được kiên cố, mức hưởng thụ vật chất, tinh thần của đồng bào được nâng cao. Và tới đây, khi đề án sâm quốc gia được triển khai, chắc chắn Măng Lùng sẽ có thêm bước phát triển không ngừng khi hệ thống giao thông, điện lưới quốc gia, thông tin liên lạc… được đầu tư đồng bộ để xứ sở sương mù này trở thành thủ phủ sâm của cả nước, là điểm đến của các nhà khoa học, là nơi tìm hiểu khám phá của du khách thập phương về một ngôi làng huyền ảo trên đại ngàn Ngọc Linh.

TRƯƠNG HUYNH