Gian nan "cuộc chiến" chống chuyển giá

TÙY PHONG |

Không thể trông chờ vào những nguồn tăng thu đột biến nên việc tìm kiếm biện pháp cho chống chuyển giá như là một phần tăng thu ngân sách đã được cơ quan thuế đặt ra.

Chưa có con số thống kê chính thức bao nhiêu doanh nghiệp (DN) báo lỗ hay số thuế phải truy thu từ các cuộc chống chuyển giá ở các DN FDI là bao nhiêu, nhưng những DN nhiều năm chưa được thanh tra, kiểm tra, được hưởng ưu đãi miễn, giảm thuế, có hoạt động liên kết, hoặc lỗ có dấu hiệu chuyển giá hay DN chuyển nhượng vốn, có số hoàn thuế lớn và có rủi ro cao về thuế đều nằm trong diện này. Khi công bố sẽ có ít nhất khoảng 14,65% số DN đang hoạt động được thanh tra, kiểm tra tại trụ sở, có nghĩa là cơ quan thuế đã tỏ rõ quyết tâm “lập lại trật tự” pháp luật thuế, nhất là chuyện chống chuyển giá đã được đề cập khá nhiều năm và cũng tốn không biết bao nhiêu phương cách vẫn khó có thể thực hiện được. Điều này cũng cho thấy cơ quan thuế đã bắt đầu nghi ngờ chuyển giá ở các DN FDI khi không ít DN báo lỗ hoặc lãi rất thấp nhưng doanh thu hàng năm vẫn tăng, liên tục mở rộng đầu tư và chiếm thị phần xuất nhập khẩu trong các ngành sản xuất công nghiệp, dịch vụ.

Không phải đến bây giờ hiện tượng chuyển giá mới bắt đầu diễn ra. Câu chuyện chuyển giá của các DN FDI, các công ty đa quốc gia đã trở thành hiện tượng phổ biến. Cục Thuế Quảng Nam cho hay không phải cơ quan này không biết đến chuyện chuyển giá, nhưng thực tế rất phức tạp trong xác định. Chống chuyển giá phụ thuộc vào kết quả kiểm tra của nhiều yếu tố. Rõ nhất là việc xác định cho được giá trị thực của dây chuyền hay nguyên liệu bảo đảm đầu vào như thế nào thì tầm cơ quan thuế địa phương không thể biết được do không có cơ sở đối chiếu. Khó có thể phát hiện sai phạm ở tài sản cố định hay doanh thu đặc thù vì dấu hiệu lỗ thường rơi vào những sản phẩm không thể đối chiếu. Hiện tại, hàng năm cơ quan thuế vẫn đang tiến hành các cuộc thanh tra, kiểm tra nhưng có lẽ vẫn chỉ là những cuộc thanh tra, kiểm tra thông thường mà chưa thể và chưa đủ cơ sở để áp dụng các biện pháp nghiệp vụ về chống chuyển giá bởi còn thiếu quá nhiều chứng cứ xác thực.

Câu chuyện khó khăn về chống chuyển giá này đã được cho là đã xoay chiều khi Bộ Tài chính đã soạn thảo một dự thảo nghị định quản lý giá chuyển nhượng của giao dịch liên kết, chống chuyển giá để trình Chính phủ phê duyệt. Lý do để cơ quan tài chính soạn thảo nghị định này vì cuộc chiến chống chuyển giá lâu nay chưa đạt hiệu quả như mong muốn với nhiều lý do như công cụ pháp lý chưa hoàn thiện, năng lực thực thi còn hạn chế. Cả DN lẫn các cơ quan thuế địa phương vẫn chưa có sự hiểu biết đồng nhất, cụ thể và chi tiết đối với các quy định pháp luật về xác định giá thị trường. Mặt khác, sự đùn đẩy trách nhiệm, chồng chéo, thiếu sự phối hợp của các cơ quan nhà nước đã gây thêm khó khăn. Trong khi đó, công cuộc chống chuyển giá không chỉ phụ thuộc vào việc hoàn thiện pháp lý mà liệu cơ quan thuế có đủ nhân lực và các kỹ thuật cần thiết để tìm ra lỗ hổng né thuế. Có lẽ điều quan trọng không kém vẫn là chuyện bản thân DN phải có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ với địa phương đặt cơ sở kinh doanh, nâng cao đạo đức, kê khai trung thực!

TÙY PHONG