Linh hoạt để giải phóng mặt bằng

TRỊNH DŨNG |

Các cơ quan quản lý cần áp dụng các cơ chế, chính sách một cách linh hoạt, phù hợp với thực tế giải phóng mặt bằng, tái định cư… là những vấn đề được đặt ra tại cuộc giám sát mới đây của HĐND tỉnh tại Hội An.

Lực cản trong giải phóng mặt bằng

Khu tái định cư làng chài (Cẩm An) và khu đô thị Phước Trạch - Phước Hải (Cửa Đại, Hội An) giai đoạn 2 thuộc 2 dự án tái định cư tại Hội An đã cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng. Ba dự án còn lại (khởi động từ năm 2013) là khu dân cư Lâm Sa - Tú Lễ - Xuân Hòa (Cẩm Phô), khu dân cư Nhị Trưng Cồn Thu (Minh An) và khu đô thị An Bàng (Cẩm An) cũng đang trong quá trình giải phóng mặt bằng. Tổng số hộ bị ảnh hưởng di dời khoảng 869 hộ với tổng diện tích ảnh hưởng của 5 dự án trên là 785.914m2. Tuy nhiên, hiện tại, tổng diện tích đã giải phóng mặt bằng chỉ 590.653m2 và 407 hộ đã di dời, bàn giao đất.

HĐND tỉnh giám sát việc đầu tư xây dựng các khu tái định cư và công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại Hội An.Ảnh: T.D
HĐND tỉnh giám sát việc đầu tư xây dựng các khu tái định cư và công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại Hội An.Ảnh: T.D

Trong một bản báo cáo gửi đến đoàn giám sát HĐND tỉnh do hai Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Võ Hồng và Nguyễn Hoàng Minh dẫn đầu chiều 15.5.2017, UBND Hội An cho rằng tái định cư là vấn đề phức tạp nhất trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Vướng mắc bồi thường nhiều năm nay, chủ yếu là trách nhiệm của nhà nước trong việc xây các khu tái định cư và diện tích tái định cư giao lại cho các hộ khi Nhà nước thu hồi đất ở. Theo quy định tái định cư phải đi trước một bước khi thực hiện công tác bồi thường nhưng đa số tại các địa phương không chủ động được quỹ đất tái định cư. Nguyên nhân vì không có nguồn kinh phí xây dựng trước các khu tái định cư để bố trí cho người dân. TP.Hội An đã nhiều lần gặp gỡ, đối thoại với nhân dân nhưng vẫn không nhận được sự đồng thuận cao do các hộ so bì giữa chính sách mới và cũ. Ông Nguyễn Thế Hùng - Phó Chủ tịch UBND TP.Hội An cho rằng các dự án đang chững lại vì sự bất hợp tác của người dân. Cần điều chỉnh chính sách để tháo gỡ. Sự thay đổi các chính sách chỉ UBND tỉnh mới làm được. Còn địa phương không thể xé rào. Hội An kiến nghị các cơ quan quản lý xem xét việc áp dụng chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng cũ của Quảng Nam. Những dự án mới giải tỏa trắng không thể thực hiện được vì chính sách bồi thường quá thấp, lạc hậu so với giá thị trường. Theo ông Võ Hồng - Phó Chủ tịch HĐND tỉnh, chính sách thay đổi thường xuyên, liên tục, không có tính nhất quán cao và độ ổn định không dài. Những kiến nghị của Hội An là xác đáng. Các dự án muốn giải phóng mặt bằng nhanh nhưng giá bồi thường quá thấp đã khiến giải phóng mặt bằng trở thành nỗi nhức nhối của cả quốc gia. Chính quyền Quảng Nam đã buộc phải thất hứa với các nhà đầu tư vùng đông khi không thể trao mặt bằng đúng như đã cam kết, thậm chí có dự án còn trễ tới 1 năm.

Hội An không phải là một biệt lệ. Chính vì giá đền bù không sát thực tế, thiếu khu tái định cư… đã khiến việc ổn định cuộc sống người dân trong vùng dự án không thể “xuôi chèo mát mái”. Có lẽ chính điều này đã trở thành lý do khiến không ít đơn thư kiến nghị, những cuộc “cưỡng chế” bất thành của nhiều dự án. Hình ảnh dự án đường nối từ đường cứu hộ, cứu nạn ven biển (129) đến quốc lộ 1 tại ngã ba Cây Cốc (Thăng Bình) phải thi công “nhảy cóc” hoặc tiến độ đường Điện Biên Phủ (Tam Kỳ) chậm vì ách tắc giải phóng mặt bằng. Đó cũng chính là lý do ông Nguyễn Viễn - Giám đốc Sở Tài nguyên - môi trường cho biết không thể hoàn tất việc cấp 100% giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quản lý hiện trạng vùng đông vào tháng 6 tới mà phải trì hoãn cho tới tháng 12.2017.

Linh hoạt với thực tiễn

Ông Võ Văn Hùng - Giám đốc Trung tâm Hành chính công và xúc tiến đầu tư Quảng Nam cho hay, khi những cơ chế ưu đãi đầu tư gần như ngang nhau giữa các địa phương thì một trong những yếu tố nâng chất môi trường đầu tư chính là việc đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng để bàn giao mặt bằng sạch cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, thực tế không đáp ứng như kỳ vọng. Kết quả khảo sát PCI 2016 đã ghi nhận chỉ số tiếp cận đất đai trên địa bàn tỉnh đã bị sụt giảm từ 6,52 điểm rớt xuống còn 6,04 điểm. Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Thu cũng từng than phiền rằng không ít nhà đầu tư đã thực sự ngán ngẩm khi không biết bao giờ địa phương mới có thể giao mặt bằng cho họ tiến hành dự án. Chính quyền đã mất uy tín với nhà đầu tư về sự yếu kém của công tác giải phóng mặt bằng, khiến nhiều dự án ven biển không thể kéo dài được, dù đã kéo dài đến 8 hay 9 năm trời.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Thu, dân rất cần đất để tái định cư và nhà đầu tư cần đất để triển khai dự án. Vì vậy yêu cầu cơ quan quản lý nghĩ đến cơ chế hợp lý, tính toán phương thức hợp lý, tham mưu chính quyền cấp trên xử lý vấn đề này và áp dụng ngay các chính sách phù hợp với thực tiễn. Cùng quan điểm này, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Hoàng Minh cho rằng các địa phương nên xem xét khách quan; các cơ quan quản lý cần linh hoạt áp dụng theo các cơ chế chính sách phù hợp với thực tiễn mà không vi phạm pháp luật. Nhất là những người nghèo, yếm thế, khó khăn cần được Nhà nước hỗ trợ nhiều hơn. Ông Võ Hồng – Phó Chủ tịch UBND tỉnh nói Quảng Nam đang bước vào thời kỳ đầu tư, tăng trưởng mới. Nếu không linh hoạt áp dụng thì sẽ gặp nhiều khó khăn. Hiện tại Quảng Nam đang đón làn sóng đầu tư mới với rất nhiều dự án đầu tư lớn đã được cấp phép và đang triển khai. Quảng Nam đã dành 300 tỷ đồng lo giải phóng mặt bằng, tái định cư. Thống nhất phân bổ số kinh phí này cho các dự án động lực vùng đông nam. Kết quả của những cuộc giám sát các địa phương trên lĩnh vực này để định hướng, có cơ chế chính sách phù hợp an dân. HĐND tỉnh sẽ tiến hành nhiều cuộc họp chuyên đề để bàn giải pháp cụ thể nhằm gỡ nút thắt về giải phóng mặt bằng và tái định cư.

TRỊNH DŨNG