Thu ngân sách năm 2016: Dự báo khó tăng trưởng

TRỊNH DŨNG |

Hoàn thành chỉ tiêu pháp lệnh thu ngân sách 8.795 tỷ đồng, bảo đảm số nợ thuế không quá 5%/tổng thu... là những mục tiêu mà ngành thuế đặt ra trong năm 2016.

Nhiều biện pháp tăng thu

Cục Thuế cho biết tổng thu ngân sách đến ngày 31.12.2015 đạt đến 9.567,4 tỷ đồng, đạt 150,7% dự toán pháp lệnh, đạt 136,7% dự toán phấn đấu. Theo thống kê này, trừ thu từ doanh nghiệp nhà nước địa phương và FDI không đạt dự toán, 12/14 khoản thu, sắc thuế khác đều đạt trên 100% dự toán. Ngoài Phước Sơn hụt thu, 18/19 địa phương khác đều đã thu đạt trên 100% dự toán pháp lệnh. Con số vượt thu đến 2.700 tỷ đồng (trừ thu từ sử dụng đất) thực sự là một kết quả bất ngờ, cho thấy diễn biến nền kinh tế đã dần được hồi phục, có khá nhiều triển vọng tăng trưởng. Cơ quan thuế dự báo năm 2016, nền kinh tế sẽ tiếp tục duy trì được độ ổn định, hiệu quả đầu tư đã được cải thiện. Nguồn thu ngân sách vẫn sẽ dựa vào năng lực sản xuất của các dự án thủy điện, yến sào, Bia BVL, Indochina Resort Hội An, Pepsico Quảng Nam, Victoria… và phụ thuộc rất lớn vào khả năng phát triển của ô tô Trường Hải. Tuy nhiên, đây là năm các chính sách thuế đang giảm dần đối với ô tô sản xuất trong nước, nhiều sản phẩm sẽ phải chịu cạnh tranh quyết liệt hơn từ sự đổ bộ ồ ạt của hàng nhập khẩu hay thời tiết không thuận lợi... sẽ gây ảnh hưởng hoạt động sản xuất, kinh doanh, dẫn đến nguồn thu sụt giảm. Vì vậy, cơ quan thuế không đưa ra chỉ tiêu phấn đấu thu ngân sách mà phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu pháp lệnh được giao là 8.795 tỷ đồng.

Xây dựng vãng lai sẽ được xác lập thu thuế tại Quảng Nam trong năm 2016 (ảnh chỉ có tính minh họa). Ảnh: T.D
Xây dựng vãng lai sẽ được xác lập thu thuế tại Quảng Nam trong năm 2016 (ảnh chỉ có tính minh họa). Ảnh: T.D

Theo ông Lê Mai Khắc Hưng - Phó cục trưởng Cục Thuế, ngành thuế sẽ tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra chống thất thu thuế, trốn thuế, nợ thuế. Một trong những biện pháp quan trọng vẫn là việc thường xuyên theo dõi diễn biến tình hình thu, phân tích, tổng hợp, đánh giá cụ thể những yếu tố ảnh hưởng đến nguồn thu, làm rõ những khoản thu, sắc thuế tăng, giảm theo từng nguyên nhân. Doanh nghiệp có hoạt động liên kết, doanh nghiệp lỗ có dấu hiệu chuyển giá, doanh nghiệp chuyển nhượng vốn, có số hoàn thuế lớn, các doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế như kinh doanh hàng nông, lâm, thủy hải sản, khai thác khoáng sản, nhà thầu nước ngoài, xây dựng cơ bản vãng lai… đều nằm trong tầm ngắm của cơ quan thuế. Ông Hưng cũng cho hay, cơ quan thuế sẽ kiểm tra, rà soát toàn bộ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trên địa bàn để đưa vào quản lý thu thuế. Đôn đốc việc kê khai, nộp thuế của các tổ chức, cá nhân, phát hiện kịp thời các trường hợp không đăng ký, kê khai thuế hoặc kê khai không đúng, không đủ số thuế phải nộp để có biện pháp thu hồi kịp thời nộp vào ngân sách nhà nước. Tiến hành rà soát, phân loại, phân tích chi tiết các khoản nợ, xác minh thông tin, theo dõi tình hình sản xuất, kinh doanh để áp dụng biện pháp thu hồi nợ đạt kết quả tốt hơn. Cơ quan thuế sẽ giao chỉ tiêu thu nợ cho từng bộ phận, cán bộ, phân tích đánh giá và đề xuất đa dạng hóa các biện pháp thu nợ và cưỡng chế nợ thuế.

Cái khó của ngành thuế

Dự toán chỉ tiêu pháp lệnh năm 2016 là 8.795 tỷ đồng. Con số ấn định này được cho là thấp, nhưng Quảng Nam cũng không còn cách nào khác. Hiệu quả của thu đủ, thu đúng, chống thất thu dựa vào sức khỏe doanh nghiệp. Dù đã tính toán, đưa ra khá nhiều biện pháp, nhưng rất khó có thể định lượng được phát sinh kinh tế, năng lực sản xuất, tiêu thụ của thị trường vốn trồi sụt bất ngờ… Hiện tại, kinh tế Quảng Nam chủ yếu vẫn dựa vào yếu tố vốn. Không thể trông chờ vào các khoản tăng thu đột biến, nên chỉ có thể trông chờ vào khả năng tăng trưởng của doanh nghiệp. Nhưng trên thực tế, cơ quan này không thể nào tính toán được con số tăng trưởng chính xác của các doanh nghiệp, bởi sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp nằm ngoài khả năng kiểm soát của ngành thuế. Thực tế vượt thu năm 2015 chủ yếu đến từ ô tô Trường Hải khi chiếm đến 5.340,7/9567,4 tỷ đồng thu ngân sách của cơ quan thuế. Tuy nhiên, chưa ai biết được kế hoạch sản xuất, kinh doanh của tập đoàn này sẽ như thế nào trong tương lai, trong khi nguồn thu này dự báo sẽ chịu tác động rất lớn theo lộ trình hội nhập kinh tế.

Cơ quan tài chính hay tài nguyên môi trường đều cho rằng năm 2016 sẽ xuất hiện nhiều năng lực mới phát sinh. Khả năng thu thuế, phí sẽ gia tăng. Nhưng trái lại, nhiều chi cục thuế địa phương than phiền là vẫn quá khó để tăng thu thuế khi giữa văn bản và thực tế khác nhau xa. Ông Trần Quang Mai - Chi cục trưởng Chi cục Thuế Hội An cho rằng nhân viên thuế không dễ để tiếp cận với việc thu thuế xây dựng vãng lai bởi không có bất cứ một văn bản chế tài nào buộc doanh nghiệp phải nộp thuế tại Quảng Nam. Ngay cả số nợ khó thu lưu cữu trong nhiều năm không thể thu hồi được vì doanh nghiệp đã bỏ trốn, mất tích nhưng số nợ khó thu này vẫn cứ bị buộc đặt trong chỉ tiêu, vì vậy cần loại các khoản này trong quản lý nợ. Bởi nếu cứ tiếp tục áp đặt chỉ tiêu mà biết chắc không thể thu được thì ảnh hưởng đến thi đua của từng địa phương. Thu lệ phí trước bạ cũng là áp lực lớn khi chỉ căn cứ năm 2015 để giao tăng thu, trong khi các chi cục thuế địa phương không thể nào có thể dự báo được số lượng người mua xe tăng hay giảm để ấn định thu phí này.

Một kế hoạch tăng thu đã được đưa ra, nhưng dự báo vẫn sẽ là sức ép cho ngành thuế khi khó có thể thực hiện tốt như mong muốn. Một trong những nguyên nhân là việc không dự lường được khả năng nhận định năng lực sản xuất, tiêu thụ của thị trường… nên sẽ gặp khó khăn khi đưa ra dự toán. Hiện ngân sách Quảng Nam đang “dựa dẫm” chủ yếu vào các doanh nghiệp lớn nhưng lại phụ thuộc vào sự diễn biến bất thường của thị trường. Sự thiếu bền vững này chỉ rõ thu ngân sách chưa thực sự bắt nguồn từ năng lực nội sinh của nền kinh tế Quảng Nam. Việc tháo nút từ khu vực sản xuất, nơi tạo ra của cải cho nền kinh tế chính là mấu chốt phát triển nhưng hiện tại không biết có chính sách gì để gia tăng đều ở các khu vực này. Vì vậy, một trong những chuyển hướng quan trọng là kích thích sự phát triển của hầu hết doanh nghiệp để mở rộng khả năng tăng thu ngân sách. Kế sách cứu doanh nghiệp tức cứu người đóng thuế, nuôi dưỡng nguồn thu ấy mới chính là một kế sách hay cho một nền ngân sách bền vững!

TRỊNH DŨNG