Mùa bắt mối

;
Thứ Hai, 12/06/2006, 07:45 [GMT+7]

Sau mỗi cơn giông, người ta thấy hàng vạn con mối từ trong ổ chui ra, rồi cất cánh bay lên trời. Có nhiều con mối bay không kịp đã bị lũ kiến bắt ăn. Những con đã cất cánh bay lên trời thì cũng bị hàng nghìn con dơi, hàng vạn con chim thi nhau đớp. Mối chẳng những làm thức ăn vô tận cho một số loài vật theo quy luật sinh tồn mà còn là đặc sản của người miền núi, người M'nông gọi là Nglăp, người Cơtu gọi là Clap.

Trước mùa mối ra, đồng bào M'nông nhà nào cũng đan sẵn vài cái chụp bằng tre gọi là Nrut. Chiều chiều, sau cơn giông, họ rủ nhau đến các đồi trọc có nhiều gò mối. Gò mối nào mối thợ mở cửa hang là biết đàn mối sắp chui ra ngoài. Người ta dùng những cái chụp úp trên các miệng hang mối. Chờ đến khi mặt trời sắp lặn là đàn mối từ trong hang bay ra ngoài. Đàn mối ra con nào là vào cái chụp cả, chỉ còn một số chui lọt ra ngoài để bay thi lên trời. Người M’nông bắt mối về làm sạch lông cánh, đem hấp cho chín và cho vào ít nước muối. Mối được hấp chín rồi có thể ăn liền. Nếu bắt được nhiều thì người ta đem phơi khô cất vào ống tre có nắp để dành ăn lâu ngày. Mỗi lần nấu canh bỏ vào một muỗng cho thơm hoặc là dùng một nắm mối khô giã với măng chua nấu chín ăn cũng ngon.

Người Cơtu cũng có nhiều kinh nghiệm trong việc bắt mối bay làm thức ăn. Trước tiên, họ phải xác định ụ mối nào mối sẽ bay ra trước, ụ nào ra sau, số lượng bầy đàn nhiều hay ít và thời điểm mối bay ra... Khi biết được những điều đó, họ đào lỗ, lấy lá chuối tươi, uốn hình nón hứng đúng chỗ mối ra. Sau cơn mưa giông, mối ra liền bị rơi xuống lá chuối hứng sẵn. Do lá chuối trơn, mối không bò và bay lên được, họ đến lấy đổ vào gùi mang về nhà làm thức ăn. Nếu bắt giỏi, đúng kỹ thuật thì một lần có thể thu được cả gùi mối. Khác với người M’nông, người Cơtu sau khi bắt mối về thì bỏ vào chảo rang giòn hay giã nát gói thành từng bánh để ăn dần. Người Cơtu cũng bỏ mối vào ống tre dự trữ vào lúc khan hiếm thức ăn. Dù để lâu ngày nhưng nếu bảo quản tốt, mối khô ăn cũng ngon không kém gì so với mối tươi mới bắt. Người Cơtu còn lấy mối để nhử chim bằng cánh dính nhựa (đhr’loọng) hay bằng bẫy (châp), vì loài chim rất thích ăn mối. Mùa mối ra cũng là mùa săn bắt, bẫy chim làm thức ăn của đồng bào. Đây là những công việc vừa là thú vui vừa góp phần cải thiện bữa ăn của người miền núi. Hằng năm, đàn mối chỉ chui ra một lần và chỉ trong vòng vài ngày là hết. Không ai bỏ lỡ cơ hội bắt mối để ăn, bởi vị mối là món ăn rất hiếm và ngon nhất.

Côn trùng nói chung, con mối nói riêng là món ăn dân dã của người miền núi. Đó là món quà thiên nhiên ban tặng cho đồng bào. Ngày nay, côn trùng trở thành những món ăn đặc sản trong các nhà hàng sang trọng. Những người sành ăn mới biết thưởng thức và hiểu được giá trị dinh dưỡng của những món ăn từ côn trùng như con mối bay nhỏ xíu trên miền sơn cước.

Tấn Vịnh

.
.
.
.
.