Đỉnh cao của giấc mơ Lê Bá Đảng

;
Chủ Nhật, 05/05/2019, 11:22 [GMT+7]

Việt Nam đã có một Trung tâm Nghệ thuật Lê Bá Đảng – “bậc thầy của hai thế giới Đông Tây”. Và giờ có có thêm một Không gian lưu niệm họa sĩ Lê Bá Đảng (Le Ba Dang memory space) vừa được khai trương sau 4 năm xây dựng. Tất cả đều ở Huế. Và nói như bà Myshu Lebadang, phu nhân của cố họa sĩ đến từ Pháp trong ngày khai trương Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng: “Đây là đỉnh cao của giấc mơ Lê Bá Đảng”.

Chân dung họa sĩ Lê Bá Đảng.Ảnh: Tư liệu
Chân dung họa sĩ Lê Bá Đảng.Ảnh: Tư liệu

Không gian của giấc mơ

“Tôi chưa bao giờ rời bỏ quê hương. Dù cho trên thực tế tôi sống xa quê, nhưng tâm hồn tôi vẫn luôn gắn bó với quê nhà. Và trong lao động nghệ thuật, tất cả những gì tôi làm chỉ là phản ánh tình yêu vô cùng đa dạng đó”. Và “Tôi cần một không gian với chiều kích thật để đưa nghệ thuật của mình về đặt giữa quê nhà”. Sinh thời, họa sĩ Lê Bá Đảng nhiều lần đau đáu về quê hương Việt Nam cùng với giấc mơ về một “không gian”.

Hoạ sĩ Lê Bá Đảng sinh tại Quảng Trị, sang Pháp năm 1939 theo đoàn “lính thợ”, học tại Học viện Nghệ thuật Toulouse và trở thành một họa sĩ nổi tiếng ở châu Âu. Trung tâm Tiểu sử quốc tế của Đại học Cambridge (Anh) đưa tên ông vào danh mục những người có tên tuổi của thế giới. Nhà nước Pháp tặng ông Huân chương Văn hóa nghệ thuật Pháp. Được giới nghệ thuật đánh giá là bậc thầy của hai thế giới Đông - Tây. Họa sĩ Lê Bá Đảng mất năm 2015 tại Paris, thọ 94 tuổi. Nhưng với quê nhà Việt Nam, ông đã và sẽ còn sống dài hơn cuộc đời của mình.

Và ông đã có một Trung tâm nghệ thuật Lê Bá Đảng ở bên bờ sông Hương – nơi trưng bày 394 tác phẩm mà họa sĩ Lê Bá Đảng đã hiến tặng cho Huế - Việt Nam vào năm 2006. Đây là 349 tác phẩm do họa sĩ Lê Bá Đảng sáng tác và 45 tranh, tư liệu của một số họa sĩ nổi tiếng trên thế giới như Picasso, Matta, Pignon… mà vợ chồng họa sĩ Lê Bá Đảng sưu tập trong nhiều năm.

Nhưng đó vẫn chưa là “một không gian với chiều kích thật để đưa nghệ thuật của mình về đặt giữa quê nhà”. Không gian đó, mãi đến tháng 4.2019 chúng ta mới được thấy trên một ngọn đồi nằm ở ngoại ô thành phố Huế (thôn Kim Sơn, xã Thủy Bằng, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế) do KTS Hồ Viết Vinh, một người Huế đang nghiên cứu và giảng dạy kiến trúc ở TP.Hồ Chí Minh thiết kế.

Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng có diện tích hơn 15.000m2 với núi đồi nhấp nhô, có suối nước róc rách; một bên là rừng cây xanh thẳm thấp thoáng mái nhà, một bên là đồng lúa chín vàng... gợi nhớ đến đến ngôi làng Bích La Đông nơi ông sinh ra ở huyện Triệu Phong, Quảng Trị. Không gian được chia làm 6 khu chức năng. Không gian chính là khu nhà tôn vinh nghệ thuật Lê Bá Đảng, nơi trưng bày các tác phẩm nghệ thuật hội họa, đồ họa, điêu khắc, với đủ loại chất liệu, phương pháp tạo hình, đã làm nên tên tuổi Lê Bá Đảng - bậc thầy của hai thế giới Đông - Tây.

Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng nhìn từ trên cao.
Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng nhìn từ trên cao.

Trên mái của ngôi nhà này là Vườn địa đàng, nơi sắp đặt những tác phẩm của ông tạo thành một tác phẩm, theo chiều ngắm từ trời cao nhìn xuống. Cũng từ đây nhìn xuống toàn bộ quang cảnh chung quanh sẽ thấy một bức tranh kết hợp giữa thiên nhiên sẵn bày và sự sắp đặt của bàn tay con người. Một đường hầm dài 50m đi dưới sườn đồi là nơi trưng bày nghệ thuật ánh sáng của Lê Bá Đảng. Phía trên đường hầm là không gian biểu diễn. Và các khu vực dành cho du khách nghỉ ngơi, ẩm thực, hàng lưu niệm...

Cuộc “trở về nhà”

Đây là công trình do bà Lê Cẩm Tế, nguyên Giám đốc Trung tâm nghệ thuật Lê Bá Đảng (nơi trưng bày những tác phẩm nghệ thuật do Lê Bá Đảng hiến tặng cho Huế) và những người bạn trong “Quỹ sáng tạo Lê Bá Đảng” tổ chức xây dựng. “Quỹ sáng tạo Lê Bá Đảng” ra đời vào tháng 4.2016, do NSND Đặng Nhật Minh làm chủ tịch quỹ; các phó chủ tịch là nhà văn Tô Nhuận Vỹ, nhà sử học Dương Trung Quốc và bà Lê Cẩm Tế. Quỹ sáng tạo Lê Bá Đảng thực hiện di nguyện của cố danh họa Lê Bá Đảng, nhằm khuyến khích, hỗ trợ sinh viên mỹ thuật có hoàn cảnh khó khăn.

Tại buổi khánh thành, bà Lê Cẩm Tế chia sẻ về việc hình thành không gian lưu niệm Lê Bá Đảng: “Thuở sinh thời, họa sĩ Lê Bá Đảng đã mơ về những giấc mơ với một không gian mở tới vô biên và khép kín đến sâu thẳm. Những không gian mở này bộc lộ khát vọng sáng tạo nên một tác phẩm mênh mông, một quang cảnh đầy cảm hứng. Hôm nay, giấc mơ đó đã được hiện thực hóa trên mảnh đất này cùng sự chung tay của những con người yêu nghệ thuật Lê Bá Đảng. Tôi có gần 20 năm đồng hành với giấc mơ và cuộc trở về quê nhà cùng họa sĩ Lê Bá Đảng. Tôi tin chắc không gian này thật sự là nơi ông mong muốn, dù ông đã không thể sống cho đến ngày tác phẩm lớn này ra đời...”.

Bà Myshu Lebadang, phu nhân của cố họa sĩ Lê Bá Đảng đang sống tại Paris cũng có mặt tại Huế trong dịp này để dự lễ khai trương Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng. “Đây là đỉnh cao của giấc mơ Lê Bá Đảng” - bà Myshu xúc động nói. Đặc biệt, sau khi xem xong toàn bộ không gian, bà Myshu đã quyết định đưa thêm tác phẩm của Lê Bá Dảng từ Pháp về đây để trưng bày. Chưa hết, những nhà sưu tập nghệ thuật Lê Bá Đảng từ London (Anh), Los Angeles (Mỹ) có mặt tại buổi lễ cũng quyết định tặng một số tác phẩm và hiện vật của họa sĩ cho không gian…

Nhà văn Tô Nhuận Vỹ, người góp công rất lớn cho việc hình thành Trung tâm nghệ thuật Lê Bá Đảng tại Huế và đang phối hợp cùng gia đình sáng lập Quỹ sáng tạo Lê Bá Đảng cùng nhiều dự án khác tại Huế, cho biết: “Khi còn sống, họa sĩ Lê Bá Đảng còn rất nhiều dự định và ấp ủ nhưng chưa làm được. Ông luôn đau đáu làm sao để xây dựng cho được một nền mỹ thuật Việt Nam mà “Tây không có, Tàu cũng không có, chỉ có ở Việt Nam”.

TƯỜNG MINH

.
.
.
.
.