Tu bổ địa đạo Phú An - Phú Xuân, Đại Lộc: Gần 3 năm vẫn chưa bàn giao

HOÀNG LIÊN |

Sau gần 3 năm trùng tu, tôn tạo với tổng kinh phí hơn 3,2 tỷ đồng, Di tích lịch sử cấp quốc gia Địa đạo Phú An - Phú Xuân (xã Đại Thắng, Đại Lộc) vẫn chưa được bàn giao do chưa thể xử lý dứt điểm tình trạng thấm nước.

Tổ chức đoàn tham quan di tích địa đạo Phú An - Phú Xuân khi công trình hoàn thành năm 2013.
Tổ chức đoàn tham quan di tích địa đạo Phú An - Phú Xuân khi công trình hoàn thành năm 2013.

Địa đạo Phú An - Phú Xuân, một minh chứng hùng hồn và sinh động về quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ của quân và dân Đại Lộc nói riêng, Quảng Đà nói chung. Công trình được bộ đội chính quy và nhân dân địa phương đào từ những năm 1965 - 1967, dưới sự chỉ đạo của Đặc khu ủy Quảng Đà, trở thành nơi trú ẩn, sinh hoạt của Thường vụ Khu ủy khu 5, Đặc khu ủy Quảng Đà và Huyện ủy Đại Lộc. Đây cũng là nơi hội họp, truyền đạt các chủ trương lớn của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương, Quân khu 5 cho toàn vùng. Một thời, các đồng chí Võ Chí Công - nguyên Bí thư Khu ủy 5; Hồ Nghinh - nguyên Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đà; Trần Thận - nguyên Chính trị viên Tỉnh đội Quảng Đà; Phan Thanh Thủ - nguyên Bí thư Huyện ủy Đại Lộc… cùng nhiều vị lãnh đạo sống chiến đấu, công tác trên chiến trường Quảng Đà đã có mặt trên mảnh đất này. Và địa đạo Phú An - Phú Xuân chính là “địa đạo giữa lòng dân”, là công trình của ý đảng, lòng dân, thể hiện quyết tâm đánh thắng quân thù của quân và dân Đại Lộc nói riêng, Quảng Đà nói chung.  

Từ năm 2009, trước thực trạng xuống cấp nghiêm trọng và nguy cơ xóa sổ di tích, dự án trùng tu, tôn tạo di tích Địa đạo Phú An - Phú Xuân đã được lập, trình phê duyệt với kinh phí đầu tư ban đầu hơn 2 tỷ đồng, sau bổ sung thành 3,2 tỷ đồng, từ nguồn vốn xây dựng cơ bản tập trung của tỉnh và từ Chương trình mục tiêu quốc gia về trùng tu di tích của Chính phủ. Dự án bao gồm nhiều hạng mục, từ bồi thường giải tỏa tới trùng tu và phục hồi nguyên trạng một số địa điểm chính của địa đạo như: miệng, hầm địa đạo, nhà chỉ huy, phòng hội họp… Miệng địa đạo được gia cố bằng đá, phun vữa giả đất xung quanh, bên trên rào đơn giản bằng cọc thép tròn và giằng dây xích mạ kẽm chống gỉ. Nhà chỉ huy được phục dựng với tường bao che xây gạch, trát vữa, khung chịu lực bằng gỗ, mái lợp ngói vảy cá, cửa gỗ… Đây là nơi trưng bày các hiện vật, tranh ảnh kháng chiến, cũng là nơi đón tiếp và giới thiệu về di tích cho khách tham quan. Dự án trùng tu, tôn tạo này nhằm cứu vãn, bảo vệ di tích, đưa vào phục vụ du lịch, là một địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ… Khởi công từ năm 2011, địa đạo Phú An - Phú Xuân được trùng tu, tôn tạo với chiều dài 150m, trong tổng số 2.000m chiều dài địa đạo. Từ năm 2013, công trình trùng tu, tôn tạo đã hoàn thành, song khâu bàn giao - tiếp nhận di tích sau tu bổ giữa Sở VH-TT&DL và Phòng VH-TT huyện, UBND xã Đại Thắng đến nay vẫn chưa được thực hiện. Nguyên nhân chính dẫn đến việc chậm bàn giao, đưa vào khai thác, phục vụ tham quan công trình địa đạo là vì tới thời điểm này, đơn vị thi công vẫn chưa thể xử lý được tình trạng nước thấm vào lòng địa đạo dâng cao.

Đại diện phía địa phương, đơn vị thụ hưởng công trình, ông Hồ Văn Chín - Chủ tịch UBND xã Đại Thắng cho hay, tại đợt nghiệm thu năm 2014 giữa Sở VH-TT&DL, UBND huyện Đại Lộc, Phòng VH-TT và đơn vị thi công, theo yêu cầu của huyện và địa phương, đơn vị thi công phải điều chỉnh lại sa bàn, bê tông hóa tuyến đường nội bộ trong địa đạo để phục vụ đi lại tham quan và quan trọng là triển khai phương án chống thấm nước trong lòng di tích. Đến thời điểm này, đơn vị trên đã hoàn thiện việc điều chỉnh sa bàn, làm đường và chỉnh lại một số hạng mục nhỏ, song vẫn chưa xử lý rốt ráo vấn đề thấm nước. “Nếu nhận bàn giao nhưng lại không sử dụng, khai thác được sẽ rất khó cho địa phương. Nhiều ý kiến từ người dân, nhất là đội ngũ cán bộ cách mạng lão thành đã sống và chiến đấu ở vùng đất này tỏ ra không tán thành việc di tích sau tu bổ vẫn bị thấm nước. Thiết nghĩ các bên cần có cuộc họp để tìm ra tiếng nói chung” - ông Hồ Văn Chín chia sẻ. Cũng theo ông Chín, trường hợp nếu nhận bàn giao, đề nghị Phòng VH-TT tiếp nhận, đưa vào sử dụng thí điểm trong vòng một năm, nếu có sự cố, đơn vị có thẩm quyền đứng ra yêu cầu khắc phục, sửa chữa kịp thời, còn nếu công trình đi vào phục vụ tốt, xã sẽ đứng ra tiếp nhận, bảo vệ và đưa vào phục vụ tham quan, du lịch… Trong khi đó, ông Phan Vân Trình - Trưởng phòng VH-TT huyện Đại Lộc cho rằng: “Đây là công trình do Sở VH-TT&DL làm chủ đầu tư, địa phương chỉ là đơn vị thụ hưởng, chỉ nhận bàn giao từ Sở VH-TT&DL sau khi công trình hoàn thành và nghiệm thu đạt kết quả”.

Trao đổi với chúng tôi, ông Hồ Xuân Tịnh - Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL cho biết, công trình đã hoàn thành theo đúng hồ sơ thiết kế vào năm 2013, qua mấy cuộc họp, từ sự chỉ đạo của Sở VH-TT&DL, phía đơn vị thi công đã thống nhất bổ sung, sửa chữa một số hạng mục theo yêu cầu. Tuy nhiên, do ảnh hưởng từ đập Khe Tân, tình trạng nước thấm ngược và đọng lại trong lòng địa đạo xảy ra thường xuyên, dù đã triển khai giải pháp xử lý vẫn không triệt để. Ngoài chống thấm, phía đơn vị thi công đã bổ sung máy bơm tự động, hệ thống này sẽ tự động hút nước từ lòng địa đạo ra bên ngoài. “Qua kiểm tra, xem xét, chúng tôi nhận thấy rất khó xử lý rốt ráo và cũng không còn giải pháp khả thi trước hiện tượng nước thấm ngược, đọng lại trong lòng địa đạo. Chỉ còn giải pháp trang bị máy bơm tự động, và giải pháp này vẫn đảm bảo công trình có thể đưa vào sử dụng. Sở VH-TT&DL đã gửi công văn đề nghị Phòng VH-TT và địa phương tiếp nhận bàn giao, đưa vào khai thác phục vụ, đồng thời sở sẽ đứng ra chủ trì buổi làm việc để các bên đi tới thống nhất chung” - ông Hồ Xuân Tịnh nói.

HOÀNG LIÊN