Bước đi hoàn hảo

NGUYỄN SỸ LONG |

Chuẩn bị cho cuộc tổng tiến công và đi đến giải phóng hoàn toàn tỉnh Quảng Nam, trong sự đồng lòng của quân và dân đất Quảng là dấu ấn lãnh đạo sáng suốt của Đảng.

Đầu tháng 3.1975, Tỉnh ủy Quảng Nam tổ chức cuộc họp giao nhiệm vụ chuẩn bị cho chiến dịch giải phóng Tiên Phước, do Bí thư Tỉnh ủy Hoàng Minh Thắng chủ trì. Thành phần tham dự gồm có Ban Thường vụ Tỉnh ủy, chỉ huy các lực lượng. Dự định của ta là giải phóng Tiên Phước, sau đó trụ lại đánh viện binh. Vì mất Tiên Phước, địch ở Đà Nẵng sẽ đổ quân chiếm lại. Cũng tại hội nghị này, Tỉnh ủy đánh giá đây là thời cơ tốt của thị xã Tam Kỳ. Khi ta đánh Tiên Phước, chúng sẽ đưa số binh lính thương vong về thị xã. Do đó, Thị ủy Tam Kỳ có nhiệm vụ huy động toàn bộ lực lượng, tổ chức cuộc đấu tranh chính trị, binh vận chống lại càn quét, đòi tìm thi thể chồng con, tìm thương vong. Khi địch đổ quân vào, ta tổ chức đấu tranh, tấn công ngay tại thị xã, quyết tâm không để chúng đưa lên tiếp viện. Đồng thời chuẩn bị lực lượng, khi có thời cơ lập tức giải phóng Tam Kỳ.

Ông Trần Chí Thành điểm trên bản đồ những trận đánh vào chốt điểm quan trọng để giải phóng Tam Kỳ. Ảnh: SỸ LONG
Ông Trần Chí Thành điểm trên bản đồ những trận đánh vào chốt điểm quan trọng để giải phóng Tam Kỳ. Ảnh: SỸ LONG

Chuẩn bị chặt chẽ

Sau hội nghị, Bí thư Thị ủy Tam Kỳ - Trần Chí Thành về họp Ban Thường vụ Thị ủy để bàn biện pháp thực hiện. Bấy giờ, cả thị xã có tổng số khoảng 150 đảng viên, sinh hoạt ở 12 chi bộ. Trong đó, có 5 chi bộ hợp pháp là: Khu tỉnh đường, phường 1 (Hòa Hương), nội ô, Trường Xuân và phường 3 (Tam Ngọc). Thường vụ Thị ủy chủ trương rút nòng cốt, cơ sở cốt cán ở các thành phần, tổ chức hợp pháp lên Kỳ Trà, nơi đứng chân của thị ủy, để phân công nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng và thường xuyên nắm tình hình địch báo cáo kịp thời. Sau đó, ngày 19.3.1975, ông Trần Chí Thành nhận được bức điện của Bí thư Tỉnh ủy với nội dung gặp các đồng chí Lê Lung - Chính ủy Trung đoàn 1 (Sư đoàn 2, Quân khu 5) và đồng chí Xưởng - Trung đoàn trưởng để nhận nhiệm vụ. Thay mặt Thị ủy, Bí thư Trần Chí Thành báo cáo tình hình thị xã Tam Kỳ: Địch trong thị xã đang hoang mang dao động, tối ngủ phân tán. Trung đoàn 4 ngụy được điều từ Quảng Ngãi ra đang đóng ở Trường Phan Châu Trinh, do ta đấu tranh đã khiến chúng rối loạn và rã đám không lên Suối Đá tiếp viện được. Ngoài ra, quân địch ở Tiên Phước buổi tối lại trốn xuống Tam Kỳ ngủ vì sợ quân ta tập kích. Vì vậy, lực lượng địch ở Tam Kỳ trong thời điểm này nhiều hơn dân. Về tình hình quần chúng, qua mấy hôm ta phát động phong trào đấu tranh nên ở các trường học, chợ đều đình công, nhân dân đi tìm thương binh, đòi thi thể chồng con… đã làm rối loạn thị xã. Tình hình chung là như vậy, nhưng bị ta tiến công thì chúng phải nổ súng, đòi hỏi ta phải có phương án chiến đấu tối ưu, phải kìm cho được chủ lực của địch.

Trên cơ sở thông tin do thị ủy cung cấp, Ban chỉ huy trận đánh đã thống nhất phương án tác chiến. Đối với Tam Kỳ, 19 đồng chí thị ủy viên được phân chia thành 2 bộ phận. Trong đó, khoảng 2/3 số đồng chí được “lót” xuống trước dưới thị xã, do Thường vụ Thị ủy Trường Sơn phụ trách. Bộ phận này có nhiệm vụ huy động toàn bộ lực lượng tổ chức may cờ, viết khẩu hiệu (một câu duy nhất: “Thị xã Tam Kỳ được giải phóng”) và tổ chức đưa súng xuống cất giấu trong nhà. Khi quần chúng nổi dậy, ta kết hợp đấu tranh chính trị và binh vận. Bộ phận cấp ủy còn lại do Thường vụ Thị ủy Trần Công Khuễ phụ trách làm nhiệm vụ dẫn đường, bố trí đội công tác đi trước, đồng thời sử dụng toàn bộ cơ sở rải trên đường, nắm mọi động tĩnh của địch và thông báo kịp thời. Khi phát hiện có địch, lập tức luồn tránh, tuyệt đối không được giao chiến. Ngoài công tác chuẩn bị về lực lượng, dự kiến các tình huống xảy ra cũng đều được bàn bạc kỹ lưỡng. Đặc biệt, mũi xuống cầu Tam Kỳ, nếu địch đánh sập cầu thì đội công tác phải dẫn bộ đội đi vòng xuống bến dưới, ngay vị trí mấy lò gạch, nước cạn có thể sang sông được. “Lúc đó ta cũng đã viết sẵn mệnh lệnh khởi nghĩa, danh sách ban quân quản, chính sách của cách mạng để khi chiếm được tỉnh đường sẽ kịp thời công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng” - ông Thành cho hay.

Giữ vững thành quả

Với sự chuẩn bị chặt chẽ của quân và dân ta, dưới sự lãnh đạo của Đảng, cuộc tấn công giải phóng Tam Kỳ diễn ra nhanh chóng và giành thắng lợi giòn giã. Vào lúc 10 giờ 30 ngày 24.3.1975, lá cờ của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam tung bay trên nóc tỉnh đường Quảng Tín. Ngay sau đó, chính quyền cách mạng công bố danh sách Ủy ban Quân quản thị xã do đồng chí Đỗ Thế Chấp làm Chủ tịch, các đồng chí Trần Chí Thành và Nguyễn Xuân Lanh làm Phó Chủ tịch.

Quê hương vừa giải phóng, quân và dân Tam Kỳ vỡ òa trong niềm hạnh phúc sau 21 năm đằng đẵng đấu tranh kiên cường. Tuy nhiên, đối với những người lãnh đạo, họ vẫn chưa đến lúc được nghỉ ngơi. Bởi tình hình an ninh, trật tự trong thị xã vô cùng hỗn loạn. Địch, ta lẫn lộn, ác ôn trà trộn trong dân… Vì vậy, cần có một lực lượng lớn để giữ gìn an ninh trật tự. Do lực lượng cơ sở của ta so với yêu cầu thực tế còn khá mỏng, sau khi cân nhắc và thống nhất trong Ban Thường vụ Thị ủy, ông Trần Chí Thành quyết định sử dụng toàn bộ cơ sở và một số sĩ quan của ngụy là con em các đồng chí lãnh đạo đi tập kết bị bắt đi lính, ra trình diện. Ngay chiều 24.3.1975, lực lượng này được thay quần áo và giao nhiệm vụ giữ gìn an ninh trật tự. Nhờ vậy, mặc dù miền Nam chưa được hoàn toàn giải phóng, nhưng tình hình an ninh trật tự ở Tam Kỳ vẫn tốt. Số binh lính của chính quyền Sài Gòn hầu hết đều ra trình diện.

“Mới đó mà đã 40 năm” - nguyên Bí thư Thị ủy Trần Chí Thành bùi ngùi.

NGUYỄN SỸ LONG