Sau 2 năm thành lập trung tâm phát triển quỹ đất một cấp: Hợp rồi tan!

;
Thứ Năm, 12/10/2017, 13:13 [GMT+7]

Sau 2 năm thành lập Trung tâm Phát triển quỹ đất (PTQĐ) một cấp thuộc Sở Tài nguyên - môi trường, từ đầu tháng 10.2017, UBND tỉnh buộc phải trả về nguyên trạng chi nhánh trực thuộc cho 6 địa phương ven biển quản lý. Câu chuyện hợp - tan này xuất phát từ những bất cập trong thực tế công tác của các chi nhánh trung tâm PTQĐ trực thuộc.

Thi công hợp phần dự án Khu nghỉ dưỡng Nam Hội An, đoạn qua xã Bình Dương (Thăng Bình). Ảnh: T.H
Thi công hợp phần dự án Khu nghỉ dưỡng Nam Hội An, đoạn qua xã Bình Dương (Thăng Bình). Ảnh: T.H

Nhiều vướng mắc

Ngày 30.9.2015, Trung tâm PTQĐ tỉnh thành lập trên cơ sở tổ chức lại trung tâm PTQĐ cấp tỉnh, cấp huyện theo quy định tại thông tư liên tịch của Bộ TN-MT, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính. Tuy nhiên, sau gần 2 năm đi vào hoạt động liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), bồi thường - hỗ trợ (BT-HT) và tái định cư (TĐC) ở các địa phương ven biển, đã bộc lộ nhiều bất cập. Sự hợp nhất Trung tâm PTQĐ tỉnh cũng chẳng giúp cho các địa phương vùng ven biển GPMB nhanh, chưa đem lại hiệu quả như mong muốn. Phức tạp nhất là các dự án triển khai ở vùng đông, đặc biệt tại huyện Duy Xuyên kéo dài thời gian, rất ách tắc về GPMB. Nhiều khu TĐC san lấp mặt bằng xong nhưng chưa có hệ thống điện, cây xanh, nước sinh hoạt nên khó khăn trong giải tỏa mặt bằng, vận động nhân dân vào TĐC. Hầu hết hộ dân đều phát sinh nhân khẩu ở dự án TĐC Nồi Rang, TĐC Duy Hải 1... Nhiều điểm TĐC ách tắc dai dẳng năm này qua năm nọ, gây bức xúc cho người dân.

Ông Trương Văn Trung - Phó Chủ tịch UBND huyện Núi Thành chia sẻ, huyện thiếu nghiêm trọng quỹ đất sản xuất, đất kinh doanh tại khu TĐC. Còn tại xã Tam Quang, dự án khu hành chính cảng Kỳ Hà đến nay còn 26 hộ chưa giải tỏa, khiến người dân bị kẹp giữa vùng quy hoạch, rất khó khăn trong phát triển đời sống. Trong khi đó, ông Phạm A - Giám đốc Trung tâm PTQĐ tỉnh cho rằng, khó khăn của đơn vị nằm ở chỗ về cơ chế sử dụng nguồn vốn, việc phân bổ nguồn thu từ quỹ đất cho các cấp ngân sách. Giá đất phê duyệt chậm trễ, chưa sát với giá thị trường; trích lục, trích đo địa chính còn chậm, chất lượng chưa đảm bảo. Ngoài ra, một số dự án không có đủ quỹ đất bố trí TĐC, không có chỗ cải táng mồ mả...

Thời gian qua, một số dự án kéo dài đã phát sinh nhiều hệ lụy phức tạp, như các dự án thành phần khu nghỉ dưỡng Nam Hội An tại Duy Xuyên; ĐT607, ĐT608, ĐT609 và một số dự án du lịch ven biển tại Điện Bàn, Hội An. Ông Nguyễn Viễn - Giám đốc Sở Tài nguyên môi trường cho hay, chính quyền địa phương, chủ đầu tư không có kế hoạch chủ động đầu tư xây dựng các khu TĐC, khu cải táng mồ mả. UBND cấp xã ít quan tâm đến công tác quản lý hiện trạng, quản lý việc xây dựng, cơi nới trái phép trong vùng dự án, nên khó khăn trong tổ chức BT, GPMB.

Phối hợp lỏng lẻo

Theo thống kê, 6 chi nhánh Trung tâm PTQĐ Tam Kỳ, Hội An, Điện Bàn, Thăng Bình, Núi Thành, Duy Xuyên trực thuộc Trung tâm PTQĐ tỉnh từ ngày hợp nhất một cấp đã thực hiện dự án BT-HT, TĐC với diện tích đất thu hồi gần 200ha, chi trả tiền được khoảng 75% tổng giá trị BT-HT. Riêng nguồn khai thác quỹ đất, từ đầu năm 2017 đến nay, 6 chi nhánh ở các địa phương kể trên tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất với diện tích hơn 3,4ha, với số tiền trúng đấu giá hơn 120 tỷ đồng. Tuy nhiên, sở dĩ Sở Tài nguyên - môi trường đề xuất tỉnh bàn giao lại Trung tâm PTQĐ các chi nhánh trực thuộc về cho 6 địa phương ven biển quản lý có nhiều nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Trong đó có điểm đáng lưu ý xuất phát từ xung đột lợi ích, cục bộ địa phương. Từ khi hoạt động theo mô hình một cấp đến nay, các chi nhánh trực thuộc không được UBND cấp huyện, thành phố, thị xã giao thực hiện tạo lập và khai thác quỹ đất. Các địa phương giao cho ban quản lý dự án, hoặc các phòng ban thuộc UBND cấp huyện thực hiện. Một số địa phương chỉ giao cho chi nhánh trực thuộc Trung tâm PTQĐ một cấp tỉnh tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất, khai thác quỹ đất lẻ nhưng nguồn kinh phí phục vụ nhiệm vụ này không được giao hoặc giao hạn chế.

Ông Phạm A phân tích, số lượng dự án triển khai nhiều, trong khi công tác phối hợp giữa các chi nhánh trực thuộc với địa phương còn hạn chế. Theo Sở Tài nguyên - môi trường, nhiều dự án cũ ở các địa phương còn tồn tại khi chuyển giao về đơn vị chưa được phối hợp giải quyết dứt điểm, kéo dài thời gian. Một số địa phương thiếu phối hợp trong công tác xác nhận nguồn gốc sử dụng đất của UBND các xã, phường; công tác thẩm định phương án BT-HT và TĐC; giải quyết các tồn tại, vướng mắc, tiếp công dân để giải quyết khiếu nại, kiến nghị, tuyên truyền, vận động của các ngành, hội đoàn thể ở các địa phương chưa được đồng bộ.

Sau khi được UBND tỉnh báo cáo về  vướng mắc của mô hình một cấp,  Thường vụ Tỉnh ủy thống nhất cho tổ chức lại trung tâm PTQĐ bằng cách tiến hành chuyển giao 6 chi nhánh Trung tâm PTQĐ của UBND TP.Tam Kỳ, Hội An, thị xã Điện Bàn, các huyện Núi Thành, Duy Xuyên và Thăng Bình về các địa phương quản lý. Ngày 29.9.2017, Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Thu ký quyết định thành lập hội đồng bàn giao nguyên trạng 6 chi nhánh Trung tâm PTQĐ trực thuộc nêu trên về chính quyền địa phương quản lý.

TRẦN HỮU

.
.
.
.
.