Sông Thu Bồn đoạn chảy qua Đại Lộc - Duy Xuyên: Thời gian và ký ức

;
Thứ Ba, 28/05/2019, 14:27 [GMT+7]

Sông Thu Bồn đoạn chảy qua Đại Lộc - Duy Xuyên mênh mang những ký ức về hai cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc trong tâm thức của những người từng sống và chiến đấu ở mảnh đất này. Dòng sông và dòng đời cùng song hành, xuyên suốt từ quá khứ đến hiện tại và tương lai, dệt nên những trang sử vẻ vang của hai vùng đất.

Cầu Giao Thủy nối đôi bờ Đại Lộc, Duy Xuyên, xóa đi bao cách trở. Ảnh: H.L
Cầu Giao Thủy nối đôi bờ Đại Lộc, Duy Xuyên, xóa đi bao cách trở. Ảnh: H.L

Đôi bờ lịch sử

Sông Thu Bồn đoạn chảy qua vùng Đại Lộc - Duy Xuyên từng là ranh giới chia cắt giữa vùng tự do của ta và vùng tạm chiếm của địch, nơi diễn ra những trận đánh ác liệt, quyết tử. Và có biết bao con người đã vĩnh viễn ngã xuống trên đất này để hòa bình nở hoa. Trước Cách mạng Tháng Tám 1945, các làng Giảng Hòa, Phú Thuận và Phú Xuân thuộc địa phận Duy Xuyên. Đến 7.1948, Huyện ủy, Ủy ban Hành chính kháng chiến huyện Duy Xuyên quyết định sáp nhập Phú Thuận, Tứ Hữu, Quảng Đại thành xã Duy Bình; Phú Xuân cùng với Đại Thạnh thành xã Duy Phú; Giảng Hòa, Phú Thuận cùng với Thu Bồn thành xã Thu Hòa (sau đổi thành xã Duy Nhất). Tháng 5.1950, xã Duy Mỹ được thành lập gồm các xã: Duy Bình, Duy Phú, Giảng Hòa và Quảng Đại. Đầu năm 1954, xã Duy Mỹ được chia thành 7 xã gồm: Duy Liên, Duy Hữu, Duy Thuận, Duy Xuân, Duy Minh, Duy Thọ và Duy Tân (tức Đại Thắng, Đại Cường, Đại Thạnh và  Duy Hòa, Duy Tân , Duy Thu ngày nay). Năm 1962, để tạo ra vùng căn cứ chiến lược của cách mạng, Đặc khu ủy Quảng Đà quyết định cắt các xã bờ bắc sông Thu Bồn thuộc về Đại Lộc, các xã bờ nam sông Thu Bồn thuộc về Duy Xuyên.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ 2 huyện, cán bộ, nhân dân và lực lượng vũ trang nhân dân 6 xã ven sông Thu Bồn luôn kề vai sát cánh đánh giặc giữ làng; biết bao người con ưu tú đã anh dũng hy sinh; nhiều người mẹ sẵn sàng chịu đựng hy sinh để che chở nuôi giấu cán bộ... Những trận đánh lớn vào đồn Duy Hòa, Phú Đa, Thạnh Xuyên, Xe Nước, Đá Núc... ven sông làm quân thù rệu rã, tổn thất. Dọc sông Thu Bồn là địa bàn hoạt động của cán bộ, chiến sĩ các đơn vị bộ đội chủ lực của ta như: Đoàn Pháo binh 577, Công binh 75, 91, Trung đoàn E38 Đặc khu Quảng Đà; Cụm kho lương thực 652, Bệnh viện Y 10 của tỉnh và các cơ quan của huyện Đại Lộc… Cùng với đấu tranh vũ trang, 6 xã ven sông Thu Bồn còn phối hợp tổ chức đấu tranh chính trị, binh vận, lôi kéo hàng trăm binh lính trở về với cách mạng, làm cho quân thù rệu rã, tổn thất... Địch cho máy bay tăng cường lùng sục bắn phá, tiêu diệt các căn cứ cách mạng của ta, càn quét, giết chóc, gây những tổn thất nặng nề cho phong trào. Khi thời cơ cách mạng đã chín muồi, nhân dân 6 xã ven sông Thu Bồn đã phối hợp, đồng loạt đánh tan các chốt điểm của địch ở các làng, các xã, tiến đến cùng với bộ đội địa phương, bộ đội chủ lực giải phóng quận lỵ Ái Nghĩa và quận lỵ Đức Dục vào cuối tháng 4 lịch sử, cùng nhân dân cả nước tiến đến giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Đi cùng năm tháng

Gần 45 năm sau giải phóng, cựu binh Huỳnh Văn Giáo, nguyên cán bộ du kích xã Xuyên Phú (Duy Hòa) vẫn còn nhớ như in những ngày tháng đấu tranh gian khổ nhưng rất đỗi tự hào của một thời tuổi trẻ. “Trong khó khăn, gian khổ, anh em hai bên bờ sông hỗ trợ nhau, bên này bị địch đàn áp thì bên kia anh em chi viện ngay”. Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Trần Đình Tẩn (Duy Xuyên), vẫn nhớ rõ về những tháng năm khói lửa đạn bom. Là người bắn rơi chiếc máy bay HU1A của Mỹ tại bến đò Giao Thủy, ông Nguyễn Văn Sáo (Đại Cường) xúc động mỗi khi nhắc đến chiến công năm ấy. Mỗi năm, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân 6 xã ven sông Thu Bồn lại có dịp ôn lại những chặng đường vẻ vang của lịch sử, về những tháng này dày thêm tình sâu nghĩa nặng của quân và dân từ trong kháng chiến ác liệt tới tận sau ngày giải phóng. Mỗi lần gặp mặt là dịp những người cựu binh tham gia sống, chiến đấu tại hai dải đất ven sông Thu Bồn của hai vùng Đại Lộc và Duy Xuyên lại có dịp ôn lại, tưởng nhớ những kỷ niệm và quá khứ hào hùng của một thời son trẻ.

Ông Nguyễn Hữu Mai - nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy chia sẻ, mấy chục năm qua, dẫu còn bộn bề khó khăn nhưng tình cảm thủy chung, gắn bó keo sơn giữa 6 xã ven sông 2 huyện Đại Lộc và Duy Xuyên luôn được các thế hệ lãnh đạo 2 huyện giữ gìn và phát huy. Cuộc gặp mặt truyền thống lần thứ 22 năm 2019 do UBND xã Đại Cường đăng cai vào cuối tháng 4 lịch sử. Không chỉ là gặp mặt truyền thống, các địa phương luôn tổ chức tốt các hoạt động đền ơn đáp nghĩa như đóng góp xây dựng nhà tình nghĩa, tặng nhiều sổ tiết kiệm cho các gia đình chính sách để tri ân những người có công với cách mạng. Ngày nay, cầu Giao Thủy đã bắc qua sông mẹ Thu Bồn, không còn hình ảnh những chuyến đò tấp nập người sang sông trong gian khó. Dừng chân ở bến đò Phú Thuận (Đại Thắng), Bến Dầu (Đại Thạnh), sông xưa đã đổi dòng, bãi biền, làng mạc xưa kia đã thành những thị tứ sầm uất, đời sống nhân dân ấm no. Song, ký ức tháng năm, truyền thống vẻ vang của vùng kháng chiến ven sông Thu Bồn đã mãi đi vào lịch sử, sống mãi trong lòng người.

HOÀNG LIÊN - BÍCH LIỄU
 

.
.
.
.
.