Góp thêm giọt mật cho đời

NGUYỄN ĐIỆN NAM |

Thế giới tự nhiên có bài học về sự cần mẫn đáng nể của loài ong. Theo một nghiên cứu, để có một thìa mật, con ong phải bay đi hút nhụy từ 4.000 bông hoa khắp nơi. Quả thực “một giọt mật thành đời vạn chuyến ong bay” (thơ Chế Lan Viên).

Còn trong cõi người, muốn có những thành quả đáng kể phải không ngừng học tập, sáng tạo. Mỗi giọt mật thành tựu có khi phải đánh đổi bao mồ hôi, nước mắt, gian khổ công phu. Mỗi giọt mật có được, không chỉ cần nỗ lực tự thân của mỗi người mà còn cần môi trường lành mạnh, nơi ươm mầm cho hoa lá, như ong luôn cần nhụy hoa.

Lan man đôi chút vậy để nói về sự học trên vùng đất học Quảng Nam. Qua hành trình 10 năm Quỹ ươm mầm tài năng đất Quảng được Báo Quảng Nam sáng lập, chúng tôi dõi theo bước chân của gần 200 nhân vật có những thành tích đặc biệt xuất sắc được nhận tặng thưởng, thấy rõ sự nỗ lực vô cùng đáng quý của các học sinh, sinh viên, vận động viên người Quảng. Hầu như ở mọi bộ môn học tập, học trò xứ Quảng đều có những giải thưởng cao cấp tỉnh, cấp quốc gia và quốc tế. Hầu như ở khắp đấu trường thể thao trong nước và khu vực đều có những người Quảng được vinh danh. Nói không ngoa rằng danh hiệu “học trò xứ Quảng”, từ truyền thống hiếu học, học giỏi thời “ngũ phụng tề phi”, “lục phụng bất tề phi” xa xưa vẫn được tiếp nối, phát huy trong đương đại, khiến nhiều người nể phục. Như ong mật xứ Quảng, học trò xứ Quảng quả là sản phẩm đặc hữu của vùng đất này, nơi có những ngọn núi cao trên dải Trường Sơn - mái nhà Đông Dương, lại có biển khơi thăm thẳm và vùng phù sa châu thổ Thu Bồn. Hội tụ những góc cạnh, phong ba nắng gió, ý chí nỗ lực của người Quảng đôi khi phi thường đến lạ.

Và kỳ lạ thay, không phải là tất cả nhưng phần lớn chân dung hạt mầm tài năng đều nẩy nở trên đất nghèo, trên hoàn cảnh nghèo khó. Điểm lại thì có tới hơn bảy phần mười trong số các nhân vật được tặng thưởng Quỹ ươm mầm tài năng đất Quảng có gia cảnh chẳng khá giả gì. Cần biết là tiêu chí của Quỹ này không nhắm vào các đối tượng mà rất nhiều chương trình khuyến học khuyến tài đã hướng tới, cũng không phải là hoạt động từ thiện để xét hỗ trợ. Tặng thưởng của Quỹ ươm mầm dành cho những học sinh, sinh viên, vận động viên có thành tích rất cao, tiên báo sẽ là những hạt mầm tài năng nẩy nở thành nhân tài của quê hương, đất nước. Nhưng thành tích đặc biệt trong một gia cảnh đặc biệt khó khăn thực sự luôn làm rung động con tim của những người xét chọn, qua mỗi mùa trao thưởng càng thấy thương quý nhiều cô cậu học trò, sinh viên đã biết vượt lên nghịch cảnh đời thường, chiếm lĩnh bảng vàng thành tích. Chúng tôi hiểu cái nghèo không phải là “động lực”, hơn nữa còn tạo lực cản cho con đường lên đỉnh vinh quang của sự học. Nhưng phải chăng cái nghèo đã biến thành nỗi trăn trở khôn nguôi, đã đốt cháy tâm can với khao khát vượt thoát thân phận khổ nghèo của người Quảng? Do vậy học trò xứ Quảng nghèo mà hiếu học, học giỏi, luôn tìm cách cải biến hoàn cảnh, với sức chịu đựng lạ lùng. Rất nhiều em mồ côi, nhiều thanh thiếu niên khuyết tật, nhiều sinh viên phải gom góp từng đồng bạc nhỏ bé nhờ chăn nuôi, làm ruộng… để học tập, nghiên cứu, sáng tạo rồi giành được học bổng, trở thành những nhà khoa học trẻ, nghiên cứu sinh ở  các trường đại học danh giá trong và ngoài nước.

Thấm thoát 10 năm trôi qua, Quỹ ươm mầm tài năng đất Quảng đã góp thêm chút mật ngọt, dẫu ít vật chất nhưng nhiều ý nghĩa tinh thần, để tiếp sức động viên, khuyến khích những hạt mầm tài năng. Hy vọng những hạt giống tốt sẽ biết cách thích nghi, biết quang hợp và tìm được dưỡng chất tốt để nẩy lộc đâm chồi, vươn cành tỏa nhánh trên cánh đồng cuộc sống. Rồi vườn hoa nhân tài xứ Quảng trong tương lai sẽ tiếp nối dâng hiến mật ngọt cho đời.