Mở cửa đón gió mới

NGUYỄN ĐIỆN NAM |

Đã một tuần trôi qua kể từ ngày Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) chính thức có hiệu lực với Việt Nam. Vậy nhưng cảm giác không khí truyền thông có vẻ “im ắng”, không như hồi gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) cách đây 12 năm. Sao thế?

Hiệp định CPTPP được 11 nước thành viên sáng lập gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, Singapore, New Zealand, Peru và Việt Nam ký kết hồi tháng 3.2018.

Đây được xem là hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới chất lượng cao, bao trùm khu vực kinh tế có thị trường 500 triệu dân, chiếm 13% GDP toàn cầu. Theo “luật chơi” trong CPTPP, các nước thành viên cam kết xóa bỏ hoàn toàn từ 97% đến 100% số dòng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa có xuất xứ từ Việt Nam, tùy theo cam kết của từng nước. Đây cũng là cơ hội cho xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam, nhất là giày da, thủy sản, gạo, cà phê, hạt tiêu, hạt điều, đồ gỗ… Tham gia CPTPP, dự báo sẽ giúp GDP Việt Nam tăng thêm 1,7 tỷ USD, hơn 4 tỷ USD xuất khẩu, tăng tương ứng 1,32% và 4,04% đến năm 2035. Ngoài ra, cơ hội lớn nhất từ CPTPP là việc thúc đẩy cải cách thể chế, minh bạch hóa thị trường, bảo vệ sở hữu trí tuệ, phát triển “kinh tế sạch” thân thiện môi trường,v.v.

Có lợi lớn vậy mà sao truyền thông cho xã hội nói chung, doanh nghiệp nói riêng còn chưa mạnh mẽ? Sợ cảm lạnh khi mở cửa đón gió mới ư? Sợ, chắc không phải rồi, vì đã sợ thì đàm phán để vào “sân chơi lớn” làm chi. Hơi khập khiễng song có thể lấy bóng đá làm ví dụ, đẳng cấp ta còn thấp nhưng ra chơi với thiên hạ mà tâm thế không còn co rúm như trước đây nữa.

Không sợ nhưng lo lắng là có, nên bên cạnh cơ hội nói trên, cần nhận diện những thách thức. Đầu tiên là áp lực nguồn thu ngân sách sụt giảm khi rất nhiều dòng thuế về bằng không. Tiếp nữa là gia tăng cạnh tranh “mạnh được yếu thua” nếu hàng Việt không đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng quy định, không có chiến lược xúc tiến thương mại tốt (có thể thua cả trên sân nhà). Khó khăn nhất là cải cách thể chế, vì phải sửa đổi hàng loạt bộ luật và văn bản dưới luật cho phù hợp với khuôn khổ CPTPP, tránh nguy cơ bị chế tài, thậm chí bị kiện nếu vi phạm “luật chơi”. Lo lắng cũng nẩy sinh khi nhìn lại 12 năm gia nhập WTO, nền kinh tế đã bộc lộ những yếu kém, như việc hoạch định chính sách có thời điểm tập trung dồn vào tăng trưởng và đầu tư cao bất chấp hiệu quả. Hay như về cạnh tranh thị trường, mạng lưới bán lẻ hiện đại của ta đã nhường sân cho hơn 20% hàng hóa nước ngoài…

Mặc dù vẫn còn hạn chế, yếu kém, nhưng phải thấy rằng hội nhập quốc tế sâu rộng vẫn lợi hơn, và những thách thức đều có cách tháo gỡ. Ngay như việc cắt giảm thuế, thì khi gia nhập WTO, ta cũng cam kết cắt giảm khoảng 3.800 dòng thuế từ năm 2007 đến 2019, nhưng số thu từ xuất nhập khẩu vẫn liên tục tăng; cơ cấu kinh tế đã chuyển dịch theo hướng tích cực, tăng dần tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ. Kim ngạch hàng hóa xuất khẩu năm 2018 đạt gần 245 tỷ USD, tăng gấp gần 5 lần so với năm 2006. Ngoài ra, sau hơn 10 năm gia nhập WTO, Việt Nam đã thu hút hơn 22.000 dự án FDI với tổng vốn đăng ký khoảng 300 tỷ USD, nhiều tập đoàn hàng đầu trên thế giới đã chọn Việt Nam làm “cứ điểm” sản xuất như Samsung, LG, Toyota, Honda, Canon… Chúng ta cũng tiếp tục ký hàng chục FTA đa phương và song phương, mở ra không gian  phát triển mạnh mẽ mối quan hệ thương mại tự do với nhiều đối tác trên thế giới, bao gồm các nước G7 và 15/20 thành viên nhóm G20.

Vậy hãy tự tin nhập cuộc nhanh với CPTPP. Cần có quyết tâm chính trị cao, kế hoạch xúc tiến chu đáo và cụ thể, truyền thông mạnh mẽ để củng cố sức mạnh nội sinh mà cạnh tranh toàn cầu. Đón gió mới sẽ vươn tầm cao mới!

NGUYỄN ĐIỆN NAM