Quan trắc môi trường năm 2020: An tâm nguồn nước, lo ngại khói bụi

TRẦN HỮU |

Kết quả quan trắc môi trường Quảng Nam năm 2020 thể hiện nguồn nước ở các con sông lớn được cải thiện rõ rệt. Trong khi đó, ô nhiễm tiếng ồn, khói bụi có chiều hướng gia tăng ở một số nơi.

Nước ở hệ thống dòng Vu Gia - Thu Bồn trong xanh trở lại do các công trình thủy điện đã vận hành và các hồ chứa nước trở thành bể lắng trước khi về hạ lưu. Ảnh: H.P
Nước ở hệ thống dòng Vu Gia - Thu Bồn trong xanh trở lại do các công trình thủy điện đã vận hành và các hồ chứa nước trở thành bể lắng trước khi về hạ lưu. Ảnh: H.P

Ô nhiễm theo mưa lũ

Hệ thống sông Vu Gia được quan trắc ở các lưu vực sông khác nhau gồm sông Đắk Mi tại huyện Phước Sơn, sông Côn tại huyện Đại Lộc, sông Cái tại Nam Giang và sông Vu Gia tại thị trấn Ái Nghĩa (Đại Lộc). Phần lớn chỉ số hóa học qua các đợt quan trắc năm 2020 đều đảm bảo.

Tại 4 nhánh sông trên không có biểu hiện ô nhiễm chất rắn lơ lửng (TSS). Riêng tháng 11.2020, các sông Đắk Mi, Vu Gia và Sông Cái bị ô nhiễm TSS từ 5,5 - 26,6 lần giới hạn quy chuẩn cho phép. Các chất hữu cơ (BOD5, COD), trong số 12 đợt lấy mẫu thì sông Vu Gia có 4 đợt mẫu ô nhiễm các chất hữu cơ này.

Nguyên nhân sông Vu Gia bị ô nhiễm với tần số nhiều hơn do đoạn sông tiếp nhận nhiều nguồn nước đổ về từ thượng nguồn, cùng với chất thải sinh hoạt các khu dân cư ven sông khu đô thị Ái Nghĩa trực tiếp đổ vào.

Hàm lượng Fe, Pb, Hg, Cd trong nước sông Vu Gia tại các điểm quan trắc đều nằm trong giới hạn cho phép. Tuy nhiên, kim loại Fe gia tăng mức độ ô nhiễm trong tháng 11.2020 vượt 16,2 - 37 lần giới hạn cho phép. Theo lý giải của cơ quan quan trắc, do xuất hiện các đợt lũ tháng 11, các sông bị ô nhiễm thành phần đất đá rửa trôi vốn chứa nhiều phèn sắt đã cuốn vào nguồn nước.

Sông Thu Bồn, phần lớn các thông số quan trắc đều đảm bảo môi trường, ngoại trừ TSS, Fe đều bị ô nhiễm nặng vào tháng 11. Từ tháng 3, sông Vĩnh Điện và hạ lưu sông Thu Bồn tại Cửa Đại xuất hiện ô nhiễm vi sinh coliform từ gần 1,9 - 48 lần quy chuẩn cho phép. Lý do ô nhiễm là càng về phía hạ lưu thì càng chịu tác động tổng hợp nhiều nguồn thải phát sinh ô nhiễm chất này cao hơn. 

Sở Tài nguyên - môi trường đánh giá, từ tháng 1 đến tháng 9, nguồn nước ở hệ thống sông Thu Bồn không có biến động lớn, với phần lớn các thông số đều nằm trong giới hạn cho phép, ngoại trừ ô nhiễm Pb ở sông Bồng Miêu. Từ tháng 10 trở đi, cao điểm tháng 11 hàng năm, kéo dài đến tháng 12, biểu hiện ô nhiễm các chỉ số ở phần lớn các sông, với nguyên nhân chính là ảnh hưởng bởi mưa lũ.

Ô nhiễm tiếng ồn, khói bụi

Dòng sông trong xanh trở lại

So sánh chất lượng nước sông hệ thống Vu Gia - Thu Bồn giai đoạn 2016 - 2020 với giai đoạn 2011 - 2015, Sở Tài nguyên - môi trường cho rằng, giai đoạn sau chất lượng đã cải thiện rõ rệt so với trước đây do các công trình thủy điện đã vận hành và các hồ chứa nước trở thành bể lắng trước khi về hạ lưu. Nguồn nước sông Vu Gia và Thu Bồn từ tháng 1 đến tháng 9 đều đạt quy chuẩn ở hầu hết thông số gồm pH, DO, TSS, COD5, COD, NH4+, cyanua, dầu mỡ, chất hoạt động bề mặt và vi sinh coliform.

Năm 2020, cơ quan chuyên môn lấy 15 điểm quan trắc môi trường dưới đất tại các huyện Đại Lộc, Điện Bàn, Hội An, Duy Xuyên, Quế Sơn, Thăng Bình, Tam Kỳ và Núi Thành. Kết quả cho thấy, nguồn nước dưới đất vùng ven biển chưa có biểu hiện ô nhiễm ở chất rắn tổng số (TDS), clorua, độ cứng tổng số, nitrit, Fe, As và E.coli. Nhưng các thông số khác có biểu hiện ô nhiễm là pH, Mn, Amoni và vi sinh coliform.

Hầu hết khu vực đô thị, hoặc ven đô chất lượng nước dưới đất không đạt chuẩn. Đáng chú ý các giếng nước tại xã Đại Cường (Đại Lộc), Nam Phước (Duy Xuyên) và thị trấn Núi Thành có chất lượng kém hơn, biểu hiện ô nhiễm cao ở chỉ số permanganat và Fe... Cơ quan chức năng lưu ý, các khu đô thị Nam Phước, thị trấn Núi Thành, An Sơn (Tam Kỳ) nguồn nước dưới đất không thể sử dụng trực tiếp cho ăn uống, sinh hoạt. Khu vực này thường bị ô nhiễm bởi các thông số Amoni, Nitrat, chất hữu cơ, Fe, Mn, coliform.

Trái ngược với chuyển biến chất lượng nguồn nước sông, ô nhiễm tiếng ồn, môi trường không khí có xu hướng phức tạp hơn. Tại các nút giao thông tiếng ồn đo được trong các đợt quan trắc đều vượt chuẩn.

Đáng lưu ý, ngã ba Nam Phước (Duy Xuyên) là nơi ô nhiễm tiếng ồn cao nhất tỉnh. Tỷ lệ số mẫu có độ ồn vượt 64/72 mẫu (chiếm hơn 88,8%). Nguyên nhân chính được xác định lưu lượng giao thông khu vực này lớn hơn cùng với hoạt động thương mại, dịch vụ, sinh hoạt của người dân.

Trong khi đó, tình trạng ô nhiễm không khí xảy ra dai dẳng một số nơi. Tại khu dân cư gần Khu công nghiệp Bắc Chu Lai, xuất hiện ô nhiễm bụi trong các tháng 2, 7 và 8 vượt chuẩn 1,6 - hơn 2,5 lần, do “tập đoàn” xe tải chở đất từ Cụm công nghiệp Tam Mỹ Tây chạy qua khu công nghiệp này. Ô nhiễm khói bụi cũng thường xuất hiện vào các thời điểm khác nhau tại thị trấn Ái Nghĩa.