Dã quỳ mỗi độ vàng hoa

PHAN HUY THÙY |

(QNO) - Trong muôn vàn loài hoa trên khắp mọi miền quê hương đất nước, loài nào cũng đẹp và đáng quý, đáng yêu. Có những loài hoa đã trở thành vẻ đẹp biểu tượng cho từng mùa, từng vùng đất khác nhau. 

Riêng với Tây Nguyên, xứ sở ngàn hoa, bốn mùa rực rỡ, có một loài hoa không kiêu sa đài các mà hoang dã bình dị nhưng lại quyến dụ lòng người đến kì lạ. Đó là hoa dã quỳ. Ai đã từng đến Tây Nguyên, đặc biệt là đã từng gắn bó với nơi này, hẳn không khỏi ngơ ngẩn đắm say trước vẻ đẹp của dã quỳ mỗi độ vàng hoa!

 
 Ảnh: internet.

Khoảng đầu tháng Mười hằng năm, khi Tây Nguyên thưa dần những cơn mưa rừng ầm ào xối xả, thay bằng buổi giao mùa nhiều nắng, rất lạnh và hanh khô, chính là lúc dã quỳ bung hoa khoe sắc. Cứ nhìn thấy dã quỳ nở, người ta nhận biết mùa khô ở Tây Nguyên đã bắt đầu, từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau.

Cây dã quỳ mọc thẳng, cao tầm 2-3 mét, có khả năng chịu hạn tốt, sinh trưởng mạnh, không cần chăm sóc nhiều, mọc hoang ở khắp vùng đất Tây Nguyên mùa nắng gió. Dã quỳ bắt đầu nở từ tháng 10 và rộ lên từ tháng 11. Hoa có màu vàng tươi hoặc vàng cam, thường khoảng 13 cánh. Dã quỳ không có hương thơm nhưng bù lại rực rỡ màu vàng ươm như cúc, hướng dương. Có lẽ vì thế mà dã quỳ còn có tên gọi khác là cúc quỳ, hướng dương dại, sơn quỳ…

Theo huyền thoại của người đồng bào bản địa, hoa dã quỳ gắn liền với một câu chuyện tình đẫm đầy nước mắt. Chuyện kể xưa kia có chàng trai K’Lang và cô gái H’Linh yêu nhau tha thiết. Ngày ngày, chàng trai vào rừng săn bắn, nàng ở nhà xe sợi, dệt chăn. Tối đến, họ cùng đốt lửa, nhảy múa hát ca, sống những tháng ngày êm đềm hạnh phúc. Ngày nọ, chàng trai vào rừng như mọi khi nhưng đi mãi đến tối vẫn chưa về. Cô gái lo lắng đi tìm. Vượt qua bao núi cao, suối sâu, vì quá mệt mà nàng ngủ thiếp đi. Trong giấc mơ, nàng thấy chàng trai động viên mình vượt thêm con suối nữa sẽ gặp. Khi tìm đến nơi, cô gái bàng hoàng nhìn thấy chàng trai bị trói, trên người còn nhiều mũi tên xuyên. Nàng gục xuống ôm chầm lấy người yêu trong giàn giụa nước mắt.

Thì ra Lasihn, con trai của tộc trưởng Lasiêng, đã đem lòng tơ tưởng và muốn chiếm đoạt H’Linh xinh đẹp. Hắn bí mật cho người bắt trói chàng K’Lang tận chốn rừng sâu. Đến khi nhìn thấy cô gái vẫn thủy chung với người tình, hắn thù hận rồi bắn mũi tên về phía K’Lang. Mũi tên tàn độc ấy đâm trúng cô gái H’Linh. Nàng gục chết bên người yêu trong tư thế đang quỳ. Về sau, chỗ đó mọc lên một loài cây, cho hoa vàng rực rỡ. Người dân gọi đó là dã quỳ, như để tưởng nhớ đến tình yêu thủy chung của cô gái H’Linh đã chết quỳ bên cạnh chàng trai K’Lang nơi núi rừng hoang dã.

Còn theo thông tin khoa học, dã quỳ là hoa có xuất xứ ở México, do người Pháp mang sang và trồng nhiều ở Lâm Đồng để làm phân xanh cho các đồn điền trong quá trình khai thác thuộc địa. Nhờ phát tán nhanh và sức sống mãnh liệt nên không bao lâu sau, dã quỳ đã có mặt ở khắp cả vùng đất Tây Nguyên.

Dù sao thì hoa dã quỳ kia vẫn cứ vàng, cứ nở, vẫn rực rỡ điểm tô cho vùng đất Tây Nguyên đã hùng vĩ càng thêm thơ mộng, trữ tình. Mùa này, nếu ai đến Tây Nguyên cũng dễ dàng bắt gặp dã quỳ nở khắp nơi. Hoa ngập ngừng bên triền dốc. Hoa e ấp, vàng tươi trên những cung đường. Hoa dịu dàng khoe sắc nơi góc phố bình yên. Hoa mạnh mẽ rong chơi trên triền cao vách núi. Hoa bạt ngàn, hoa phóng khoáng, hoa vàng rợp cả những thung lũng xa xa.

Tôi từng có thời gian gắn bó với một vùng đất nhỏ ở Tây Nguyên cả thời sinh viên. Ngày ấy, chúng tôi thường thiếu tiền ăn, nợ tiền trọ nhưng vẫn nhín nhịn để tự thưởng cho mình li cà phê cuối tuần. Quán lặng lẽ bên đường, hướng ra ngọn đồi, xa xa là hồ nước, liễu rủ buông chùng, vi vút thông reo, khói sương bảng lảng, hương cà phê thơm nồng nàn mùi vị của Tây Nguyên. Giữa tiết trời se lạnh, sương la đà như sà vào lòng người để nói lời lưu luyến vấn vương, bất chợt nhìn ra phía bờ rào cỏ cây xanh mướt bấy lâu, giờ đây đã rực rỡ sắc hoa dã quỳ vàng óng, khiến cho cả bọn con trai miền Trung ngẩn ngơ, ngơ ngẩn! Dã quỳ như gom hết nắng gió cao nguyên để thắp sáng mình, dẫu cho đời hoa ngắn ngủi. Nhìn cô gái bán cà phê, nhìn những cánh hoa dã quỳ bình dị mà đắm say, tôi như thấy mơ hồ hình bóng và đôi mắt của nàng H’Linh xinh đẹp xa xưa!

Đã hơn 20 năm xa phố núi cao nguyên, xa những con dốc, những cung đường, những triền đồi rợp vàng sắc hoa bình dị, có đôi lúc lòng tôi bỗng bâng khuâng tiếc nhớ. Tôi từng đứng lặng rất lâu nhìn người ta san ủi vạt đồi rợp hoa dã quỳ để xây một cây xăng hoành tráng, ngay tại ngả ba quen. Đành rằng trăm hoa quỳ dại chẳng sinh lợi bằng một cây xăng nhưng sao có gì đó xót xa, không nói được thành lời. Rồi lòng bỗng vui lên rộn ràng khi thấy dã quỳ trở thành một trong những loài hoa biểu tượng trong những dịp Festival hoa ở Tây nguyên. Giữa bạt ngàn hoa ở Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Kon Tum hoặc Đắc Nông, dã quỳ khiêm nhường lặng lẽ nhưng kiêu hãnh tự hào, bung tỏa hiến dâng một đời hoa rực rỡ, vừa vẫy gọi du khách muôn phương vừa neo giữ trong lòng người những nhung nhớ khôn nguôi khi xa cách.

Lúc này miền Trung mưa nhiều nhưng cao nguyên đang vào mùa đầy nắng. Nhìn mưa bay giăng trắng mịt mờ, nghe lại bản nhạc “Đưa em tìm động hoa vàng” của nhạc sĩ Phạm Duy, phổ thơ Phạm Thiên Thư, trong đó có câu “Ngày xưa có gã từ quan/Lên non tìm động hoa vàng ngủ say” cho lòng chơi vơi nỗi nhớ.

Nhớ Tây Nguyên, nơi đó có những người bạn của tôi, bao lâu rồi chưa gặp. Nhớ những động hoa vàng trong nhạc, trong thơ. Và cũng có nỗi nhớ không nói hết thành lời, mãi còn thiết tha vương vấn khi dã quỳ mỗi độ vàng hoa!