Nhân vật

Nguyễn Tạo - quan giỏi xứ Quảng

THƠM QUANG |

Nguyễn Tạo vốn có tên là Nguyễn Công Tuyển, tự là Thăng Chi, sinh năm 1822 tại làng Hà Lam, phủ Thăng Hoa (nay là thị trấn Hà Lam, huyện Thăng Bình). Dưới triều Nguyễn, Nguyễn Tạo được đánh giá là vị quan tài giỏi, luôn dành tình yêu thương cho người dân quê hương xứ Quảng. Mặc dù là một bậc danh thần của triều đình, nhưng tới nay thân thế, sự nghiệp và hành trạng của ông lại được ít người biết đến.

Người Quảng mở đầu phong trào tân thư

NGUYỄN DỊ CỔ |

Tân thư về mặt ngữ nghĩa là “sách mới”, “sách mới in”. Nhưng ở phạm trù lịch sử, tân thư chính là những “sách mới” do các học giả Trung Quốc có tư tưởng cải lương trước tác hay biên dịch từ sách vở phương Tây (hoặc dịch lại từ sách dịch của người Nhật).

Huỳnh Thúc Kháng - nhà nghiên cứu sử thực thụ

LÊ THÍ |

Huỳnh Thúc Kháng là một người hết sức đa tài. Ông không chỉ là nhà Nho, nhà cách mạng, nhà báo, nhà thơ, nhà nghiên cứu văn học mà còn là nhà nghiên cứu lịch sử.

Người "trợ lý" đặc biệt của Phan Châu Trinh

LÊ THÍ |

Trải 14 năm trên đất Pháp (1911 - 1925) để thực hiện cuộc đấu tranh cho độc lập và sự tiến bộ của dân tộc, Phan Châu Trinh được sự giúp đỡ của nhiều người trong đó nổi bật là của người con trai ông: Phan Châu Dật.

Người đam mê với sử làng

HƯƠNG THU |

Thầy giáo Trần Văn Hảo ở làng Mỹ Xuyên Tây (Duy Xuyên) đam mê nghiên cứu sử làng với mong muốn lưu giữ giá trị đặc sắc, giàu truyền thống của vùng đất mình đã gắn bó...

Nguyễn Phúc Kỳ ở dinh Quảng Nam

LÊ THÍ |

Nói đến sự ra đời của chữ Quốc ngữ ngoài việc vinh danh các giáo sĩ Dòng Tên cũng không nên quên công lao của Tổng trấn dinh Quảng Nam Nguyễn Phúc Kỳ, người đã tạo điều kiện cho “hạt giống Phúc âm nẩy mầm” trên mảnh đất tốt này!

Lời, của một cuộc đời…

NGUYỄN ĐIỆN NAM (thực hiện) |

Ông là “báo đen” từng tung hoành đánh địch giữa lòng phố Hội. Rồi trải qua gần 6 năm ở địa ngục trần gian Côn Đảo. Rồi trở về hòa bình với những cơn đau hành hạ, phải mướt mồ hôi để làm lụng nuôi con và làm giàu. Cuộc đời ông Đinh Văn Lời không thể tả hết bằng lời về những bi hùng, bao nỗi thăng trầm đi cùng năm tháng…

Vị lãnh sự ngoại giao đầu tiên

CHÂU YẾN LOAN |

Nguyễn Thành Ý là vị lãnh sự ngoại giao đầu tiên của Việt Nam dưới triều Tự Đức. Ông là người có ý thức muốn canh tân đất nước, chuộng thực học. Tuy ông có nhiều đóng góp cho triều đình và cũng được đãi ngộ xứng đáng nhưng thời thế nhiễu nhương, triều đình bảo thủ khiến nước nhà lụn bại, mất về tay quân Pháp nên ông rất buồn.

Quà tặng của cụ Thượng Phước Sơn

LÊ THÍ |

Mỗi lần nhắc đến TS.Phan Quang người dân Quế Sơn không chỉ tự hào quê hương họ đã đóng góp một con “chim phụng” cho “Ngũ phụng tề phi” của Quảng Nam mà còn tri ân người đã tặng hai món quà đặc biệt, góp phần làm thay đổi diện mạo vùng đất nghèo trung du. Đó là một ngôi trường và một ngôi chợ!

Một tấm gương cộng sản mẫu mực

DUY HIỂN |

Nhà ông Phan Văn Nghi ở số 4 Thụy Khuê, Hà Nội. Vị đại tá về hưu này khi biết chúng tôi đang làm một bộ phim tài liệu về bố mình - cụ Phan Văn Định - vị Bí thư đầu tiên của Tỉnh ủy Quảng Nam đã nói: “Tôi không được gần bố nhiều vì cả bố con chủ yếu sống trong quân đội. Nhưng tôi nhớ sau năm 1945, một lần anh tôi hỏi: Bố ạ, đời người hạnh phúc nhất là gì? Bố tôi bảo: Đời người hạnh phúc nhất là sống có lý tưởng. Đời bố, cái phút giây tại bãi cát Trường Lệ, Hội An, khi tuyên bố thành lập Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Quảng Nam là giờ phút sung sướng nhất. Vì bố đã có những người đồng chí, được tham gia vào cuộc đấu tranh của Đảng để giải phóng dân tộc”.

Người anh hùng của đất Quế Thọ

VÕ VĂN TRƯỜNG |

Chiến sĩ cách mạng Trần Ngự hy sinh năm 1969 nhưng mãi đến 2014 mới được Đảng, Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Điều đáng nói, nhiều năm sau ngày đất nước thống nhất, hồ sơ về những năm tháng bị địch bắt tù đày của chiến sĩ cách mạng Trần Ngự mới được tìm thấy từ tàng thư của chế độ cũ, hiện Công an tỉnh Quảng Nam lưu giữ.

Người anh hùng của đất Quế Thọ

VÕ VĂN TRƯỜNG |

Biết không thể khai thác được gì từ người cộng sản kiên trung Trần Ngự, ngày 20.7.1961 tên Tôn Thất Dần - Trưởng ty Công an tỉnh Quảng Nam trực thuộc Nha Cảnh sát miền Bắc - Trung Nguyên - Trung Phần, ghi kết luận vào bản lý lịch can cứu chính trị của tù nhân Trần Ngự: “Đảng viên kỳ cựu (1949) kiên trung khó cải tạo. Đề nghị giáo hóa để biệt ngoại và trừng trị xứng đáng với tội lỗi. Thời hạn hai năm tại Trung tâm cải huấn Đà Nẵng, phân loại A, loại tối nguy hiểm cho chế độ Sài Gòn”…

Tiến sĩ đầu tiên của người Cơ Tu

KHÁNH NGUYÊN |

(Xuân Canh Tý) - Sau tháng năm miệt mài đèn sách, Alăng Thớ (sinh năm 1985, giảng viên Đại học Đà Nẵng) đã bảo vệ thành công luận án tốt nghiệp tại Úc, trở thành tiến sĩ đầu tiên của đồng bào Cơ Tu ở Quảng Nam.

Nhà có 3 đại tá

HỒNG VÂN |

(Xuân Canh Tý) - Đại tá Đoàn Văn Danh quê Quế Bình, Hiệp Đức là người khá nổi tiếng, có hai con trai đều là cán bộ cao cấp của Quân khu 5. Cùng với điều tự hào đó, niềm kiêu hãnh của ông chính là những năm tháng trong quân ngũ, đặc biệt là trận cắm cờ trên nóc sở chỉ huy Trung đoàn 6 của địch năm 1968.

Thơ xuân và câu đối tết của Sơn Hồ

PHÚ BÌNH |

Ở vùng Tam Kỳ, vào cuối thế kỷ 20 đầu thế kỷ 21, có nhà thơ Sơn Hồ nổi tiếng với tài làm thơ và viết câu đối đậm đà phong cách dân gian Quảng Nam. Nhiều tác phẩm thú vị của ông về đề tài “xuân và tết” ở buổi giao thời giữa bao cấp và đổi mới được nhiều người kể đi kể lại.

Phạm Phú Thứ và vua Tự Đức

LÊ THÍ |

Phạm Phú Thứ là một người Quảng thuộc loại “sĩ hữu ngạnh, trực cảm ngôn chi khí” (kẻ sĩ ương bướng, luôn nói lời thẳng thắn khí khái). Vì tính cách này mà hoạn lộ của ông nhiều lần phải “lên bờ xuống ruộng”. Nhưng cuối cùng người ta cũng nhận ra ông là người vô tư luôn làm hết trách nhiệm của một năng thần, một kẻ sĩ!

Một cuộc đời - muôn tấm gương(*)

VÕ CHÍ CÔNG |

Anh Nguyễn Hoành (khi hoạt động cách mạng, còn có tên là Nguyễn Quang Lâm) sinh ra ở một làng quê nghèo thuộc xã Tam Xuân, huyện Tam Kỳ, nay là huyện Núi Thành - mảnh đất vốn giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Miền quê đã sản sinh ra nhiều chí sĩ cách mạng yêu nước tiền bối và những anh hùng chống giặc ngoại xâm.

Người con ưu tú của đất Quảng Nam

THIỀU SỸ ĐĂNG |

Từng công tác ở Khu 5 trong kháng chiến chống Mỹ, và là cán bộ nghiên cứu công tác hậu cần, tôi quan tâm nghiên cứu hoạt động kinh tài và hậu cần trên chiến trường Khu 5 trong những năm kháng chiến đầy gian khổ. Tôi thực sự ấn tượng tốt đẹp về những nhà lãnh đạo tài năng trên mặt trận kinh tài, trong đó có ông Nguyễn Quang Lâm. Những đóng góp của ông đã được Đảng và Nhà nước đánh giá “Là một tấm gương sáng, tận tâm với Đảng, tận hiếu với nhân dân”.

Một cuộc đời trọn vẹn nghĩa tình

HỒNG VÂN |

Đồng chí Nguyễn Quang Lâm, thường gọi Tám Tú, tên thật Nguyễn Đức Hoành sinh năm 1919 tại làng Vĩnh An, tổng An Hòa, nay là thôn Tân Thuận, xã Tam Xuân 2, huyện Núi Thành. Tham gia cách mạng trước khởi nghĩa Tháng Tám, ông từng kinh qua các chức vụ Thường trực Khu ủy - Trưởng ban Kinh tài Khu 5, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi, Bộ trưởng Bộ Hải sản, Phó Trưởng ban Kinh tế Trung ương, Đại biểu Quốc hội khóa VI… Cuộc đời ông trải qua những năm tháng đáng tự hào và để lại đầy nhớ thương trong lòng người thân cùng đồng đội.

Trò làm thầy chịu, con làm cha chịu!

LÊ THÍ |

Trần Đình Phong từng là Đốc học Quảng Nam từ 1893 - 1905, bị mất chức Tế tửu Quốc tử giám vào năm 1908 vì có “liên can” đến của các nhà Duy tân Quảng Nam vốn là con trai và học trò của ông. Đời sau vẫn xem chuyện này là phúc chứ không phải họa!