Đất và người xứ Quảng

Xôi quê trong miền nhớ

PHẠM THỊ MỸ LIÊN |

Con người ta nhiều khi ngộ thật cứ nhớ hoài những miền xưa cũ, nhất là hoài niệm thơ ấu. Mỗi sáng thức giấc, lũ trẻ chúng tôi thường ăn tô cơm nguội hoặc nắm xôi má mua vội được bọc trong lá chuối. 

Thống chế tượng binh Lê Văn Hoan

LÊ THÍ |

Thống chế Lê Văn Hoan (1758-1828) là người đã từng làm quan trải qua 4 đời vua thuộc hai vương triều đối nghịch, một mất một còn với nhau: Tây Sơn và nhà Nguyễn. Có được như vậy nhờ ông đã vượt qua được quan niệm “trung thần bất sự nhị quân” mà luôn đặt “đất nước” lên trên “triều đại” và nhất là tình cảm mà ông luôn dành cho đàn voi trận, một “tài sản quý giá” luôn phục vụ cho lợi ích của đất nước.

Pierre Lục và sách cho trẻ em

LÊ NHẬT KÝ |

(QNO) - Nói tới những người Quảng Nam – Đà Nẵng viết sách cho trẻ em, nhiều người thường nghĩ đến Võ Quảng, Nguyễn Nhật Ánh, Kim Hài, Quế Hương… Ít ai biết rằng, trước những cây bút vừa kể, có linh mục  Pierre Lục (hay Phê-rô Lục) vừa biên tập, vừa viết nhiều cuốn sách về giáo dục và văn học cho thiếu nhi…

Cá tràu nướng trui

LÊ VĂN HUÂN |

Đồng làng tôi nằm bên con sông Bến Ván chạy dài tận chân núi Răng Cưa chảy qua Cống Đá, đồi Yên Ngựa (Núi Thành) đến cầu An Tân. Nước sông ảnh hưởng thủy triều lên xuống, lúc con nước cả, khi con nước ròng. 

Hóa Khuê Đông - quê hương Quản Điều

TRƯƠNG ĐIỆN THẮNG |

Tôi thường có dịp về làng Khuê Đông vào mỗi cuối tháng 11 hàng năm. Năm ngoái là nhân dịp khánh thành lăng mộ ngài Nguyễn Văn Diêu. Đây là quê hương của người nông dân Nguyễn Văn Diêu sau này trở thành Chánh quản cơ hương binh, được nhân dân tôn kính gọi là Quản Điều, một nhân thần của làng.

Bài thơ vương giả tặng thầy

PHÚ BÌNH |

Ở thôn Khương Mỹ (Tam Xuân 1, Núi Thành) có ngôi từ đường họ Trần nằm sát phía nam bờ sông Tam Kỳ còn lưu nhiều bằng cấp, sắc phong, câu đối, bài thơ có liên quan đến hành trình của một ông thầy từng dạy học trong cung vua triều Nguyễn.

Thầy giáo Hà Sửu - thầy giáo liệt sĩ đầu tiên trong kháng chiến chống Mỹ của Quảng Nam

HÀ SÁU |

(QNO) - Ông tên là Hà Sửu (sinh năm 1901, Tân Sửu), ông học chữ Nho với cha từ nhỏ, sau học Quốc ngữ và thi đỗ Primaire tại trường tỉnh, tương đương hết bậc sơ đẳng tiểu học, sau đó ông được đào tạo khóa sư phạm cấp tốc và bổ nhiệm về dạy tại trường Sơ học Ngũ Giáp (L’ École Élémentaire de Ngu Giap).

Thêm góc nhìn về tính - cách - Quảng Phan Khôi

ANH QUÂN |

(QNO) - Là một người mang đậm tính - cách - Quảng, ham học hỏi, nghiên cứu và “hay cãi” một cách thẳng thắn, nên nhà thơ, nhà báo, học giả Phan Khôi (1887-1959) để lại cho đời sống văn học, báo chí, nghiên cứu, dịch thuật... Việt Nam một tài sản lớn về tác phẩm cũng như phẩm giá của mình. Cuộc đời trầm luân trước buổi giao thời của ông cũng để lại những “khoảng trống” vẫn chưa thể làm sáng tỏ. Với tấm lòng của người con và sự nghiêm túc trong học thuật, tác giả Phan An Sa vừa ra mắt cuốn “Tôi với Thầy tôi - Phan Khôi” (NXB Đà Nẵng, 2021) với nhiều tư liệu mới, khoa học và sắc sảo.

Những bản tấu chói rạng lòng son

DUY HIỂN |

Với tiết tháo cương trực, tấm lòng tận trung được hun đúc bởi tư duy đổi mới và lòng yêu nước nhiệt thành, những tấu sớ của Phạm Phú Thứ dâng lên vua Tự Đức có văn phong rất riêng và giá trị  lịch sử, tư tưởng quý giá.

Nem nướng Tam Kỳ

LÊ HỒNG KHÁNH |

Là người quen lui tới vùng đất này, vậy mà đến nay tôi mới lần đầu được thưởng thức nem nướng Tam Kỳ.

Chuyện Phạm Phú Thứ trùng tu đền Trần

NGUYỄN DỊ CỔ |

Từ xưa đền thờ Đức Thánh Trần được tôn dựng ở nhiều địa phương trên cả nước. Phạm Phú Thứ đã từng có công trong việc trùng tu đền Trần Hưng Đạo tại Kiếp Bạc, khi làm Tổng đốc Hải Dương và Quảng Yên.

Những "khẳng định" từ một ngôi từ đường

LÊ THÍ |

Ở Hội An có hai ngôi từ đường rất nổi tiếng của tộc Nguyễn Tường thuộc nhánh nhất và nhánh nhì. Tại ngôi từ đường thứ hai, có rất nhiều thông tin thú vị về tộc họ danh giá này.

Cà pháo muối xổi

PHAN THỊ THANH LY |

Cậu ở quê gọi điện thoại bảo: “Cậu đóng thùng gửi mấy trái bí đỏ, dưa gang, cà pháo vườn nhà cho con đó. Nhớ chiều ra bến đón xe lấy”. Ngay khi dứt cuộc trò chuyện, tôi thông báo với má: “Cậu ở quê gửi cây nhà lá vườn, trong đó có cà pháo - chắc là làm được mấy lọ cà muối xổi, để dành ăn dần mùa dịch”.

Món bánh gia truyền của người Hội An

TRƯƠNG NGUYÊN NGÃ |

Nhà chuẩn bị có đám giỗ, theo thói quen tôi gọi điện cho Trần Tuấn Ngãi đặt trước vài xửng bánh bao - bánh vạc để cúng ông bà. Ông cho biết lò bánh đã ngưng làm kể từ ngày bị ảnh hưởng dịch Covid-19 đến nay. Lễ cúng ông bà bỗng dưng thấy thiếu thiếu...

Thuộc và Chu tượng thuộc

PHÚ BÌNH |

Xứ Đàng Trong vàoa thời các chúa Nguyễn, trong phạm vi huyện có một dạng đơn vị hành chính gọi là “thuộc” quy tụ nhiều địa phương có cùng một loại hình nghề nghiệp. Riêng phủ Thăng Hoa (nay là vùng nam Quảng Nam) có “thuộc Chu tượng” quy tụ nhiều xã, thôn, phường liên quan đến hoạt động thuyền bè và đóng thuyền.

Ngày lụt nhớ bánh xèo măng

LÊ MINH TÍN |

Tháng 9, tháng 10 âm lịch, miền Trung bắt đầu vào mùa mưa lụt. Mưa trắng trời, dầm dề con nước. Những ngày này, thích nhất được ở nhà, cuộn tròn trong mền ấm và được ăn những thức quà quê đậm chất “ngày mưa gió”. 

Nhân chứng và những bài học sinh động - Kỳ cuối: Đúc kết những bài học giá trị

NGUYỄN ĐIỆN NAM |

Chiến dịch Vượt sông Tranh diễn ra trong bối cảnh miền Nam đứng lên Đồng khởi sau khi có Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng nhằm phát động đấu tranh chính trị kết hợp vũ trang. Nhiều bài học được đúc kết từ trải nghiệm và thẩm định của những nhân chứng lịch sử như cố Đại tá Quách Tử Hấp, Đại tá Trần Kim Anh có giá trị cho nghiên cứu không chỉ về quân sự mà còn ở các lĩnh vực khác.

Nhân chứng và những bài học sinh động - Kỳ 1: Nhân chứng được lịch sử gọi tên

NGUYỄN ĐIỆN NAM |

Chiến dịch Vượt sông Tranh (tháng 10.1961) rồi tiếp nối Chiến dịch Vượt sông Tiên (tháng 9.1962) là sự kiện có ý nghĩa lịch sử trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Từ đó tổ chức đấu tranh chính trị kết hợp vũ trang theo Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng, mở ra bước ngoặt với khả năng tiến về giải phóng đồng bằng, ghi dấu sự lớn mạnh không ngừng của lực lượng cách mạng cùng sự ra đời của các đơn vị vũ trang Tiên Phước, Quảng Nam và Khu 5.

Đã có quá nhiều tài liệu được phổ biến về các chiến dịch kể trên. Vì vậy, bài viết này chỉ tập trung vào câu chuyện của một nhân chứng và những bài học sinh động với góc nhìn riêng về sự kiện Chiến dịch Vượt sông Tranh diễn ra cách đây 60 năm.

Gai góc kiểu Quảng

HỨA XUYÊN HUỲNH |

Bàn về cốt tính người Quảng, không thể thiếu yếu tố gai góc, bộc trực. Nếu muốn minh chứng bằng cá nhân nào đó, ít ai phù hợp cho bằng cụ Phan Khôi. Mà ở xứ Quảng, những “giai thoại cãi” thấy hiện diện khắp nơi…

Lạ miệng sa kê chiên giòn

KIỀU LY |

Mùa mưa bão đến gần, tranh thủ ngày trời còn hửng nắng, ba chặt bỏ bớt những nhánh sa kê trước hiên nhà để cây khỏi gãy đổ. Má theo sau nhặt những trái to tròn xếp vào rổ tre, chế biến cho anh em tôi món ăn vặt ngon miệng: sa kê chiên giòn.