Nguyệt san Văn hóa Quảng Nam

Từ du lịch văn hóa tới du lịch sáng tạo

NGUYỄN ANH THI |

(VHQN) - Quảng Nam được coi là vùng đất có thế mạnh trong phát triển du lịch văn hóa. một trong những chất liệu quan trọng có thể tham gia đóng góp cho sự đặc sắc của du lịch văn hóa tại Quảng Nam là tuồng.

Người thôi về ga xép

LÊ TRÂM |

(VHQN) - Ga nằm nép chân núi. Qua khỏi cầu Dùng Dằng, con đường sắt đánh một vòng cung ôm lấy chân núi, bên còn lại là những hồ nước đầy sen, hết một hơi còi, tàu sẽ ngừng lại. Ở đấy là ga, tồn tại từ rất lâu. 

Tuồng Huế "bên đời hiu quạnh"

TƯỜNG MINH |

(VHQN) - Dù rất nỗ lực trong việc bảo tồn và phát huy giá trị trong nhiều năm qua, nhưng tuồng cung đình Huế hiện vẫn trong cảnh “bên đời hiu quạnh” như một câu hát của Trịnh Công Sơn.

Trang phục tuồng cung đình Huế

PHƯƠNG ĐÌNH |

(VHQN) - Nghệ thuật tuồng phát triển đỉnh cao thời Nguyễn, bối cảnh lịch sử đó đã ảnh hưởng toàn diện đến nghệ thuật tuồng, từ tư tưởng, văn chương, ca từ, nội dung cho đến phong cách, trang phục.

Ngồi vào chiếc ghế của cha

NGUYỄN ĐÌNH XÊ |

(VHQN) - “Mi đậu rồi kìa!”. Giọng ai như giọng thằng Sĩ, bạn học cùng xóm của tôi. Rời mắt khỏi cái chân vịt máy may, tôi ngoái cổ nhìn ra. Qua hàng rào thưa là cái dáng thấp bé của thằng bạn vừa vịn xe đạp vừa ngước mặt để lặp lại với tôi câu nói ấy. Sĩ báo tôi đậu vào đệ thất mà sao mặt hắn chẳng vui. “Ủa, rứa hả, còn mi thì răng?”. Cái lắc đầu và gương mặt buồn của thằng bạn thay cho câu trả lời. Chẳng nói chẳng rằng, Sĩ chỉnh chiếc ghi đông rồi phóc lên xe, đạp thẳng. Cặp mông nhoi qua vặn lại của hắn trên yên xe khuất dần sau hàng rào.

Đèn dầu chong tết

BẢO ANH |

(VHQN) - Tết này, tôi lại sẽ trở về ngôi nhà xưa của mình, lau chùi, châm dầu, khơi bấc cho hai chiếc đèn dầu cũ, để kịp châm lên ngọn lửa của cũ xưa, của yêu thương ấm áp, của thiêng liêng trước khi dâng lễ phụng rước gia tiên về ăn tết cùng gia đình, con cháu...

Người truyền giáo hát bội

HOÀNG HƯƠNG VIỆT |

(VHQN) - Tôi có dịp may gặp lại Nghệ sĩ ưu tú Ngọc Quyền, Trưởng đoàn Nghệ thuật Tuồng Thanh Hóa để biết thêm về cố GS. Hoàng Châu Ký - người mà chúng tôi xưng hô một cách kính trọng: Thầy Ký, Giáo sư Hoàng.

Ngày xuân nói chuyện mặt tuồng

TRƯƠNG NGUYÊN NGÃ |

(VHQN) - Nghệ thuật hát bộ mang tính ước lệ, tượng trưng, và cách điệu cao. Vì vậy khuôn mặt từng nhân vật được diễn viên định hình ngay từ trước khi diễn, bằng kỹ thuật vẽ mặt gọi là “dặm mặt”, “kẻ mặt” hoặc “kéo mặt” để tạo nên “mặt tuồng”.

Đêm giao thừa năm ấy...

ALĂNG NGƯỚC |

(VHQN) - Nghi thức cúng giao thừa cùng những kỷ niệm với ba vào giờ khắc thiêng liêng của năm mới cứ thao thiết trong tôi...

Nghệ nhân ưu tú Lê Phú Hải: Lớp tuồng này có còn mai sau?

XUÂN HIỀN |

(VHQN) - Giữa cơ man mặt nạ, phục trang, đạo cụ, Lê Phú Hải (sinh năm 1950) say sưa kể chuyện, say sưa hát và... mải miết buồn. Ông là nghệ nhân ưu tú đầu tiên được công nhận ở lĩnh vực trình diễn nghệ thuật tuồng của Quảng Nam.

Nghe tiếng trống chầu đâm đầu mà chạy

TRẦN ĐĂNG |

(VHQN) - Người dân Bình Định, nhất là lớp người thuộc thế hệ 5X trở về trước, hầu như ai cũng thuộc câu này: “Nghe tiếng trống chầu đâm đầu mà chạy”. Nghiện tuồng đến mức như thế, kể cũng lạ với người bây giờ.

Bếp trong tâm thức người Việt

VU GIA |

(VHQN) - Đối với người Việt, ông Táo được tôn là “Đệ nhất gia chi chủ” (ông chủ đứng đầu trong tất cả gia thần), phù hộ gia đạo bình an, thịnh vượng...

Ký ức bếp nghèo

TRƯƠNG ĐIỆN THẮNG |

(VHQN) - “Nắng chiều đã tắt ngoài hiên/ Trong gian bếp nhỏ mẹ hiền làm cơm…”. Bài học thuộc lòng thời tiểu học bắt đầu từ hai câu ấy lại hiện lên, khi tôi nhìn bức ảnh cũ của cái bếp nhỏ ở quê. Tôi cũng có một gian bếp như vậy suốt thời thơ ấu…

Hoa cười gió đông

ĐÌNH QUÂN |

(VHQN) - Dòng thời gian có phôi phai nhưng tình ý cũ xưa trong “Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông” của Nguyễn Du vẫn không thay đổi. Gió đông là gió xuân. Gió xuân về mang bao nụ cười tươi tắn và mang bao hồn hoa mộng ước của thuở ban đầu...

Đi qua mùa xuân

NGUYỄN THỊ THÙY DUNG |

(VHQN) -  Có cơn gió thổi qua miền thương tưởng

Bỏ tuổi thơ ngồi dưới gốc mai già
Bóng năm cũ đổ dài kỷ niệm
Nụ xuân ngời trổ kín bóng cha

Dấu xưa hát bộ Tam Kỳ

PHÚ BÌNH |

(VHQN) - Theo truyền khẩu, hoạt động diễn tuồng hát bộ ở vùng huyện Hà Đông (sau nâng lên thành phủ Tam Kỳ) có từ rất lâu đời. Từng có nhiều địa phương ở vùng Hà Đông - Tam Kỳ xưa là nơi xuất phát của nhiều phường tuồng hát bộ - còn gọi là “giáo phường” nổi tiếng.

Mùi tháng Chạp!

HOÀNG THÁI |

(VHQN) - Khi những vạt bói vạt lau bên triền sông đầu làng rướn bông trắng xóa như mái đầu chú Mười Giới (ba của thằng Thận học cùng lớp) thường chỉ dấu cho biết lụt lội đã hết. Con nước cuối mùa thôi băng qua gò Sạn, xuôi thẳng hướng đò Ông Đốc không về ngang làng nữa; lúc ấy cả làng bắt đầu í ới chuyện xuống đồng cho vụ đông xuân năm tới. Vừa thôi thất thần qua cơn chạy lụt, song trong mỗi căn nhà người dân quê ven bờ sông Thu vẫn chưa hết mối lo: Chạy tết!

Trên gác bếp của mẹ

ĐĂNG NGUYÊN |

(VHQN) - Mẹ tôi lấy ra từ gác bếp những thớ thịt màu đen rồi ngâm dưới chậu nước ấm. Chẳng mấy chốc, thịt dần sáng hồng trở lại. Rồi mẹ mang thịt chế biến thành các món truyền thống để đãi khách.

Đôi điều về lễ cúng ông Táo

PHẠM VĂN BÍNH |

(VHQN) - Bếp lửa gắn liền với tục thờ cúng ông Táo. Người Việt nói chung, người Quảng nói riêng đều truyền tụng thần tích “một bà, hai ông” và có lễ cúng trọng vào 23 tháng chạp.

Gửi tha phương

TRƯƠNG ĐỨC TỚI |

(VHQN) - Nhìn bầu trời yên ắng sau mưa      
Thấy lòng anh xao xác giao mùa      
Mây sà xuống cuối con đường vắng

[eMagazine] - Bếp lửa trong đời sống đồng bào vùng cao

TÔN THẤT HƯỚNG – HỒ TRUNG TÚ - THÀNH CÔNG – DIỄM LỆ |

(QNO) - Bếp lửa gắn chặt với đời sống hằng ngày và cả đời sống tâm linh của đồng bào miền núi Quảng Nam. Ngày nay, cuộc sống vùng cao đã nhiều thay đổi, nhưng gia đình, cộng đồng làng vẫn giữ bếp lửa, tục thờ Thần lửa và trở thành nét văn hóa đặc trưng. 

Neo lại với tuồng

NGỌC KẾT |

(VHQN) - Như dòng sông Thu miệt mài mang nước về với biển, những con tim say đắm với tuồng trong gia đình tuồng Diệu Thông vẫn cháy bỏng một giấc mơ với ánh đèn sân khấu tuồng và lộng lẫy xiêm y.

Tìm trong tháng Chạp

NGUYỄN BÁ HÒA |

(VHQN) - Bước chân nguyên đán đã gần
còn đôi ba cuộc nợ nần chẳng quên
bởi chiều tháng Chạp hớ hênh
để rơi cái nhớ từ bên ấy về

[eMagazine] - Dòng chảy văn hóa tuồng Quảng Nam

H.X.HUỲNH – P.T. ĐÔNG - SONG ANH – VĨNH LỘC |

(QNO) - Tuồng Quảng Nam có quá khứ phát triển huy hoàng, là cuộc hành trình dài để tạo nên tinh hoa nghệ thuật, trở thành Di sản văn hóa phi vật thể của quốc gia. Có một dòng chảy văn hóa tuồng cổ đi qua một số địa phương Trung bộ, nhưng nghệ thuật tuồng xứ Quảng phát triển đến đỉnh cao cũng đồng thời xuất hiện những tên tuổi gắn liền với câu chuyện phát triển, giữ gìn. Làm gì để đưa loại hình nghệ thuật này đến gần hơn với công chúng, khán giả vẫn là trăn trở chung của những người nặng nợ với di sản tuồng ngày nay.